Tokenleştirilmiş hisselerde limit aşımı tekrarlanırsa 3 ay işlem duracak

Tokenleştirilmiş hisselerde işlem hacmi sınırının tekrarlanması halinde ilgili varlığın işlemleri 3 ay süreyle durdurulabilecek. Bu durum, token sahibi olunsa bile işlem platformu ve itfa yapısına bağlı olarak hissenin hemen satılamayabileceği anlamına geliyor.

ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC), 17 Eylül 2026'da izinli otomatik piyasa yapıcılar (AMM) ve likidite havuzlarını kullanan tokenleştirilmiş menkul kıymet borsalarında (TSV) zincir üstü hisse işlemlerine geçici olarak izin verdi. Muafiyet 17 Eylül 2031'e kadar geçerli olacak.

Bu düzenleme işlemlerin sınırsız biçimde yapılmasına izin vermiyor. TSV'lerde işlem görebilecek hisse sayısı ve her bir hissenin tokenleştirilmiş işlem hacmi için ayrı sınırlar getirildi.

Birinci sınıf varlıklar için TSV'de en fazla 75 hisse işlem görebilecek. Her bir hissenin tokenleştirilmiş işlem hacmi, önceki ay geleneksel piyasadaki ortalama günlük işlem hacminin yüzde 0,25'ini aşamayacak.

İkinci sınıf varlıklarda TSV'de işlem görebilecek hisse sayısı en fazla 250 olacak. İşlem hacmi sınırı ise önceki ay geleneksel piyasadaki ortalama günlük işlem hacminin yüzde 2,5'i olarak belirlendi. İşlem görebilecek varlık sayısı ve hacim kriteri sınıfa göre değişiyor.

İlk işlem hacmi ihlalinde işlemlerin hemen durdurulması gerekmiyor. Ancak aynı hisse daha sonra sınırı yeniden aşarsa TSV, ihlal tarihinden itibaren 3 ay boyunca ilgili tokenleştirilmiş hissenin işlemlerini durdurmak zorunda olacak.

İşlem durdurma süresince sınırı aşmayan diğer hisselerde işlem yapılabilecek. TSV, işlem hacminin eşik değere yaklaştığını değerlendirirse işlemleri önceden durdurma seçeneğine de sahip olacak.

Örneğin geleneksel piyasada bir hissenin önceki ayki ortalama günlük işlem hacmi 10 milyon adet ise, birinci sınıf tokenleştirilmiş işlemler için eşik 25 bin adet olacak. Bu rakam, bireysel yatırımcının elinde bulundurabileceği hisse sayısını değil, TSV ve bağlı TSV'lerde ilgili varlık için oluşan toplam ortalama işlem hacmini ifade ediyor.

SEC, işlem hacmi sınırını tokenleştirilmiş hisseler ile geleneksel hisseler arasındaki fiyat farkını azaltmak amacıyla getirdi. AMM likidite havuzlarında fiyatlar emir defteri yerine havuzdaki varlık oranına göre değişebiliyor. Bu nedenle işlem katılımcılarının yoğunlaşması, token fiyatının gerçek hisse fiyatından ayrılmasına yol açabiliyor.

24 saat işlem yapılabilmesi de likiditeyi her zaman artırmıyor. İşlem saatlerinin genişlemesi belirli zaman dilimlerinde yoğunlaşan likiditeyi dağıtabilir. Buna karşılık likiditenin fazla incelmesi, fiyat oluşumunu ve işlemlerin gerçekleşme kalitesini zayıflatabilir.

Düzenleme, tokenleştirilmiş hisselerde 'sahiplik' ile 'satılabilirlik' kavramlarının farklı olabileceğini gösteriyor. SEC, TSV'lerde işlem gören tokenleştirilmiş hisselerin geleneksel hisselerle aynı ekonomik ve yönetişim haklarını sağlamasını şart koştu.

Bu haklar arasında temettü, oy hakkı ve tasfiye sırasında kalan varlıklardan pay alma hakkı bulunuyor. Ancak tokenin işlem gördüğü tek bir TSV varsa veya ayrı bir itfa prosedürü bulunmuyorsa, işlem durdurma döneminde tokenin nakde çevrilmesi hemen mümkün olmayabilir.

Tokenlerin hukuki yapısı da ürüne göre değişiyor. SEC, tokenleştirilmiş menkul kıymetleri, ihraççının kaydı doğrudan blokzincire işlediği modeller ile üçüncü tarafın dayanak hisseleri saklayarak token ihraç ettiği modeller şeklinde sınıflandırdı.

Üçüncü taraflarca ihraç edilen sentetik ürünler, dayanak hissenin mülkiyetini veya oy hakkını sağlamayabilir. Bu nedenle işlem durdurma riskini değerlendirirken işlem hacmi sınırının yanı sıra saklama kuruluşu, başka işlem platformlarına aktarım imkânı, itfa prosedürü ve işlemlerin yeniden başlatılma koşulları da incelenmeli.

Daha önceki analizlerde tokenleştirilmiş hisse sahiplerinin sayısı ile piyasaya giren gerçek sermayenin birbirinden ayrışabileceği belirtilmişti. Bu nedenle sahip sayısı ile gerçek piyasa likiditesinin ayrı değerlendirilmesi gerekiyor. Beş yıl geçerli olacak muafiyetle birlikte tokenleştirilmiş hisse piyasası, işlem izniyle likidite yönetimi koşullarını aynı anda uygulayacak.