AI altyapısında 2,6 trilyon dolarlık taahhüt teknoloji devlerine yük oluyor

Alphabet, Microsoft, Amazon, Meta ve Oracle gibi büyük bulut şirketlerinin yapay zeka altyapısına yönelik uzun vadeli harcama taahhütleri 2,6 trilyon dolara ulaştı. Veri merkezi kiralama ile donanım ve hizmet satın alma sözleşmelerinin artmasıyla AI yatırımları, yıllık sermaye harcamalarının çok ötesine geçerek uzun vadeli bir mali yüke dönüşüyor.

Piyasa analiz kuruluşu The Kobeissi Letter, 11'inde yayınlanan bir analizde, bu hiper ölçekli (hyperscaler) şirketlerin gelecekte üstleneceği veri merkezi kira bedelleri ile donanım ve hizmet satın alma tutarının bu büyüklüğe ulaştığını belirtti. Taahhütler arasında henüz başlamamış veri merkezi ve enerji altyapısı kira sözleşmeleri ile zaten imzalanmış donanım ve hizmet satın alma anlaşmaları yer alıyor.

'Hiper ölçekli' (hyperscaler) tabiri, büyük veri merkezleri ve bulut altyapısını işleten dev şirketleri tanımlıyor. AI modellerinin eğitimi ve çıkarım (inference) süreçleri yalnızca bilgi işlem donanımı değil, veri merkezi, elektrik ve ağ kaynaklarını da gerektiriyor; bu da ilgili sözleşmelerin birden fazla yılı kapsayacak şekilde imzalanmasına yol açıyor.

Bu tablonun ortaya koyduğu asıl nokta, AI altyapı yatırımlarının kapsamının artık yıllık sermaye harcamasıyla açıklanamayacak kadar genişlemiş olması. The Kobeissi Letter, uzun vadeli taahhütlerin büyük bölümünün bilançoya doğrudan borç olarak yansımadığını, dipnotlarda sınırlı şekilde yer aldığını ve bu nedenle gerçek sermaye yükünün olduğundan düşük görünebileceğini vurguladı.

Şirketler arasında en büyük taahhüt Alphabet(GOOGL)'a ait. Şirketin gelecekteki satın alma taahhütleri 811 milyar dolar, henüz başlamamış veri merkezi kira yükümlülükleri ise 85 milyar dolar olarak açıklandı.

İki kalemin toplamıyla Alphabet'in uzun vadeli harcama taahhüdü 896 milyar dolara ulaşıyor. Donanım ve hizmet satın alma taahhütleri, toplam yükün büyük bölümünü oluşturuyor.

Oracle(ORCL) ise Alphabet'ten farklı bir tablo çiziyor. Satın alma taahhütleri 32 milyar dolar düzeyinde kalırken, henüz başlamamış veri merkezi kira taahhüdü 260 milyar dolarla sektördeki en yüksek rakam oldu.

Oracle'ın toplam gelecekteki sermaye yükümlülüğü 292 milyar dolar olarak hesaplandı. Toplam taahhüt içinde veri merkezi kirasının payı yüksek olduğundan, şirketin gelecekteki tesis kullanımına bağlı uzun vadeli yükü öne çıkıyor.

FactSet Insight, Temmuz ayında yayınladığı raporda Alphabet, Amazon(AMZN), Meta(META), Microsoft(MSFT) ve Oracle'ın 2026 mali yılı toplam sermaye harcamasının 690 milyar doları aşmasını bekliyor. Bu da yıllık sermaye harcamasıyla uzun vadeli taahhütlerin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini, aksi halde AI altyapı genişlemesi için gereken fon büyüklüğünün doğru anlaşılamayacağını gösteriyor.

FactSet, bu şirketlerin daha önce büyük ölçüde operasyonel nakit akışına dayanan yatırım yönteminden uzaklaşarak borçlanma, hisse ihracı ve büyük ölçekli kiralamayı bir arada kullandığını aktardı. AI altyapı harcamalarının hızı iç nakit yaratma kapasitesini aştıkça, dış finansman ve uzun vadeli sözleşmelerin rolü büyüyor.

Yatırımın ağırlık merkezi de veri merkezi binalarından bilgi işlem donanımı, elektrik ve ağ altyapısına doğru kayıyor. FactSet, 2026 yılında bilgi işlem alanındaki yatırımın 380 milyar dolara ulaşmasını öngörüyor.

Yüksek bant genişlikli bellek (HBM) talebi ve sunucu donanımı fiyatlarındaki artış da yatırım tutarını büyüten etkenler arasında gösteriliyor. Bu durum, büyük teknoloji şirketlerinin AI altyapı yatırımlarının DRAM ve HBM talebini destekleyebileceği yönündeki değerlendirmelerle örtüşüyor.

Güney Kore'de de AI veri merkezleri ile elektrik ve enerji altyapısını birlikte destekleyen yatırımlar hayata geçiriliyor. Bu gelişme, AI altyapı rekabetinin çip tedarikinin ötesine geçerek elektrik şebekesi, soğutma sistemleri ve veri merkezi işletme altyapısının tamamına yayıldığını gösteriyor.

Ancak bu veriler arasında kripto para piyasasıyla doğrudan bir bağlantı tespit edilmedi. Söz konusu tablo, Bitcoin(BTC) veya Ethereum(ETH) fiyatlarına etkisinden çok, yarı iletken, elektrik ve bulut sektörlerindeki uzun vadeli finansman ihtiyacını gösteren bir gösterge olarak değerlendirilebilir.

Doğrulama kaynakları: Odaily, FactSet Insight, Barron's.