2,55 trilyon dolar: BCG'ye göre yapay zekanın 2030 harcama ihtiyacı

Yapay zeka (YZ) sektörünün 2030'da veri merkezi ve YZ modeli şirketlerinin maliyetlerini ve yatırımcı getirisini karşılayabilmesi için nihai pazar harcamasının yıllık 2,55 trilyon dolara (yaklaşık 3.427 trilyon won) ulaşması gerektiği hesaplandı. Yuvarlandığında bu tutar yaklaşık 2,6 trilyon dolar (yaklaşık 3.494 trilyon won) ediyor.

Boston Consulting Group (BCG), 29 Ekim'de yayımladığı raporda bu rakamı maliyetleri karşılamaya dönük bir hesaplama değeri olarak sundu. Yani kesinleşmiş bir altyapı yatırımı ya da gerçek bir gelir tahmini söz konusu değil.

Analiz, Çin hariç küresel pazarı kapsıyor. Veri merkezi maliyetleri ise yeni kapasitenin ağırlıklı olarak kurulduğu ABD esas alınarak hesaplandı.

BCG'nin maliyet karşılama modeli, toplam ihtiyacın 1,8 trilyon dolarlık (yaklaşık 2.419 trilyon won) kısmını şirketlere yüklüyor. Kalan pay şöyle dağılıyor: tüketiciler 366 milyar dolar (yaklaşık 492 trilyon won), büyük bulut sağlayıcılarının kendi kullanımı 204 milyar dolar (yaklaşık 274 trilyon won), robotlar gibi yeni teknolojiler ise 200 milyar dolar (yaklaşık 269 trilyon won).

Bu tutarlar, ilgili tarafların bütçesinde yer alan kesin harcamalar değil. Modeldeki ‘yük payları’ olarak okunmalı. Şirketlere ayrılan pay da firmaların fiilen harcamayı taahhüt ettiği miktarı göstermiyor.

Şirket payını dolduran örnekte, 857 milyar dolar (yaklaşık 1.152 trilyon won) mevcut teknoloji bütçelerinden YZ'ye kaydırılıyor. 937 milyar dolar (yaklaşık 1.259 trilyon won) ise yeni BT bütçesi olarak ekleniyor. İkisinin toplamı yaklaşık 1,794 trilyon dolar ediyor ve raporun şirketler için öngördüğü 1,8 trilyon dolara yaklaşıyor.

Yeni eklenen tutar, YZ harcamaları hariç 2030 kurumsal BT harcaması tahmininin yaklaşık yüzde 13'üne denk geliyor. Bu senaryoda şirketlerin teknoloji harcamasında YZ'nin payı bugünkü yüzde 5'ten 2030'da yüzde 25'e çıkıyor.

Model önce veri merkezlerinin amortisman ve işletme giderlerini ile yatırımcı getirisini hesaplıyor. Ardından YZ modeli şirketlerinin maliyetlerini ekliyor. BCG, 2030 için veri merkezi maliyet karşılama tutarını 2,27 trilyon dolar (yaklaşık 3.051 trilyon won) olarak buldu. Model şirketlerinin maliyeti de eklenince gereken gelir 2,32 trilyon dolara (yaklaşık 3.118 trilyon won) çıkıyor.

Dış müşteri gelirine uygulanan yüzde 10'luk faaliyet kâr marjı, gerçek bir kâr tahmini değil, hesaplama için yapılmış bir varsayım. 2,55 trilyon dolar ise 2030'daki tek bir yılın harcama ihtiyacını gösteriyor. Birden fazla yıla yayılan altyapı yatırımlarıyla ölçüm süresi aynı değil.

BCG ayrıca 2026'da devreye giren 1 GW'lık YZ bilgi işlem kapasitesinin maliyetini çıkarması için yılda 15 milyar dolar (yaklaşık 20 trilyon won) gelir üretmesi gerektiğini hesapladı. Hesapta çiplerin ortalama ömrü 5 yıl kabul edildi.

BCG, 30 Eylül'de yayımladığı ayrı bir ankette 1.330 şirket yöneticisi ve üst düzey liderin yanıtını derledi. Ankete göre YZ harcamasının gelire oranı 2025 sonunda yaklaşık yüzde 1,7 iken 2026'da yüzde 3,3'e yükseldi. YZ harcamalarının yüzde 80'inden fazlası BT bütçesinin dışında yapıldı.

Anketteki yüzde 3,3, şirket gelirine göre YZ harcamasını ifade ediyor. Yukarıdaki teknoloji bütçesinde YZ payı olan yüzde 5 ve yüzde 25 ise paydası farklı göstergeler.

BCG, 29 Ekim raporunda büyük bulut sağlayıcılarının yatırımlarını şimdiye kadar çoğunlukla nakit akışıyla finanse ettiğini belirtti. Bu nedenle geçmişteki altyapı balonlarına göre daha dayanıklı olabileceklerini değerlendirdi. Yine de talep beklentilerin altında kalırsa YZ modeli şirketlerinin ve veri merkezi işletmecilerinin fiyat rekabeti ve zararlarla karşılaşabileceğine dikkat çekti.

Gartner ise 14 Ekim'de yayımladığı açıklamada, YZ şirketleri mevcut yatırım hızını korursa 2030 sonuna kadar 3,5 trilyon dolardan (yaklaşık 4.704 trilyon won) fazla altyapı harcamasının değer düşüklüğü riskiyle karşılaşabileceğini öngördü.

Gartner, 2026-2030 dönemindeki kümülatif yatırımı aynı dönemin ilgili gelirleriyle karşılaştırdı. BCG'nin hesapladığı 2030 tek yıllık nihai pazar harcaması ihtiyacıyla süre ve ölçüm konusu farklı olduğundan, iki rakam doğrudan kıyaslanamıyor.

BCG raporu, yatırımın geri dönmesi için gereken geliri 2030 tek yılındaki nihai pazar harcaması ihtiyacı ve yükü taşıyacak taraflar üzerinden ayrıştırarak sundu.