121,99 dolar ihtimali: Brent petrolde çifte boğaz aksaması şartı

Brent petrolün, Hürmüz Boğazı ve Bab-ül Mendeb Boğazı'ndaki taşımacılık aksamalarının eşzamanlı olarak derinleşmesi halinde bu yılın dördüncü çeyreğinde varil başına 121,99 dolara (yaklaşık 164.000 won) kadar yükselebileceği öngörüldü.

RBC Capital Markets, 10 Eylül'deki analizinde Yemen'deki Husi isyancılarının Muha Limanı'nı ele geçirmesiyle Bab-ül Mendeb Boğazı'ndan geçen deniz taşımacılığının "ciddi şekilde tehdit altında" olduğunu belirterek bu öngörüyü paylaştı. Brent petrol vadeli işlemleri 11 Eylül'de varil başına 109,97 dolara (yaklaşık 148.000 won) kadar yükselerek 4 ayın zirvesini gördü.

Bu öngörü, arz kesintisinin kesinleştiği anlamına gelmiyor. İki boğazdaki taşımacılık aksamasının eşzamanlı olarak derinleşmesi varsayımına dayanan bir risk senaryosu.

Husi isyancıları 10 Eylül'de Kızıldeniz kıyısındaki Muha Limanı'nı, Suudi Arabistan destekli hükümet güçlerinden ele geçirdi. AP haber ajansı, Muha Limanı'nın Bab-ül Mendeb Boğazı'na yaklaşık 80 km uzaklıkta olduğunu, bunun da Husilere Kızıldeniz ve Aden Körfezi arasında seyreden gemilere kolay erişim sağladığını aktardı.

Muha Limanı'nın ele geçirilmesi, Bab-ül Mendeb Boğazı'nın doğrudan kapatıldığı anlamına gelmiyor. Husilerin boğazın kendisini kontrol ettiği ya da deniz taşımacılığının tamamen durduğu bilgisi doğrulanmadı.

Muha Limanı, Bab-ül Mendeb Boğazı yakınında operasyon üssü ve baskı aracı olarak güçlendirilebilecek bir konum olarak değerlendiriliyor. Bu durum boğazdan geçen gemilerin rota tercihini ve sigorta primlerini etkileyebilir; ancak fiili taşımacılık aksamasının boyutu ek gelişmelere bağlı.

Hürmüz Boğazı, Bab-ül Mendeb Boğazı'na kıyasla çok daha büyük hacimde petrol taşımacılığına ev sahipliği yapıyor. ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA), 2025 yılının ilk yarısında Hürmüz Boğazı'ndan geçen ham petrol ve petrol ürünleri hacmini günlük ortalama 20,9 milyon varil, Bab-ül Mendeb Boğazı'ndan geçen hacmi ise günlük 4,2 milyon varil olarak kaydetti.

İki boğazda eşzamanlı aksama yaşanması durumunda taşımacılık hacminin azalmasının yanı sıra alternatif rota kullanımı ve sigorta primi artışı yükü de büyüyebilir. EIA, Bab-ül Mendeb çevresinde taşımacılık aksaması yaşanması halinde gemilerin Afrika'nın güney ucundaki Ümit Burnu'ndan dolaşabileceğini, bunun da taşıma süresini ve maliyetini artırabileceğini açıkladı.

Hürmüz Boğazı'ndaki geçiş sorunu, petrol piyasasının başlıca değişkenlerinden biri haline gelmiş durumda. Hürmüz Boğazı'ndaki geçiş sorununun petrol fiyatlarını ve finansal piyasaları etkilediği örneklerin sürdüğü bu dönemde, bu kez Kızıldeniz çevresindeki ek risk öne çıktı.

Brent petrol vadeli işlemlerinin 11 Eylül fiyatı, RBC'nin ortaya koyduğu dördüncü çeyrek risk senaryosu fiyatının altında seyrediyor. Mevcut fiyat ile öngörülen fiyat arasındaki fark, iki boğazdaki taşımacılık aksamasının fiilen ne ölçüde büyüyeceğini yansıtan bir değişken olarak kalıyor.

Kurumlar arasında öngörü farkı bulunuyor. RBC Capital Markets, taşımacılık aksamalarının üst üste binmesi halinde Brent petrolün dördüncü çeyrekte varil başına 121,99 dolara ulaşabileceğini öngörürken, JPMorgan 2026 yıl sonu için Brent petrol fiyatını varil başına 78 dolar (yaklaşık 105.000 won) olarak sundu.

JPMorgan'ın öngörüsü, RBC'nin risk senaryosuna kıyasla daha düşük bir fiyat varsayımına dayanıyor. İki kurum arasındaki öngörü farkı, deniz taşımacılığı aksamasının sürüp sürmeyeceği ve kapsamına ilişkin farklı değerlendirmelerden kaynaklanıyor.

Petrol fiyatlarındaki yükseliş, hem ham petrol ithalat maliyetini hem de deniz taşımacılığı maliyetini birlikte artırabilir. Ancak 11 Eylül piyasasında petrol fiyatındaki yükselişin başlıca merkez bankalarının ek sıkılaştırmasına yol açıp açmayacağı doğrulanmadı.

Bundan sonraki temel değişken, Muha Limanı'nın ele geçirilmesinden çok Hürmüz Boğazı'ndaki taşımacılık kısıtlamasının sürüp sürmeyeceği ve Bab-ül Mendeb'den geçen gemilere yönelik ek saldırıların yaşanıp yaşanmayacağı olacak. Suudi Arabistan'ın alternatif taşıma güzergahlarını ne ölçüde kullanabileceği de izlenmesi gereken bir konu.