Nijerya, Kripto Varlık Düzenlemelerini Tek Çatı Altında Topluyor: Kayıt Dışı İşlemlere Sıkı Denetim Geliyor

Nijerya, kripto varlıklar için dağınık durumdaki düzenleme yapısını tek bir çerçevede birleştirmeye hazırlanıyor. Başkanlık Ofisi, dijital varlık alanındaki ‘denetim boşluklarını’ azaltmayı, ‘kara para aklama’ ve ‘dolandırıcılık’ risklerini sınırlamayı ve aynı zamanda ‘sorumlu inovasyon’ için alan açmayı hedeflediğini duyurdu.

Başkanlık Ofisi özel danışmanı Bayo Onanuga, 18’inde (yerel saatle) imzalanan bir başkanlık kararnamesiyle kripto varlık düzenlemelerinin ‘uyumlu’ hale getirileceğini ve maliye, vergi ve sermaye piyasası otoriteleri arasındaki işbirliğinin güçlendirileceğini açıkladı. Onanuga, bu adımın yeni bir düzenleyici kurum kurulması anlamına gelmediğini, mevcut kurumların ‘yasal yetkilerinin’ aynen korunacağını vurguladı. Bunun yerine ‘kayıt kriterleri’nin, varlığın ve faaliyetin niteliğine göre uygulanacağı; böylece şimdiye kadar ‘kayıt dışı’ çalışan şirketlerin denetim ağının dışında kalabildiği sorunun azaltılacağı belirtildi.

Bu hamle, Nijerya’nın Afrika’da ‘kripto varlıkları’ en hızlı benimseyen pazarlardan biri olmasıyla da bağlantılı. Uluslararası Para Fonu(IMF), Haziran’daki raporunda Nijerya’nın 2019’dan bu yana Sahra Altı Afrika’ya giren ‘stabil kripto paraların’ yaklaşık %60’ını tek başına çektiğini bildirdi. Aynı dönemde, Temmuz 2023 – Haziran 2024 arasında ülkeye giren toplam ‘kripto para’ hacmi yaklaşık 59 milyar dolar olarak hesaplandı. Bu rakam, güncel kurla yaklaşık 87 trilyon won seviyesine denk geliyor.

IMF, Nijerya’daki ‘stabil kripto para’ dalgasına ilişkin değerlendirmesinde, “dolaylı ve kayıt dışı talebin beslendiği boşluklar daraltılmalı, ancak yeni riskler de kontrol altında tutulmalı” uyarısında bulundu. ‘Yorum’ Burada IMF’nin mesajı, inovasyonu köreltmek yerine, ödemeler ve sermaye hareketlerindeki aşırı oynaklığı önlemek için düzenleyici sınırların netleştirilmesi gerektiği yönünde. ‘yorum’

Vergi otoritesinin adımları da hızlandı. Nijerya Gelir İdaresi, bu yıl Ocak ayında yaptığı açıklamada, ‘kripto varlık hizmet sağlayıcılarının’ tüm işlemleri, vergi mükellefi kimlik numaralarıyla eşleştirmesi gerektiğini duyurdu. Bazı durumlarda ‘ulusal kimlik numarası’ ile de bağlantı kurulması isteniyor. Son yayımlanan başkanlık kararnamesi, bu tür vergi ve denetim reformlarını ‘kurumsal zemine’ oturtan bir çerçeve olarak öne çıkıyor.

Nijerya, yüksek benimsenme oranlarına rağmen ‘düzenleyici belirsizliğin’ yoğun olduğu bir pazar olarak biliniyordu. Yeni adımlar, sektör için ‘hukuki öngörülebilirliği’ artırma potansiyeli taşıyor. Ancak kayda girme zorunlulukları, ‘müşterini tanı(KYC)’ yükümlülükleri ve ‘vergi raporlaması’ gibi başlıklardaki kurallar sıkılaştıkça, yerel şirketlerin idari ve mali yükünün de artması bekleniyor. Afrika’nın en büyük kripto pazarlarından biri olan Nijerya’nın, bu düzenleyici reformlarla birlikte ne ölçüde tam anlamıyla ‘resmi finans sistemine’ entegre olacağı yakından izlenecek.