Brent petrol 90,03 dolara çıktı: Husi saldırıları yeniden alevlendi

Yemen’de Husilerin saldırıları ve Kızıldeniz’in güneyinde ticari gemilere yönelik tehdidin yeniden tırmanmasıyla Orta Doğu deniz taşımacılığı rotalarındaki gerginlik arttı. Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına dair müzakerelerin de tıkanmasıyla Brent petrol, 11’inde (yerel saatle) gün içinde varil başına 90,03 dolara kadar yükseldi.

Husiler, Yemen hükümetinin kontrolündeki Muha ve Marib kentlerini füze ve dronlarla vurdu. AP’nin aktardığına göre, hafta sonu yaşanan saldırılarda Muha’da en az 7 kişi hayatını kaybetti.

Muha, uluslararası alanda tanınan Yemen hükümetinin yönettiği bir Kızıldeniz limanı. Saldırılar, 2022’deki ateşkesten sonra da süregelen Yemen’deki istikrarsızlığı derinleştiriyor ve yeni bir cepheye dönüşebileceği endişesini büyütüyor.

Bab el-Mendeb Boğazı’nda ise Husilerin füzeyle vurduğu bir Yemen ticaret gemisinde can kaybı yaşandı. AP, 3’ü Pakistanlı 1’i Endonezyalı toplam 4 kişinin öldüğünü aktarırken bazı haberlerde bu sayı 3 olarak geçti.

Bab el-Mendeb, Kızıldeniz’i Aden Körfezi’ne bağlayan ve Süveyş Kanalı’na giden gemilerin geçtiği kritik bir boğaz. Bu bölgedeki riskin artması, gemi sahiplerini Afrika’nın güneyindeki Ümit Burnu’nu dolaşan alternatif rotaya yöneltiyor; bu da sefer mesafesini ve süresini uzatıyor.

Sigorta şirketleri de saldırı riski yükselen sularda teminatı daraltıyor ya da savaş riski primini artırıyor. Uzayan sefer süresi ve yükselen sigorta maliyeti, ham petrol, sıvılaştırılmış doğal gaz(LNG) ve konteyner taşımacılığının navlun fiyatlarına doğrudan yansıyor.

Kızıldeniz rotasındaki belirsizlik, Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklıkla birleşince baskı daha da büyüyor. Hürmüz, Basra Körfezi’ni Umman Denizi’ne bağlayan ve ham petrol sevkiyatının dar boğazı konumundaki bir geçit; iki boğazın aynı anda sarsılması Körfez’deki petrol üreticisi ülkelerin ihracat rotası seçeneklerini daraltıyor.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi(Abbas Araghchi), ABD’nin deniz ablukasını kaldırması ve yaptırımları hafifletmesi gibi adımlar atılmadan Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını değerlendiremeyeceklerini yineledi. Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul(Johann Wadephul) ise Hürmüz Boğazı’nın koşulsuz açılmasını ve güvenli seyrüseferin sağlanmasını istedi.

Guardian’ın haberine göre İran ile Umman, ayın 5’inde Hürmüz Boğazı’ndaki rota koordinatları konusunda bir anlayışa vardı ancak nihai ortak bildiriyi tamamlayamadı. Yani bazı rotalarda ayarlama görüşmeleri yapıldı, fakat geçişin tam anlamıyla yeniden açılmasına henüz ulaşılamadı.

FactSet verilerine göre 11’inde, WTI ham petrolün Eylül vadeli kontratı varil başına 82,56 dolardan, Brent petrolün Ekim vadeli kontratı ise 88,06 dolardan işlem gördü. Brent petrol daha önce gün içinde 90,03 dolara kadar çıkmıştı.

ABD ile İran arasındaki müzakerelerde ilerleme beklentisinin zayıflaması, arz kesintisi riskinin yeniden petrol fiyatlarına yansıması olarak yorumlanıyor(yorum). Hürmüz müzakerelerindeki tıkanıklığın petrol fiyatlarını yukarı çektiği eğilim, önceki işlem seanslarında da görülmüştü.

Kızıldeniz’de fiili bir saldırı yaşanmasa bile tehdidin kendisi gemi trafiğini etkiliyor. Daha önce Suudi Arabistan’a ait petrol tankerlerinin Husi tehdidinden kaçınmak için Afrika üzerinden dolambaçlı rotayı tercih ettiği örneği yer almıştı.

Uluslararası Denizcilik Örgütü(IMO) son dönemde Kızıldeniz’deki gemi saldırılarını eleştirdi. ABD Denizcilik İdaresi(MARAD) de Kızıldeniz, Bab el-Mendeb, Basra Körfezi, Hürmüz Boğazı ve Umman Körfezi sularına yönelik seyrüsefer uyarısını sürdürüyor.

Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun ortak karargahı, Bab el-Mendeb’den geçen ticari gemileri koruyacaklarını açıkladı. Hindistan denizcilik otoritesi de geçen ay 23 Temmuz’da ve 28 Temmuz’da Yemen açıklarından, güney Kızıldeniz’den ve Bab el-Mendeb’den geçen gemiler için uyarı yayımlamıştı.

Kripto para piyasasında doğrudan bir fiyat tepkisi şu ana dek görülmedi. Piyasanın odağı şu anda Bitcoin(BTC) ya da Ethereum(ETH) değil, Kızıldeniz ve Hürmüz deniz rotalarının güvenliği ile petrol taşımacılığı maliyetlerinde.

Doğrulama kaynakları: AP, MarketWatch, Guardian