Hisse Tokenlerinde İş Modelini Haklar ve İtfa Koşulları Belirliyor

Hisse tokeni projelerinin başarısı, hisseleri blokzincire taşımaktan fazlasına bağlı. Token sahiplerinin hangi haklara sahip olduğu ve tokenları hangi koşullarda itfa edebildiği belirleyici. Token adında belirli bir şirketin hissesi geçmesi, gerçek hissedar haklarının güvence altına alındığı anlamına gelmiyor.

Wu Blockchain’in yeniden paylaştığı 0xRickyW imzalı analiz, hisse tokenlerini üç gruba ayırıyor: Gerçek hisseler üzerinde doğrudan veya dolaylı hak sağlayanlar, üçüncü tarafın sakladığı hisseler karşılığında ihraç edilen sertifika türündekiler ve hisse fiyatını takip etse de mülkiyet hakkı vermeyen türev ürünler. ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC) personelinin yayımladığı bir belgeye göre, token sahiplerinin hakları tokenlaştırılmış menkul kıymetin yapısına göre değişiyor. Hisse fiyatını izleyen ancak mülkiyet hakkı vermeyen tokenlar, dayanak hisseleri ihraç eden şirkete karşı hak sağlamayabilir.

Bu nedenle tokenın hangi varlıkla teminatlandırıldığı ve sahibinin hangi hakları gerçekten kullanabildiği ayrı ayrı incelenmeli. İhraççı ile hisseleri saklayan kuruluş farklıysa, ihraççının iflası gibi karşı taraf riskleri de ortaya çıkabilir.

Satış ile itfa farklı süreçlerdir. Satışta token başka bir alıcıya devredilir. İtfada ise ihraççı, kendi belirlediği prosedür uyarınca tokenı dolaşımdan çıkarır ve karşılığında nakit, stablecoin veya menkul kıymet öder. Bir tokenı satın alabilmek, doğrudan itfa hakkı kazandırmaz. İtfa koşulları, ücretler ve işlem süresi ürünün şartlarına bağlıdır.

Token bakiyesinin blokzincirde kaydedilmesi, dayanak hisselerin saklama kayıtlarıyla müşteri hesaplarının otomatik olarak eşleştiği anlamına gelmez. İhraççı, aracı kurum, saklama kuruluşu ve uygulama arasındaki işlemlerin kayıtları karşılaştırılmalı; temettü ve hisse bölünmesi gibi şirket işlemleri yürütülmelidir.

Tokenlar, hisse piyasalarının kapalı olduğu hafta sonlarında da işlem görebilir. Ancak bu, dayanak hisselerin alım satımının veya itfa süreçlerinin aynı saatlerde açık olduğu anlamına gelmez. Piyasa likiditesi düştüğünde token fiyatı dayanak hissenin fiyatından uzaklaşabilir.

Analiz, girişim fırsatlarını üç alanda sıralıyor. İlki, yatırım fikirlerini gerçekten elde tutulabilen ve ayarlanabilen portföy ürünlerine dönüştürmek. İkincisi, ihraççı, aracı kurum, saklama kuruluşu ve uygulama kayıtlarını karşılaştıran; başarısız işlemler veya geciken itfalar gibi istisnaları yöneten operasyon yazılımları. Üçüncüsü ise tokenların teminat olarak kullanılması için gereken değerleme, risk yönetimi ve tasfiye altyapısı.

Analizde, bazı ürünlerde teminatlı borçlanmanın şimdiden desteklendiği belirtiliyor. Kamino, bazı xStocks tokenlarını teminat olarak yatırıp USD Coin (USDC) borç almayı sağlayan bir özellik sunuyor.

Kredi verenlerin bir tokenı teminat olarak kabul etmeden önce yasal hakları, gerçek likiditeyi ve piyasa kapalıyken oluşabilecek fiyat riskini birlikte değerlendirmesi gerekiyor. Hisse tokenlerinin iş modeli; işlem hacmi veya token adından çok, hakların açıklığına, itfa yoluna, kayıtların mutabakatına ve risk yönetimine bağlı.