Rusya: RDIF yaptırımlarının kaldırılması görüşülüyor

Rusya Doğrudan Yatırım Fonu’na (RDIF) yönelik yaptırımların kaldırılması, ABD ile Rusya arasındaki görüşmelerin gündemine girdi. Rusya tarafı görüşmelerin sürdüğünü söylerken ABD yönetimi yaptırımların kaldırılmasına ilişkin bir karar açıklamadı.

Kremlin Dış Politika Danışmanı Yuri Uşakov (Yury Ushakov), 28’inde Rus gazetecilere “Bu görüşme sürüyor ancak nasıl bir sonuç çıkacağını bilmiyorum” dedi. Özgür Avrupa Radyosu/Özgürlük Radyosu (RFE/RL), Uşakov’un RDIF Başkanı Kirill Dmitriyev’in (Kirill Dmitriev) ABD’yle temasları sırasında yaptırım konusunun ele alındığını söylediğini bildirdi.

ABD Hazine Bakanlığına bağlı Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi (Office of Foreign Assets Control, OFAC), 28 Şubat 2022’de RDIF’yi, yönetim şirketini, bu şirketin bir iştirakini ve Dmitriyev’i yaptırım listesine aldı. Bakanlık o dönemde fonu, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in “örtülü fonu” olarak yaygın biçimde görülen ve Rusya’daki kleptokrasiyi simgeleyen bir yapı olarak nitelendirdi. Bu değerlendirme, ABD yönetiminin yaptırım gerekçesini açıklarken kullandığı ifadeydi.

Aynı gün Rusya Merkez Bankası, Ulusal Refah Fonu ve Maliye Bakanlığıyla işlemleri yasaklayan ayrı bir düzenleme de duyuruldu. Bu işlem kısıtlaması, RDIF ve yöneticilerine yönelik yaptırımlardan farklı bir tedbir.

Görüşmelerin yalnızca RDIF’yi mi, yoksa yaptırım listesine alınan yönetim şirketi, iştiraki ve Dmitriyev’i de mi kapsadığı açıklanmadı. Rusya tarafından yapılan açıklama, yaptırım konusunun görüşüldüğünü belirtiyor; ABD politikasında değişiklik yapıldığı anlamına gelmiyor.

RDIF, Rus şirketlerine doğrudan yatırım yapan ve başka yatırımcılarla ortak yatırımlara katılan bir devlet yatırım fonu. Fonun resmî internet sitesi, 2011’de kurulduğunu ve 2,3 trilyon rubleden fazla yatırım yaptığını ya da yatırım taahhüdünde bulunduğunu belirtiyor. Sitede bu tutarın 1,9 trilyon rubleden fazlasının ortak yatırımcılar, iş ortakları ve bankalardan geldiği ifade ediliyor. Bu veriler için bir referans tarihi verilmediğinden, RDIF’nin kendi açıkladığı rakamlar olarak değerlendirilmesi gerekiyor.

RFE/RL, RDIF’nin Rus dizelinin ABD’ye ithalatına izin veren bir anlaşmanın kurulmasında önemli rol oynadığını bildirdi. Ancak dizel ticaretine verilen izin, fonun yaptırım statüsünden ayrı bir düzenleme.

OFAC’ın 9 Ekim’de yayımladığı 135 sayılı genel lisans, Rus dizelinin satışı, teslimatı, boşaltılması ve ithalatıyla bağlantılı işlemlere 7 Nisan 2027’ye kadar izin veriyor. İzin, ABD’ye ithalatı da kapsıyor.

Lisans, ABD’deki finans kuruluşlarında Rusya Merkez Bankası, Ulusal Refah Fonu veya Maliye Bakanlığı adına açılmış hesaplardan para çekilmesini kapsamıyor. İznin konusu Rus dizeliyle bağlantılı işlemlerle sınırlı.

Bu nedenle dizel ticaretine verilen izin, RDIF, yönetim şirketi ve Dmitriyev üzerindeki yaptırımların genel olarak kaldırıldığı anlamına gelmiyor. İki tedbirin hedefleri ve kapsamları farklı.

Yaptırımların hafifletilmesine yönelik kaygılar da dile getirildi. Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Konseyi’nin eski kıdemli direktörü Peter Harrell, RFE/RL’ye “Yaptırımları kaldırmak, Ukrayna’ya verilen destek yerine Kremlin’le bağlantılı işletmelere ABD yatırımlarına öncelik vermek anlamına gelir” dedi. Harrell, RDIF yaptırımlarının kaldırılmasının ABD’nin Rusya politikasına vereceği mesajı eleştirdi.

Finlandiya Merkez Bankası Gelişmekte Olan Ekonomiler Enstitüsü araştırma başkanı Iikka Korhonen, RDIF’nin makroekonomik ölçekte küçük olduğunu ve son dönemde fiilen nasıl bir rol oynadığını bilmenin zor olduğunu söyledi. Korhonen, Rusya’dan karşılık gelmeden yaptırımların kaldırılmasının kafa karıştırıcı bir politika kararı olabileceğini değerlendirdi.

RFE/RL, RDIF’den e-posta yoluyla yorum istediğini ancak hemen yanıt alamadığını bildirdi. Yaptırımlara ilişkin görüşmeler ile kripto para işlemleri, varlıkları veya ilgili şirketler arasında doğrudan bağlantı kuran bir kanıt sunulmadı.