10,3 trilyon dolarlık AI altyapı yatırımı: Elektrik şebekesi darboğazı

ABD'nin AI altyapısına yönelik yatırımlarının 2025-2032 döneminde 10,3 trilyon dolara (yaklaşık 14.060 trilyon won) ulaşabileceği belirtildi. Yatırım kapsamı, veri merkezi genişletmelerinin yanı sıra elektrik üretimi ve iletimi, soğutma sistemleri, ağ ekipmanları ve AI'ye özel yarı iletken üretimine kadar uzanıyor.

Columbia Üniversitesi Profesörü Stijn Van Nieuwerburgh, Brookings tarafından yayımlanan analizde yıllık ortalama yatırımın ABD gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYH) yüzde 3,63'üne denk gelebileceğini açıkladı. Analizde, öngörülen AI altyapısı yatırımlarının ekonomik büyüklüğe oranla ABD'nin kanal, demiryolu, elektrikleşme, otoyol ve telekomünikasyon yatırım dönemlerinden daha büyük olabileceği ifade edildi.

Söz konusu tahmin yalnızca veri merkezi inşaat maliyetlerini kapsamıyor. Veri merkezlerini çalıştırmak için gereken elektrik üretimi ve iletim şebekeleri, soğutma sistemleri, ağ ekipmanları, AI'ye özel çipler ve sunucular da hesaplamaya dahil edildi.

ABD'nin geçmişteki büyük altyapı yatırımlarıyla karşılaştırıldığında AI yatırımlarının öne çıkan özelliği, sermaye harcamalarının aynı anda birden fazla sektöre yayılması. Yatırım akışı yalnızca veri merkezi işletmecilerini değil, elektrik şirketlerini, yarı iletken üreticilerini, elektrik ekipmanı firmalarını ve ağ işletmecilerini de kapsıyor.

ABD Merkez Bankası (Fed), 2025'in dördüncü çeyreğinde Amazon($AMZN), Alphabet($GOOGL), Meta($META), Microsoft($MSFT) ve Oracle'ın($ORCL) üç aylık sermaye harcamalarını 131 milyar dolar (yaklaşık 17,9 trilyon won) olarak hesapladı. Yıllık sermaye harcamaları ise 412 milyar dolara (yaklaşık 56,2 trilyon won) ulaşarak ABD GSYH'sinin yaklaşık yüzde 1,31'ine denk geldi.

2026 yılı harcama tahminleri kurumlara göre farklılık gösteriyor. JP Morgan, beş büyük bulut şirketinin sermaye harcamalarını 697 milyar dolar (yaklaşık 95,1 trilyon won) olarak tahmin ederken, başka bir analiz Amazon, Microsoft, Alphabet ve Meta'nın sermaye harcamalarını 720-745 milyar dolar (yaklaşık 98,3-101,7 trilyon won) aralığında öngördü.

Şirket kapsamı ve AI ile bağlantılı harcamaların tanımı farklı olduğu için bu rakamları doğrudan karşılaştırmak kolay değil. Ancak büyük teknoloji şirketlerinin harcama planlarının tek bir şirketin yatırım harcamalarını aşarak ABD genelindeki üretim ve finans akışlarını etkileyebilecek bir ölçeğe ulaştığı konusunda ortak bir değerlendirme bulunuyor.

Beyaz Saray Ekonomi Raporu, ABD'de bilgi işlem ekipmanları ve yazılım yatırımlarının 2025'in ilk yarısında yıllıklandırılmış bazda yüzde 28 arttığını açıkladı. 2025'in ikinci çeyreğindeki yatırım tutarı da 2024 sonuna kıyasla yıllıklandırılmış bazda 125 milyar dolardan (yaklaşık 17,1 trilyon won) fazla yükseldi.

Raporda, AI'ın tüketim veya kamu harcamalarından ziyade yatırım artışı yoluyla GSYH büyümesini etkilediği belirtildi. Yatırım ve inşaat faaliyetleri kısa vadeli büyüme oranlarına yansısa da uzun vadeli ekonomik etki, veri merkezlerinin işletilmesi ve AI hizmet gelirlerinin yatırım maliyetlerini ne ölçüde karşılayacağına bağlı olacak.

Finansman yapısı da değişiyor. Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS), AI yatırımlarının büyümesiyle şirketlerin faaliyetlerinden elde edilen nakit akışına dayalı finansmandan borç ve özel kredi ağırlıklı finansmana yönelebileceğini açıkladı.

Brookings analizi, riskin ortak girişimler, özel kredi, menkul kıymetleştirme, özel amaçlı kuruluşlar ve kira sözleşmeleri gibi bilanço dışı yapılara taşınabileceğine dikkat çekti. Bu durum, AI altyapısı finansmanındaki genişleme ve bilanço dışı borç sorununu gündeme getirdi.

Bu tür yapılarda finansal riskin boyutunu yalnızca AI talebi ve teknolojik değişim değil, elektrik ve ekipman temini ile veri merkezi kiracılarının kredi kalitesi de belirliyor. Kiracıların sözleşmelerden elde ettiği gelir beklenenden daha geç nakde dönüşürse veri merkezi işletmecileri ve finansman sağlayıcıları birlikte yük üstlenebilir.

Elektrik temini en somut darboğaz olarak öne çıkıyor. JP Morgan, elektrik şebekesine bağlantıdaki gecikmelerin yanı sıra yarı iletken, elektrik ekipmanı ve nitelikli iş gücü eksikliği ile izin süreçlerinin veri merkezi inşaatlarını yavaşlatabileceğini açıkladı.

Hesaplama talebi bölgesel elektrik şebekelerinin tedarik kapasitesini aşarsa veri merkezi inşaatı tamamlandıktan sonra bile elektrik bağlantısının sağlanması yıllar sürebilir. Bu nedenle yatırım uygulamalarının hızı, ekipman siparişlerinden çok elektrik bağlantısı ve iletim şebekesinin hazır olma takvimine bağlı olabilir.

Aşırı yatırım endişesi de devam ediyor. JP Morgan, AI altyapısı harcamalarının gelir yaratma hızının önüne geçebileceğini ve nihai talebin ne zaman, hangi ölçekte gelire dönüşeceğinin belirsiz olduğunu açıkladı.

Gelecekte AI altyapısı yatırımlarının sonuçlarını değerlendirmek için elektrik bağlantısındaki ilerleme, veri merkezi kullanım oranı, sözleşmeli gelirlerin nakde dönüşmesi ile borç ve kira sözleşmelerindeki artış hızının izlenmesi bekleniyor. Yatırım tutarı artmaya devam etse bile bu göstergeler aynı ölçüde ilerlemezse büyük ölçekli yatırımların ekonomik etkisi ve finansal istikrar üzerindeki tartışmalar sürebilir.