800 dolarlık gümrük muafiyetinde askı: mahkeme onayı verdi

ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi (US Court of International Trade), 800 dolarlık ithalatlara tanınan 'de minimis' gümrük muafiyetinin askıya alınmasına izin veren uygulamanın yürürlükte kalabileceğine hükmetti. Çin merkezli düşük fiyatlı alışveriş platformları Temu ve Shein için ABD pazarındaki maliyet baskısı böylece sürecek.

Mahkeme, Kore saatiyle 14'ünde Trump yönetiminin düşük değerli kolilere yönelik gümrük uygulamasını sürdürme kararını onadı. Mahkemeye göre Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası (IEEPA), başkana belirli 'ayrıcalıkları' iptal etme yetkisi tanıyor; de minimis muafiyeti de yasa metninde bu tür bir ayrıcalık olarak değerlendiriliyor.

Karar yeni bir gümrük düzeni getirmekten çok, halihazırda uygulanan askı kararının mahkemece yeniden onaylanması niteliğinde. Davacı tarafın taleplerinin bir bölümü kabul edilmedi, hükümetin uygulama yetkisi korundu.

De minimis, düşük tutarlı ithalatlarda gümrük işlemlerinin idari yükünü azaltmak için oluşturulmuş bir uygulamaydı. ABD'de bir kişinin günde getirdiği 800 dolara kadarki eşya gümrüksüz girebiliyordu.

E-ticaretin büyümesiyle bu uygulama, Çin merkezli ultra düşük fiyatlı alışverişin ana kanalı haline geldi. Temu ve Shein gibi platformlar, düşük birim fiyatlı ürünleri koli halinde doğrudan ABD'li tüketicilere göndererek fiyat avantajı yarattı.

Başkan Trump, 30 Temmuz 2025'te imzaladığı 14324 sayılı kararnameyle dünyadaki tüm ülkelerden gelen ithalatlarda de minimis muafiyetini askıya aldı. Askı, Kore saatiyle 29 Ağustos 2025 saat 13.01 itibarıyla yürürlüğe girdi.

Beyaz Saray, 20 Şubat 2026'da yayımladığı 14388 sayılı kararnamede bu askı kararının diğer gümrük davalarının sonucundan bağımsız olarak süreceğini açıkladı. ABD Gümrük ve Sınır Koruma İdaresi (CBP) ise uluslararası posta gönderileri için 80, 160 ve 200 dolarlık sabit tutar ya da oransal (ad valorem) vergilendirme seçeneklerini uyguluyor.

Kongre takvimi de aynı yönde ilerliyor. ABD Kongresi, 'One Big Beautiful Bill Act' yasasına de minimis maddesinin sona erdirilmesini ekledi ve düzenlemenin 1 Temmuz 2027'den itibaren yürürlüğe girmesini öngördü.

Buna göre mahkeme kararı olmasaydı bile uygulamanın uzun vadede tamamen kaldırılması zaten yasama takvimine girmişti. Karar, yürütmenin uygulaması, gümrük idaresinin işleyişi ve Kongre'nin yasama takviminin aynı yönde örtüşmesi bakımından dikkat çekici.

Etkinin önce düşük fiyatlı alışveriş platformlarında ve lojistik-gümrük-ödeme ekosisteminde görülmesi bekleniyor. Reuters'a göre Shein'in 2026 yılı birinci çeyrek ABD geliri, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 14,3 azalarak 2,04 milyar dolara geriledi.

Shein aynı çeyrekte 99 milyon dolar net zarar açıkladı ve de minimis muafiyetinin kaldırılmasının ABD gelirini ve maliyet yapısını olumsuz etkilediğini belirtti. TokenPost, Shein'in 2026 yılının ilk çeyreğinde 99 milyon dolar net zarar açıkladığını ve düşük değerli koli gümrüğündeki sıkılaşmanın baskısını hissettiğini daha önce haberleştirmişti.

Konu, Türkiye'deki tüketiciler için de yalnızca ABD pazarına özgü bir gelişme değil. Düşük fiyatlı alışveriş platformları ülkelere göre lojistik ağını ve satış fiyatını birlikte ayarladığından, platformların ülke bazlı kargo ücreti ve fiyat güncellemesi yapıp yapmayacağı sonraki bir değişken olarak kalıyor.

Satıcılar açısından ise gümrük vergisi ödemeli teslim (DDP), HS kodu girişi, kargo yöntemi ve verginin fiyata yansıtılma biçimi operasyonel değişkenler olarak öne çıkıyor. Verginin kendisinden çok, bunu kimin üstlendiği ve tüketicinin bunu hangi aşamada gördüğü işlem yapısını belirleyebilir.

Avrupa Birliği de benzer bir yönde ilerledi. Reuters, AB'nin 1 Temmuz 2026'da Çin merkezli düşük fiyatlı e-ticaret kolilerine 3 euroluk bir ücret getirdiğini aktardı.

DHL, FedEx(FDX) ve UPS(UPS), düşük değerli koli kurallarındaki değişim sürecinde tedarik zincirinde tıkanma yaşanabileceği uyarısında bulundu. Düşük fiyat ve hızlı teslimatı öne çıkaran doğrudan alışveriş modeli, hem ABD hem Avrupa'da gümrük maliyeti ve sistemsel yük ile aynı anda karşı karşıya kaldı.

Bu karar tüm gümrük anlaşmazlıklarını sonlandırmış değil. Gümrük yetkisi ve iade sorunları başka davalarda ayrı bir konu olarak duruyor; de minimis maddesinin yasal olarak sona ereceği tarih ise 1 Temmuz 2027.