Planlanan veri merkezlerinin %67’si kırsal bölgelere kurulacak

ABD’de planlanan veri merkezlerinin %67’sinin kırsal bölgelere kurulması bekleniyor. Bu oran, faaliyetteki veri merkezlerinin %87’sinin şehirlerde yoğunlaşmasıyla tezat oluşturuyor.

Planlanan veri merkezlerinin %39’u, şu anda veri merkezi bulunmayan ilçelerde yer alacak. Güney’de 754, Orta Batı’da ise 419 tesis planlanıyor.

Pew Research Center, 19 Şubat 2026 itibarıyla ABD’de faaliyette olan veri merkezi sayısının 3 bini aştığını, geliştirme, inşaat ve arsa temini aşamasındaki tesislerin sayısının da 1500’ün üzerinde olduğunu açıkladı. Planlanan tesisler arasında inşaat halindeki, planlama aşamasındaki ve arsa temini süren tesisler yer alıyor.

Yer seçimindeki değişimin arkasında yapay zeka (AI) işlem kapasitesindeki artış bulunuyor. Şehir bölgeleri müşterilere ve iletişim ağlarına erişim açısından avantaj sağlasa da yeni büyük ölçekli elektrik arzı için kullanılabilir kapasite ve ruhsat alanı sınırlı.

Kırsal bölgeler ise daha geniş araziler ve elektrik altyapısını büyütmek için daha fazla alan sunuyor. Veri merkezi işletmecileri, yüksek elektrik talebini karşılayabilecek arazileri ve şebekeye bağlantı koşullarını birlikte değerlendirmek zorunda kalıyor.

ABD Enerji Bakanlığına bağlı Lawrence Berkeley Ulusal Laboratuvarı, ülkedeki veri merkezlerinin 2024’te 192 TWh elektrik tükettiğini ve bunun toplam elektrik tüketiminin %4,7’sine denk geldiğini tahmin etti. 2030 senaryosunda tüketimin 649 TWh’ye, toplam elektrik tüketimindeki payın ise %11,8’e çıkabileceği öngörüldü.

Raporda veri merkezlerinin 2030’daki elektrik tüketimi payı senaryoya göre %9,5 ile %15,3 arasında gösterildi. Raporda kripto para madenciliğinin elektrik tüketimi veri merkezi hesaplamalarına dahil edilmedi.

Bu nedenle yer seçimindeki değişimin merkezinde kripto para madenciliği tesislerinden çok AI ve bulut hizmetleri için kullanılan veri merkezleri ile elektrik altyapısı arasındaki ilişki bulunuyor. AI sunucularında kullanılan GPU ve hızlandırıcı talebi yarı iletken tedarik zinciriyle bağlantılı olsa da belirli bir yarı iletken şirketinin fayda sağlayacağını doğrulayan bir veri sunulmadı.

Veri merkezlerinin kırsal bölgelere taşınması elektrik yükünü ortadan kaldırmıyor. İletim şebekesinin genişletilmesi, bağlantı maliyetleri, soğutma suyu temini, arazi kullanımı, gürültü ve bölge sakinlerinin elektrik faturaları yerel gündemin başlıca konuları haline gelebilir.

Brookings, kırsal bölgelerin vergi geliri, istihdam ve altyapı yatırımlarının yanı sıra elektrik şebekesi, su kaynakları ve kamu hizmetleri üzerindeki yükü de değerlendirmesi gereken alanlara dönüştüğünü analiz etti. Ayrıca inşaat döneminde yaratılan işlerle uzun vadeli işletme istihdamının birbirinden ayrılması gerektiğine dikkat çekti.

Ekonomik etkiler projeden projeye değişebilir. Vergi gelirleri ve geliştirici katkıları; vergi teşviklerine, yerel yönetimlerle yürütülen müzakerelere ve projenin süresine göre farklılık gösterebilir. Yerel toplulukların gerçek fayda ve maliyet paylaşımını değerlendirebilmesi için müzakere sürecinin şeffaf olması gerekiyor.

Elektrik şebekesi düzenlemeleri de değişiyor. Federal Enerji Düzenleme Komisyonu (FERC), 6 bölgesel şebeke işletmecisine büyük elektrik tüketicilerinin bağlantı kurallarını yeniden inceleme talimatı verdi. Kendi üretim tesisleriyle birlikte konumlanan veri merkezleri de inceleme kapsamına alındı.

FERC, büyük elektrik taleplerinin hızlı biçimde şebekeye bağlanması sırasında maliyetlerin mevcut tüketicilere aktarılmaması için bağlantı süreçleri ve tarife yapısının yeniden düzenlenmesi gerektiğini belirtiyor. İşletmecilerin büyük yük bağlantı kurallarının dayanağını ortaya koyması veya değişiklik önerileri sunması gerekiyor.

ABD’de AI veri merkezlerinin büyümesi ve bölgesel tepkiler konusundaki TokenPost haberinde de görüldüğü üzere, veri merkezi çekme tartışmasının merkezinde tesisin kendisinden çok elektrik şebekesi yatırımlarının ve bölgesel yükün nasıl paylaşılacağı bulunuyor. Kırsal bölgelere yatırım yapılması şehirlerdeki elektrik kısıtlarını hafifletse bile maliyet ve çevresel yük ortadan kalkmıyor.

ABD’de veri merkezlerinin yer seçimi artık yalnızca arazi teminine göre belirlenemiyor. Planlanan tesislerin ne kadarının gerçekten tamamlanacağı ve bölgesel ekonomik etkilerin boyutu, proje süreci ile düzenleyici incelemelerin sonuçlarına bağlı olarak değişebilir.