IBIT hissedarları Bitcoin(BTC) özel anahtarlarını doğrudan kontrol edemiyor

BlackRock(BLK) tarafından yönetilen iShares Bitcoin Trust (IBIT) hissedarları, tröstün net varlıkları üzerinde ekonomik hak sahibi olsa da tröstün tuttuğu Bitcoin(BTC) varlıklarının özel anahtarlarını doğrudan kontrol etmiyor. Bireysel hissedarlar IBIT hisselerini Bitcoin karşılığında doğrudan tröste iade edemiyor.

Bu hak yapısı IBIT için geçerli. ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu'na (SEC) sunulan IBIT yıllık raporu ve izahname, hisse yapısını ve itfa koşullarını açıklıyor. Bu çerçeve başka spot ETP'lere veya diğer ülkelerdeki ürünlere doğrudan genellenemez.

Açıklamalara göre IBIT hisseleri, tröstün net varlıkları üzerinde bölünmemiş oransal bir menfaat hakkını temsil ediyor. Bu, hissedarların varlıkların değeri üzerinde ekonomik çıkarı olduğu anlamına geliyor; Bitcoin'le hiçbir ilişkileri olmadığı anlamına gelmiyor.

Tröstün elindeki Bitcoin'lerin özel anahtarlarını saklama kuruluşu tutuyor. IBIT hissedarları hisse sahibi olsa da özel anahtarları doğrudan yönetmiyor. Bu, Bitcoin'i kendi cüzdanlarından taşıma hakkından farklı.

IBIT'te hisse oluşturma ve itfa işlemleri 40 bin hisselik sepetler üzerinden yürütülüyor. Bireysel hissedarların bir IBIT hissesini tröste verip karşılığında o hisseye denk gelen Bitcoin'i alabileceği bir düzenleme bulunmuyor.

Sepet emirlerini yalnızca tröstle sözleşmesi bulunan Yetkili Katılımcılar (Authorized Participants) verebiliyor. Bunlar, tröste karşı hisse oluşturma ve itfa başvurusu yapan taraflar.

Bireysel yatırımcılar IBIT hisselerini Nasdaq'ta alıp satabiliyor. Ancak borsada hisse satmakla hisseleri doğrudan tröste iade etmek farklı işlemler.

SEC, 29 Temmuz 2025'te kripto varlık ETP'lerinde Yetkili Katılımcıların hisseleri ayni olarak oluşturup itfa etmesine izin verdi. SEC'nin açıklaması, mevcut nakit yöntemine ek olarak ayni oluşturma ve itfa yöntemini onayladı.

Bu düzenleme Yetkili Katılımcılar için geçerli; bireysel hissedarlara tröstteki Bitcoin'i doğrudan çekme hakkı tanımıyor.

Trezor'un şirket sayfasında CEO olarak yer alan Matěj Žák, Bitcoin.com News'te 29 Temmuz 2026'da yayımlanan görüş yazısında “ETF payı Bitcoin'in kendisi değildir” diye yazdı. Yazıda spot ETF'lerin erişim kolaylığı ve kullanım alanı sağladığı kabul edilirken, bunların öz saklamayla aynı olmadığı görüşü savunuldu.

Yazı Trezor sponsorluğunda yayımlandı. Donanım cüzdanı şirketinin bakış açısından, özel anahtarları doğrudan yönetmeye dayalı öz saklamanın önemini vurguluyor.

BlackRock, yatırım rehberinde ETP'lerin mevcut menkul kıymet hesabı üzerinden alınıp satılabilmesini kolaylık olarak sunuyor; böylece yatırımcıların Bitcoin cüzdanlarını ve özel anahtarlarını doğrudan yönetmesi gerekmiyor. Rehber, menkul kıymet hesabı üzerinden fiyat hareketlerine maruz kalma ile doğrudan sahiplik arasındaki farkı açıklıyor.

Öz saklamayı seçenler anahtarlarını ve yedeklerini kendileri yönetmek zorunda. SEC'nin açıklamasında, özel anahtarın kaybolması veya zarar görmesi ve yedeğinin bulunmaması durumunda varlığa erişimin kaybedilebileceği belirtiliyor.

IBIT hissesi, tröstün net varlıklarında ekonomik pay sağlarken öz saklama, özel anahtarları yöneterek Bitcoin'i doğrudan saklama ve taşıma imkânı sunuyor. İki yöntem erişim kolaylığı, varlık üzerindeki kontrol ve yönetim sorumluluğu bakımından farklılaşıyor.