ABD’de elektrikli ekipman kullanım oranı yüzde 87’ye çıktı, kapasite 2019’un yüzde 9 altında kaldı

ABD’nin elektrikli ekipman sektöründe üretim kapasitesi 2019’a göre yaklaşık yüzde 9 azalırken, tesislerin kullanım oranı yüzde 87’ye yükseldi. Yapay zekâ (AI) veri merkezleri için gereken elektrik ekipmanının arzını değerlendirirken bu iki göstergeyi ayrı ele almak gerekiyor.

Kansas City Federal Rezerv Bankası kıdemli ekonomisti Nida Çakır Melek, 13 Ekim tarihli ekonomi analizinde ABD’de elektrikli ekipman üretim kapasitesi, üretim, fiyatlar ve ithalat göstergelerini karşılaştırdı. Rapordaki yüzde 9’luk kapasite düşüşü yalnızca transformatörleri değil, ev aletleri ve aydınlatma ürünleri dahil sektörün tamamını kapsıyor. Transformatör, motor, jeneratör ve şalt ekipmanını içeren üretim endeksi ise ayrı hesaplandı.

Elektrikli ekipman sektörünün kullanım oranı yüzde 87 ile 2008’den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Aynı raporda imalat sanayisinin genel kullanım oranı yüzde 76 olarak verildi. Kullanım oranı, mevcut üretim kapasitesinin fiilen üretimde kullanılan bölümünü gösteriyor; bu orandaki artış kapasitenin genişlediği anlamına gelmiyor.

Arz baskısı fiyat göstergelerine de yansıdı. Raporda karşılaştırılan üretici fiyat endeksine göre, 2019’dan bu yana güç ve dağıtım transformatörlerinin fiyatları yüzde 91, şalt ekipmanı ve dağıtım panolarının fiyatları yüzde 85 arttı. İmalat sanayisinin genelindeki artış yüzde 40 oldu. Melek, pandemi dönemindeki tedarik aksamaları, tarifeler, hammadde maliyetleri ve elektrik şebekesinin modernizasyonunun da fiyatları etkilediğini belirterek artışın tamamının AI talebiyle açıklanamayacağını değerlendirdi.

İthalat hacmindeki artış oranı, kullanılan fiyat endeksine göre değişiyor. Elektrikli ekipman genelinin ithalat fiyat endeksi uygulandığında, transformatör ve şalt ekipmanı ithalat hacminin 2019’a kıyasla yaklaşık yüzde 80 arttığı hesaplanıyor. Kapsamı daha dar olan elektrikli anahtarlama ve koruma ekipmanı ithalat fiyat endeksi kullanıldığında artış yaklaşık yüzde 50’ye geriliyor.

ABD Enerji Bakanlığı, tedarik zincirindeki iş gücü ve malzeme kısıtlarının dağıtım transformatörlerinin teslim sürelerini uzattığını bildirdi. Teslim süresi 2019’da 3 ila 6 ay iken 2023’te 12 ila 30 aya çıktı. Elektrik şirketlerinin farklı transformatör standartları kullanması da üretim süresini uzatan etkenlerden biri olarak gösterildi. Bu teslim süresi verileri dağıtım transformatörlerine ait; rapordaki sektör geneli göstergelerden ve transformatör ile şalt ekipmanı ithalat verilerinden farklı bir kapsamı ölçüyor.

Kansas City Federal Rezerv Bankası, ekonomi analizinde elektrik ekipmanı arzını üretim kapasitesi, kullanım oranı ve ithalat göstergeleri üzerinden ayrı ayrı ele aldı. Bu veriler tek başına, elektrik ekipmanı arzındaki kısıtların veri merkezi inşaatını veya AI sektörünün büyümesini nasıl etkileyeceğini kesin biçimde ortaya koymuyor.