39,3 milyar dolarlık kripto ekonomisiyle Güney Afrika bölgede ilk sırada

Güney Afrika’nın kripto varlık ekonomisi, Temmuz 2025-Haziran 2026 döneminde 39,3 milyar dolara (yaklaşık 52,6 trilyon won) ulaştı. Böylece Sahra Altı Afrika’da 38,1 milyar dolarlık (yaklaşık 51 trilyon won) Nijerya’yı geride bırakarak ilk sıraya yerleşti.

Chainalysis, 29 Ekim’de yayımladığı bölge analizinde Sahra Altı Afrika’nın aynı dönemdeki kripto varlık ekonomisini 101 milyar dolar (yaklaşık 135 trilyon won) olarak hesapladı. Bu, bir önceki yıla göre %13,4’lük artışa karşılık geliyor.

Güney Afrika ve Nijerya’nın toplamı 77,4 milyar dolara (yaklaşık 103,6 trilyon won) ulaştı. Bu iki ülke, bölge toplamının yaklaşık %77’sini oluşturdu.

Güney Afrika’nın hacmi yıllık bazda %52 artarken Nijerya’nınki %3 geriledi. Güney Afrika’da sınır ötesi eşler arası (P2P) işlemler ile hizmet kanallarındaki işlemler artarken Nijerya’da merkeziyetsiz borsa işlemleri ve sınır ötesi P2P akışları azaldı.

Chainalysis’in bölgedeki P2P kanallarında zincir üstü işlemlerden hesapladığı stablecoin değer alımı, 2022’de 2,3 milyar dolardan (yaklaşık 3,1 trilyon won) 2026’da 14,6 milyar dolara (yaklaşık 19,5 trilyon won) çıkarak altı kattan fazla arttı. Bitcoin (BTC) için aynı göstergedeki değer ise 36 milyar dolardan (yaklaşık 48,2 trilyon won) 14,6 milyar dolara (yaklaşık 19,5 trilyon won) geriledi; düşüş %60 oldu.

Değer alımı, zincir üstü işlemlerin toplamını gösteren bir ölçüm. Net sermaye girişini ya da gerçekleşen ödeme tutarını ifade etmiyor.

Chainalysis’in Temmuz 2025-Haziran 2026 dönemine ilişkin zincir üstü hesaplamasında, bölgedeki kripto varlık değer alımının %32,3’ü bireysel cüzdanlara gitti. Bu cüzdanlara gelen değerin %70,9’u sınır ötesi P2P işlemlerinden, %18,5’i ülke içi P2P işlemlerinden, %10,7’si ise hizmetlerden bireysel cüzdanlara yapılan transferlerden oluştu. Bunlar işlem değerinin dağılımı; kullanıcıların oranını göstermiyor.

Chainalysis, bu akışların arka planında döviz cinsinden varlık tutma ve para gönderme ihtiyacının yanı sıra işletmelerin sınır ötesi ödeme talebini gösterdi. Rapor, geleneksel finans kanallarındaki maliyet ve erişim sorunlarına da değindi.

Güney Afrika’da “iş benzeri işlemler” kategorisi 8,34 milyar dolar (yaklaşık 11,2 trilyon won) olarak kaydedildi. Bu kategori gerçek şirket işlemlerinin yanında P2P işlemcilerini ve satıcıları da kapsıyor; 50 bin doların (yaklaşık 66,9 milyon won) üzerindeki işlemler analize dahil edilmedi. Bu nedenle söz konusu tutar, şirketlerin mal ve hizmet ödemeleri olarak değerlendirilemez.

Kurumsal kripto varlık sektörüne yönelik girişler 1,29 milyar dolar (yaklaşık 1,7 trilyon won) olarak hesaplandı. Güney Afrika’da bankalar da kripto varlık saklama hizmetleri sunmaya başladı.

TokenPost daha önce Absa Bank’ın kurumsal müşterilere yönelik dijital varlık saklama hizmetini başlattığını ve Ripple’ın saklama teknolojisini kullandığını bildirmişti. Bu örnek, ülkedeki bankaların kripto varlıklarla bağlantılı hizmetlerini genişlettiğine işaret ediyor.

Chainalysis’in önceki raporuyla bu rapordaki bölge verilerini doğrudan karşılaştırmak mümkün değil. Şirketin 2025 tarihli analizinde, Temmuz 2024-Haziran 2025 döneminde bölgedeki zincir üstü değer alımının 205 milyar doları (yaklaşık 274,3 trilyon won) aştığı belirtilmişti.

Bu rapordaki 101 milyar dolarlık büyüklük ve %13,4’lük büyüme oranından geriye doğru hesaplandığında, önceki dönemin hacmi yaklaşık 89,1 milyar dolar (yaklaşık 119,2 trilyon won) oluyor. İki rapor arasındaki farkın nedeni veya ölçüm yönteminde bir değişiklik olup olmadığı açıklanmadı.

Güney Afrika Maliye Bakanlığı ile Güney Afrika Merkez Bankası (South African Reserve Bank, SARB), ağustosta sınır ötesi kripto varlık işlemlerini de kapsayan sermaye akışı yönetmeliği taslağını yayımladı. TokenPost daha önce, sınır ötesi kripto varlık işlemlerinin döviz yönetimi sistemine dahil edilmesini öngören taslağı haberleştirmişti.

Güney Afrika Maliye Bakanı Enoch Godongwana, 21 Ekim’de “Önceden onay yaklaşımından uzaklaşıp işlemlerin yasallığını ve vergi kurallarına uyumunu değerlendirmeliyiz” dedi. Açıklama, değerlendirmelerin işlem bazında yasallık ve vergi uyumuna yönelmesi gerektiği mesajını verdi.

Godongwana, hükümetin aldığı binlerce görüşü değerlendirdikten sonra değiştirilen ikinci taslağı ek görüşlere açmayı planladığını açıkladı.