Gelişmekte olan ülkelerin borcu 110 trilyon doları aştı, küresel borç 365 trilyon dolara ulaştı

Gelişmekte olan ülkelerin borcu 2026'nın ilk yarısında 6,5 trilyon dolar (yaklaşık 8.799 trilyon won) artarak 110 trilyon doları (yaklaşık 148.907 trilyon won) aştı. Aynı dönemde küresel borç da 365 trilyon doların (yaklaşık 494.102 trilyon won) üzerine çıktı.

Uluslararası Finans Enstitüsü (IIF), 23 Eylül'de yayımladığı 'Global Debt Monitor' raporunda, gelişmekte olan ülke borcundaki artışın önemli bölümünün Çin'den kaynaklandığını açıkladı. Hesaplamaya hanehalkı, finansal olmayan şirketler, finans kuruluşları ve kamu borçları dahil edildi.

Küresel borç, 2026'nın ilk çeyreği sonunda yaklaşık 353 trilyon dolardan (yaklaşık 477.857 trilyon won) ilk yarı sonunda 365 trilyon doların üzerine çıktı. Toplam borç artmasına rağmen küresel borcun GSYH'ye oranı yaklaşık yüzde 305'te kalarak önemli bir değişim göstermedi.

IIF, nominal GSYH'nin enflasyon nedeniyle büyümesinin borç oranını gerçekte olduğundan daha istikrarlı gösterebileceğini belirtti. Borç toplamı artarken oranın değişmemesi, mali yükün azaldığı sonucuna varmak için tek başına yeterli değil.

IIF'in ağustos ayında yayımladığı uzun vadeli analizde, küresel borcun 2026'nın başında 350 trilyon doları (yaklaşık 473.796 trilyon won) aştığı hesaplandı. Bu analizde borcun GSYH'ye oranı yaklaşık yüzde 305 olarak verildi.

2005'te küresel borç yaklaşık 130 trilyon dolar (yaklaşık 175.981 trilyon won), borcun GSYH'ye oranı ise yaklaşık yüzde 240 seviyesindeydi. Bu dönemle karşılaştırıldığında hem toplam borç hem de ekonomik büyüklüğe kıyasla borç yükü arttı.

Kamu borcunun toplam borç içindeki payı da yükseldi. Kamu borcunun payı 2005'te yüzde 25'in altındayken 2026'da yüzde 30'un üzerine çıktı.

Bu durum, borç artışının yalnızca hanehalkı ve şirketler gibi özel sektörle sınırlı kalmadığını, kamu borçlanmasındaki artışla da bağlantılı olduğunu gösteriyor. Kamu borcunun payındaki yükseliş, faiz ve maliye politikası koşullarının borç yükü üzerindeki etkisinin artabileceğini gösteren bir gösterge olarak kullanılıyor.

Çin, gelişmekte olan ülkelerdeki borç artışını yönlendiren başlıca ülke olarak öne çıktı. Çin'in toplam borcuna yerel yönetim finansman kuruluşları, gayrimenkul sektörü ve merkezi hükümet borçlanması birlikte dahil edildiği için diğer gelişmekte olan ülkelerle doğrudan karşılaştırma yapmak kolay değil.

Piyasalara erişim koşulları hemen kötüleşmedi. IIF'in mayıs ayında yayımladığı uzman paneli verilerinde, gelişmekte olan ülke kredi spreadlerinin düşük seviyelerini koruduğu ve uluslararası sermaye piyasalarına erişimin de dirençli olduğu değerlendirildi.

Bununla birlikte yüksek borç ve jeopolitik belirsizliğe rağmen piyasaların istikrarlı görünmesi konusunda görüşler ayrıştı. Bazı uzmanlar bunu piyasaların dayanıklılığının göstergesi olarak değerlendirirken, diğerleri bunun risklerin yeterince fiyatlanmadığına işaret eden rehavet olabileceğini belirtti.

Borç oranı, borç büyüklüğünün GSYH ile karşılaştırıldığı bir göstergedir. Nominal GSYH fiyat artışları nedeniyle büyüdüğünde, gerçek geri ödeme yükü azalmadığı halde oran daha düşük veya istikrarlı görünebilir.

Gelişmekte olan ülkelerin borç yükü değerlendirilirken toplam tutarın yanı sıra refinansman takvimi ve dolar cinsinden borcun payı da izlenmeli. Faiz ve döviz kurlarındaki değişimler, mevcut borçların faiz ve anapara geri ödeme yükünü değiştirebilir.

Raporda kripto para piyasasıyla doğrudan bir bağlantı kurulmadı. Bitcoin(BTC) veya diğer kripto para fiyatları üzerindeki doğrudan etkiden de söz edilmedi.

Bununla birlikte küresel borç ile varlık fiyatları arasındaki ilişki basit değil. TokenPost'un ABD borcundaki artış ile Bitcoin ve altın arasındaki korelasyonu ele alan analizinde de borç toplamı ile değer saklama varlıklarının fiyatları arasındaki ilişkinin ayrı değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.

Önümüzdeki dönemde gelişmekte olan ülkelerin refinansman takvimleri, dolar cinsinden borç payı ve faiz ile döviz kuru değişimlerinin borç yükü üzerindeki etkisi ayrıca izlenecek. Veriler, yalnızca borç büyüklüğünün değil, düşük borç oranı ve istikrarlı piyasa erişiminin gerçek riskleri ne ölçüde yansıttığının da önem taşıdığını gösteriyor.