20 bin posta oy pusulasını ayırma talebi reddedildi

ABD 9. Temyiz Mahkemesi (U.S. Court of Appeals for the Ninth Circuit), 30 Ekim'de Kaliforniya'daki yaklaşık 20 bin seçmenin posta yoluyla kullandığı oy pusulalarının ayrı tutulmasını isteyen ABD Adalet Bakanlığı'nın (U.S. Department of Justice) acil başvurusunu 2'ye karşı 1 oyla reddetti.

Mahkeme, acil tedbir kararı için gerekli hukuki ve olgusal dayanağın yeterince ortaya konmadığına hükmetti. Karar, listede yer alan kişilerin vatandaşlığını veya fiilen oy kullanıp kullanmadığını kesinleştiren esasa ilişkin bir hüküm değil.

ABD Adalet Bakanlığı, 15 Ekim'de Kaliforniya eyaletine karşı dava açmış ve federal hükümetin vatandaş olmayan kişiler olma ihtimalini yüksek gördüğü 20 binden fazla seçmene posta yoluyla oy pusulası gönderildiğini ileri sürmüştü. Bakanlık, oy pusulalarının sayım öncesinde ayrı tutulmasını, vatandaşlık durumlarının doğrulanmasının ardından sayılmasını talep etmişti.

Kaliforniya eyaleti ile Los Angeles County, listenin güvenilirliğini ve nasıl hazırlandığını sorguladı. Mahkeme kararında, iki yönetimin de listenin doğruluğundan emin olmadıklarını belirterek federal hükümetin talebini reddettiği aktarıldı.

Temyiz mahkemesi, alt mahkemenin acil tedbir talebini reddederken takdir yetkisini kötüye kullanıp kullanmadığını inceledi. Bakanlığın istediği karar, daha önce uygulanmayan bir oy pusulası ayırma ve vatandaşlık doğrulama sürecinin başlatılmasını gerektiriyordu. Mahkeme, bu nedenle başvuruyu yapan tarafın olağan acil hukuki koruma taleplerinden daha ağır bir kanıtlama yükü taşıdığını belirtti.

Çoğunluk görüşü, federal seçimlerin zamanını, yerini ve yöntemini belirleyen anayasa hükmünün eyaletlerin seçimleri yönetme yetkisini düzenlediğine dikkat çekti. Kongre ilgili yasalarla eyalet süreçlerini değiştirebilir. Ancak mahkeme, Bakanlığın bu olayda sunduğu gerekçelerin Kaliforniya'nın mevcut sürecini değiştirme yetkisini açıkça verip vermediğinin belirsiz olduğu sonucuna vardı.

Bakanlık, federal seçimlerde vatandaş olmayan kişilerin oy kullanmasını yasaklayan federal yasaya dayandı. Çoğunluk görüşü, acil tedbir aşamasında bu yasanın eyalet yönetimini oy pusulalarını ayırmaya ve vatandaşlık durumunu doğrulamaya zorlayacak şekilde yorumlanmasının açıkça desteklenmediğini belirtti.

Temyiz mahkemesi, ABD Ulusal Seçmen Kayıt Yasası'nı (National Voter Registration Act) da değerlendirdi. Yasa, federal seçimlerden önceki 90 gün içinde uygun olmayan kişilerin seçmen kütüğünden sistematik biçimde çıkarılmasını kısıtlıyor. Mahkeme, Bakanlığın yaklaşık 20 bin kişinin seçmenlik uygunluğuna topluca itiraz etme talebinin bu düzenlemeyle bağlantılı olabileceğini kaydetti.

Listenin dayandığı veriler de tartışma konusu oldu. Alt mahkeme; listenin hata oranının, güvenilir bir ölçütle doğrulandığını gösteren sonuçların ve verilerin nasıl iyileştirildiğine ilişkin açıklamanın sunulmadığına hükmetmişti. Temyiz mahkemesi, dosyada farklı kanıtlar bulunduğunu dikkate alarak alt mahkemenin değerlendirmesinde açık bir hata olmadığı sonucuna vardı.

Çoğunluk görüşü, Bakanlığın ileri sürdüğü zararın acil tedbiri haklı çıkaracak ölçüde kanıtlanmadığını belirtti. Listenin güvenilirliğine ilişkin soru işaretlerinin yanı sıra Kaliforniya'nın seçmen uygunluğunu doğrulamak için hâlihazırda uyguladığı süreç de dikkate alındı.

Uygulama güçlüğü de engel oluşturdu. Alt mahkeme, Los Angeles County'nin mevcut sisteminde belirli seçmenlerin oy pusulalarını ayrı tutma özelliği bulunmadığına hükmetti. Talebin yerine getirilmesi için test edilmiş sistem ve süreçlerin değiştirilmesi, yeni bir süreç oluşturulması ve görevli personelin eğitilmesi gerekecekti.

Mahkeme, seçim sürerken sistemin değiştirilmesinin uygun seçmenlerin oy kullanma hakkını ihlal etme veya oy sayım sürecini tehlikeye atma riski taşıdığına dikkat çekti. Alt mahkemeye göre değişiklikler, ilçenin seçim yönetimini ve 11 Aralık'taki onay takvimini de etkileyebilirdi.

Karara karşı çıkan ABD 9. Temyiz Mahkemesi Yargıcı Patrick Bumatay, oy pusulalarının geçici olarak ayrı tutulmasının oyları iptal etmeyeceğini, seçmen uygunluğunu doğrulamak için zaman kazandıracağını savundu. Federal hükümetin talebinin kabul edilmesi gerektiğini belirterek çoğunluk görüşüne karşı çıktı.

Bu temyizden önce Bakanlığın yaptığı ilk başvuru, alt mahkemenin acil talep hakkındaki kararından önce sunulduğu gerekçesiyle 26 Ekim'de yetki alanı sorunu nedeniyle reddedilmişti. Alt mahkeme 28 Ekim'de acil tedbir talebini geri çevirmiş, Bakanlık da yeniden temyize başvurmuştu. Bu kez 9. Daire, talebin içeriğini inceleyerek başvuruyu reddetti.

ABD ara seçimlerinin 3 Kasım'da yapılması planlanıyor. Mahkemenin kararıyla Bakanlığın talep ettiği oy pusulalarını ayırma emri çıkmadı; listede bulunan kişilerin vatandaşlığı ve fiilen oy kullanıp kullanmadığı hakkında esasa ilişkin bir karar da verilmedi.