12 ABD bankası ticari kredi aracılarında kredi standartlarını sıkılaştırdı

ABD’deki 50 bankanın 12’si, ticari kredi aracılık kuruluşlarına yönelik kredi standartlarını sıkılaştırdı. Aynı alanda kredi talebinin arttığını bildiren bankalar da oldu.

ABD Merkez Bankası (Federal Reserve, Fed), 2’sinde yayımladığı Ekim ayı Kıdemli Kredi Yetkilisi Görüş Anketi (Senior Loan Officer Opinion Survey, SLOOS) özetinde bankalara son üç ayda kredi standartları, koşulları ve talebindeki değişimleri sordu. Anket dönemi genel olarak 2026’nın üçüncü çeyreğine denk geldi; yanıtlar 5 Ekim’e kadar alındı.

Ankete 61 ABD bankası ile yabancı bankaların ABD’deki 18 şube ve acentesi yanıt verdi. Aksi belirtilmediği sürece ayrıntılı veriler ABD bankalarının yanıtlarını kapsıyor.

Ticari kredi aracılık kuruluşları başlığında yanıt veren 50 bankanın 12’si (%24) standartları sıkılaştırdığını, 37’si (%74) değişiklik olmadığını bildirdi. Bir banka (%2) ise standartları gevşetti. Fed’in anket tablosunda sıkılaştırma ve gevşetme yanıtları arasındaki fark 22 yüzde puan olarak hesaplandı.

Net sıkılaştırma oranı, kredi standartlarını sıkılaştırdığını belirten bankaların oranından gevşettiğini belirtenlerin oranının çıkarılmasıyla bulunuyor. Bu, tüm bankaların kredi hacminin veya kullandırılan gerçek kredi tutarının %22 azaldığı anlamına gelmiyor.

Kredi talebi sorusuna 56 banka yanıt verdi. Bunların 8’i (%14,3) ticari kredi aracılık kuruluşlarından gelen talebin güçlendiğini, 46’sı (%82,1) talebin benzer kaldığını söyledi. Talebin zayıfladığını belirten banka sayısı 2 (%3,6) oldu.

Fed, yeni kredi limiti başvurularını veya mevcut limitleri artırma taleplerini değil, fiilen kullandırılan kredileri esas alarak talepteki değişimi sordu. Kredi standartları ile talep ayrı başlıklar olduğu için standartları sıkılaştıran yanıtlarla talebin arttığını belirten yanıtlar aynı anda görülebilir.

Mevduat dışı finansal kurumlar (NDFI) arasında konut kredisi aracılık kuruluşları, ticari ve tüketici kredisi aracılık kuruluşları, özel sermaye fonları ve diğer finansal kurumlar yer aldı. Anket, bu kurum türlerine yönelik kredi standartlarını ve talebi ayrı ayrı inceledi.

Fed, ankete dahil edilen tüm mevduat dışı finansal kurum türlerinde kredi standartlarının net olarak sıkılaştığını belirtti. Bankalar, daha olumsuz veya belirsiz hale gelen ekonomik görünümü ve borç alan kurumların mali durumundaki bozulmayı sıkılaştırmanın başlıca nedenleri arasında gösterdi.

Talebin güçlendiğini belirten bankalar ise işletme sermayesi ve likidite ihtiyacındaki artışı, yatırım fırsatlarının iyileşmesini ve yeniden finansman talebindeki yükselişi gerekçe gösterdi. Fed, ticari kredi aracılık kuruluşları ile özel sermaye kredilerinde talebin güçlendiğini; konut kredisi ve tüketici kredisi aracılık kuruluşlarında ise talebin genel olarak değişmediğini bildirdi.

Anket, Fed’in yeni kredi kuralları getirdiği anlamına gelmiyor. Kredi standartları, bankaların belirli türdeki kredi başvurularını onaylarken uyguladığı kendi politikalarındaki değişimi ifade ediyor.

Politika faizi kararı da ayrı bir konu. Fed, 28 Ekim’deki Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) açıklamasında federal fon oranı hedef aralığını yıllık %3,75-%4,00 seviyesinde tuttu. Ankette belirtilen kredi standartlarındaki sıkılaşma, politika faizinin artırıldığı şeklinde yorumlanamaz.

Tahvil piyasası göstergeleri de banka anketinden ayrı değerlendirilmeli.

ICE BofA ABD yüksek getirili tahvil opsiyona göre düzeltilmiş spreadi, yatırım yapılabilir seviyenin altındaki şirket tahvili endeksi ile ABD Hazine tahvili getiri eğrisi arasındaki farkı yansıtıyor. Bu gösterge, bankaların kredi standartlarını veya Bitcoin (BTC) tasfiye miktarını ölçmüyor.

Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) “The Crypto Cycle and US Monetary Policy” başlıklı çalışma makalesi, 2018-2023 verilerini inceleyerek ABD’deki parasal sıkılaşmanın yatırımcıların risk alma kanalı üzerinden kripto varlık fiyatlarındaki ortak faktörü düşürdüğünü açıkladı. Bu, çalışma makalesinin yazarlarının araştırma bulgusu.

Araştırma geçmiş para politikası ile kripto varlık fiyatları arasındaki ilişkiyi ele aldı; bu banka anketi kapsamında Bitcoin alım satımını veya tasfiyeleri ölçmedi. Makalede, görüşlerin araştırmayı yürüten yazarlara ait olduğu ve IMF İcra Kurulu ya da yönetiminin resmi görüşünü yansıtmadığı belirtiliyor.