Süresiz vadeli işlemler hisse ve petrole yayılıyor

Kripto para piyasasında yerleşen süresiz vadeli işlemlerin Bitcoin(BTC) ve Ethereum(ETH) dışına çıkarak hisse senetleri, emtialar ve halka açık olmayan şirketlere erişim sağlayan ürünlere yayıldığı değerlendiriliyor. 24 saat işlem, kaldıraç ve hızlı tasfiye yapısı, geleneksel varlık piyasalarına taşınan yeni işlem modelinin temel unsurları olarak öne çıkıyor.

Matthew Fisher(Matthew Fisher) Katana Network CEO’su, CoinDesk için kaleme aldığı yazıda, “Süresiz vadeli işlemler artık yalnızca kripto para alım satımının bir yolu değil, tüm varlıkların işlem görme biçimi haline geliyor” diye yazdı. Fisher bu eğilimi “perpification” olarak adlandırdı.

Süresiz vadeli işlem, vadesi bulunmayan bir türev üründür. Klasik vadeli işlemler gibi belirli bir tarihte kapanmaz. Pozisyon açık kaldığı sürece fonlama oranı ve teminat koşulları üzerinden kâr-zarar işlemeye devam eder. Kripto para borsalarında gelişen bu yapı, kesintisiz işlem, kaldıraç ve hızlı zorunlu tasfiye mekanizmasıyla tanınır.

Fisher’a göre bu model artık kripto para piyasasının dışına çıkıyor. Yazıda hisse senetleri, yurt dışından erişimi zor şirketler, emtialar ve halka arz öncesi şirket hisselerine erişim sağlayan ürünler örnek gösterildi. Yapay zeka(AI) yarı iletken tedarik zinciriyle bağlantılı SK Hynix gibi yabancı hisseler, altın, gümüş ve petrol gibi emtialar ile SpaceX bağlantılı ürünler de anıldı. Ancak bazı işlem hacmi ve fiyat örnekleri CoinDesk yazısındaki değerlendirmeye dayanıyor; ayrı bir resmi bildirim ya da borsa verisiyle çapraz doğrulanmış bilgiler değil.

Petrol, 24 saat işlemin hem avantajını hem de riskini gösteren örneklerden biri olarak sunuldu. Geleneksel emtia piyasaları hafta sonu ve gece saatlerinde kapalıyken, süresiz vadeli işlem formatındaki ürünler piyasanın kapalı olduğu dönemlerde de fiyat keşfinin sürmesine imkân verebilir. Buna karşılık piyasanın hiç durmaması, yatırımcıların zararı yönetmek için sahip olduğu zamanı da azaltır.

Bu değişim bazı işlem altyapılarında şimdiden görülüyor. Coinbase(COIN), Kore saatiyle 3 Ağustos saat 18.00’den sonra Brent petrol ve Batı Teksas türü ham petrol(WTI) için süresiz vadeli işlem desteği sunmayı planlıyor. Coinbase, BRENTOIL-PERP ve WTIOIL-PERP sözleşme piyasalarını açacağını duyurdu. Fiili işlem koşulları ve piyasa etkisi için ek doğrulama gerekiyor.

Benzer bir yönelim zincir üstü piyasalarda da dikkat çekti. Hyperliquid(HYPE) üzerinde 13-19 Temmuz haftasında kaydedilen 48,2 milyar dolarlık(yaklaşık 67,5 trilyon won) işlem hacminin 25,1 milyar doları(yaklaşık 35,1 trilyon won), yani yüzde 52’si gerçek dünya varlığı tokenizasyonu(RWA) ürünlerinden geldi. Bu veri, süresiz vadeli işlemlerin yalnızca kripto paralarla sınırlı kalmayıp geleneksel varlık temelli ürünlere yayıldığı yorumlarını güçlendiriyor.

Düzenleme tarafında ise belirsizlikler sürüyor. Fisher, Kalshi(Kalshi), Coinbase, Robinhood(HOOD) ve Chicago Ticaret Borsası(CME) gibi geleneksel ve kripto işlem altyapılarının süresiz vadeli işlem ya da benzer yapılı ürünleri genişlettiğini belirtti. CoinDesk yazısında, ABD Emtia Vadeli İşlemler Komisyonu(CFTC) tarafında petrol temelli süresiz sözleşmeler için referans fiyat, likidite, pozisyon limiti ve müşteri koruması başlıklarının incelendiği aktarıldı.

Asıl mesele ürün çeşitliliğinden çok kaldıraç yoğunlaşması. Süresiz vadeli işlemler, hangi varlığın işlem göreceği ile ne kadar borçlanarak işlem yapılacağını tek bir ürün içinde birleştiriyor. Deneyimli yatırımcılar için sermaye verimliliğini artıran bir araç olabilir. Ancak yeni yatırımcılar açısından fiyat oynaklığı ile zorunlu tasfiyenin aynı anda devreye girdiği yüksek riskli bir yapı anlamına gelir.

Fisher, “Risk ürünün kendisinde değil, uzmanlar için tasarlanmış ürünlerin yeni yatırımcılara büyük ölçekte sunulmasında ortaya çıkar” diye yazdı. Bu görüş, borsalar için rekabetin yalnızca daha yüksek kaldıraç sunmakla sınırlı kalmayacağına; kaldıraç sınırları, tasfiye tasarımı ve kullanıcı eğitiminin de temel ürün özellikleri haline gelebileceğine işaret ediyor.

Bu tartışma Koreli yatırımcılar açısından da hafif değil. Ülkede spot kripto varlık işlemlerine erişim yüksek olsa da yurt dışı borsalar üzerinden türev ürünlere ve kaldıraçlı pozisyonlara erişim, düzenleme ve yatırımcı koruması bakımından tartışmalı olmayı sürdürüyor. Süresiz vadeli işlemler hisse senetleri, emtialar ve gerçek dünya varlığı tokenizasyonu ürünlerine kadar genişlerse yalnızca işlem yapılacak varlıklar değil, hukuki çerçeve, borsa yetki alanı ve tasfiye kuralları da gündeme gelebilir.

“Her şey süresiz vadeli işleme dönüşüyor” iddiası kesinleşmiş bir sonuç değil, piyasa yapısındaki değişime dair bir varsayım. Yine de kripto paraların geliştirdiği 24 saat açık kaldıraçlı işlem modelinin geleneksel finans ürünlerine doğru ilerlediği yönündeki soru netleşiyor. Bu dönüşümün piyasa erişimini genişletip genişletmeyeceği ya da tasfiye riskini artırıp artırmayacağı, ürün tasarımı ve düzenleyici incelemelerin sonucuna bağlı olacak.