GitHub verileri: Kripto geliştirici sayısı %56 düşerken yapay zeka(AI) projeleri patlama yaşıyor

블okzincir ekosisteminin genelinde geliştirici çıkışı belirginleşirken, GitHub tarafında yapay zeka(AI) projeleri büyümenin adeta ‘merkez üssü’ haline gelmiş durumda. Kripto piyasasının ‘geliştirme motoru’ zayıflarken, geliştiricilerin zaman ve odağının hızla AI altyapısına kaydığına dair sinyaller farklı verilerde üst üste geliyor.

Artemis verilerine göre, kriptoyla ilişkili GitHub depolarındaki haftalık commit (yeni kod gönderimi) sayısı 2025 yılının başında yaklaşık 850 bin civarındayken son dönemde 210 bin seviyesine kadar gerileyerek yaklaşık yüzde 75 düşüş gösterdi. Aynı dönemde aktif geliştirici sayısı da yaklaşık 4.600 seviyesine inerek yüzde 56 azaldı. Depolar (repositories), geliştiricilerin nerede kod yazdığını, araç geliştirdiğini ve yeni projeler başlattığını gösterdiği için, yazılım inovasyonunun hangi alana kaydığını izlemek açısından görece net bir gösterge olarak kabul ediliyor.

Buna karşılık kripto dışındaki genel yazılım ekosistemi büyümeye devam ediyor. GitHub’ın Octoverse raporuna göre 2025 yılında platforma yaklaşık 36 milyon yeni geliştirici eklendi ve toplam küresel geliştirici tabanı 180 milyonun üzerine çıktı. Platform genelindeki commit sayısının da yıllık bazda yaklaşık yüzde 25 arttığı bildirildi.

Bu büyümenin kayda değer bir kısmı doğrudan AI tarafına yönelmiş durumda. GitHub üzerinde AI ile ilişkili 4,3 milyondan fazla depo bulunuyor. Büyük dil modeli (LLM) yazılım geliştirme kitlerini (SDK) içeren veya çağıran depoların sayısı ise son bir yılda yaklaşık yüzde 178 artarak 1,1 milyonun üzerine çıktı. Generatif AI projelerine aylık bazda 1 milyondan fazla katkıcı (contributor) dahil oluyor. Bu tablo, geliştiricilerin zamanlarını ve enerjilerini blokzincir projelerinden çok AI altyapısına ayırdıklarına işaret eden güçlü bir işaret olarak okunuyor.

Geliştirme araçlarındaki trendler de aynı yöne dönmüş durumda. Makine öğrenimi deneyleri için yaygın kullanılan Jupyter Notebook tabanlı depolar yaklaşık yüzde 75 artarken, AI uygulamalarının dağıtımında sıkça kullanılan Dockerfile içeren depoların sayısı yaklaşık yüzde 120 yükseldi. Web geliştirme ve birçok AI aracının temel dillerinden olan TypeScript, bir yılda 1 milyonun üzerinde yeni katkıcı çekerek Python ve JavaScript’i geride bıraktı ve GitHub’da en çok kullanılan dil konumuna yerleşti.

Kripto içindeki görünüm ise genel bir düşüşe işaret etse de zincirler arasında hız farkları bulunuyor. Artemis’in verilerine göre Ethereum(ETH) ekosistemindeki haftalık aktif geliştirici sayısı 3 ayda yüzde 34 azalarak 2.811’e geriledi. Solana(SOL) tarafında düşüş yüzde 40 seviyesinde gerçekleşti ve aktif geliştirici sayısı 942’ye indi. 2024 boyunca hızlı büyüyen Coinbase’in inkübe ettiği Katman-2 çözümü Base’in(Base) aktif geliştiricileri ise yüzde 52 azalarak 378 seviyesine düştü.

Özellikle geçtiğimiz yılın boğa döneminde spekülatif ilgiyle öne çıkan ‘yeni nesil zincirler’ daha sert darbe aldı. Aptos(APT) geliştirici sayısı yaklaşık yüzde 60 gerilerken, BNB Chain tarafındaki commit sayısı yüzde 85 gibi keskin bir düşüş yaşadı. Celo ekosisteminde de geliştirme faaliyeti yaklaşık yüzde 52 azaldı.

Buna karşın anlamlı ölçekte büyümeyi sürdürebilen az sayıdaki alanlardan biri cüzdan altyapısı oldu. Cüzdanlarla ilgili projelerde haftalık aktif geliştirici sayısı yaklaşık yüzde 6 artarak 308 seviyesine yükseldi. Bu durum, al-sat, saklama ve kimlik doğrulama gibi kullanıcıya en yakın ‘temas noktası’ altyapılarının görece daha dayanıklı kaldığı şeklinde yorumlanıyor.

Bazı analistler ise bu tabloyu ‘çöküş’ten çok bir ‘konsolidasyon’ süreci olarak okuyuyor. Electric Capital’in yıllık geliştirici raporuna göre kripto ekosistemindeki aylık aktif geliştirici sayısı 2022’de yaklaşık 31 bin ile zirve yaptı, 2024’te ise 23.600 seviyesine geriledi. 2025 yılının ortasına gelindiğinde bu rakamın 18 bin bandına kadar inebileceği tahmin ediliyor.

Geriye kalan geliştirici topluluğunun ‘kimden oluştuğu’ da değişiyor. İki yıl ve üzeri deneyime sahip geliştirici sayısı yıllık bazda yüzde 27 artarken, bu grubun toplam commit’lerin yaklaşık yüzde 70’ini ürettiği hesaplanıyor. Buna karşılık ekosistemi terk edenlerin büyük bölümü yarı zamanlı katkı verenler ile 12 aydan daha kısa süredir alanda bulunan yeni geliştiricilerden oluştu. Takip edilen dönemde bu grubun sayısı yüzde 58 azaldı. Yani toplam sayı düşse de, çekirdek ve uzun vadeli katkı sunan geliştiricilerin payı büyüyor.

Kripto geliştirme faaliyeti tarihsel olarak piyasa döngüleriyle birlikte dalgalanıyor ve bir sonraki güçlü boğa döneminde ‘builder’ların geri dönmesi ihtimali masada duruyor. Ancak önceki durgunluklardan farklı olarak, 2025’in generatif AI ekosistemi hem risk sermayesi tarafında derin bir fon akışına sahip hem de ticari talebin çok daha hızlı oluştuğu güçlü bir ‘alternatif rota’ sunuyor. Bu nedenle, mevcut döngüde kriptodan AI tarafına kayan yetenek akışının, geçmiş dönemlere kıyasla tersine çevrilmesi daha zor ve kalıcı bir kayba yol açabileceği yönündeki endişeler giderek artıyor.