Trump'tan Hürmüz Boğazı'nı ABD toprağı ilan etme sözü, İran'dan sert tepki

ABD Başkanı Donald Trump'ın Hürmüz Boğazı'nı ABD toprağı ilan edeceğine dair sözlerine İran'dan doğrudan tepki geldi. Körfez bölgesindeki enerji nakil hattı üzerinden süren ABD-İran gerginliği, boğazın kontrolü ve geçiş müzakereleri sorununa dönüşüyor.

Trump, Kore saatiyle 15'inde New York'un Long Island bölgesinde yaptığı konuşmada İran ile yaşanan gerginliğe değinerek, "İran'ı yendikten sonra kısa süre içinde Hürmüz Boğazı'nı ABD toprağı ilan edeceğim" dedi. ZeroHedge, Trump'ın aynı konuşmada ABD'nin boğazdaki abluka kontrolünü elinde tuttuğu yönünde de açıklama yaptığını aktardı.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazem Gharibabadi(Kazem Gharibabadi) ise ardından X hesabından, "Hürmüz Boğazı İran'ındı, İran'ındır ve gelecekte de İran'ın olacak" açıklamasını yaptı. Gharibabadi, boğazın açılıp kapanmasının İran'ın emriyle gerçekleşeceğini savundu.

Gharibabadi'nin açıklaması, ABD'nin Hürmüz Boğazı üzerinde yetki iddia edemeyeceği anlamına geliyor. İran, boğazı sıradan bir deniz yolu değil, kendi güvenlik ve egemenlik meselesi olarak ele alıyor.

Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi ile Umman Körfezi'ni birbirine bağlayan stratejik bir su yolu. Körfez bölgesindeki ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz bu boğazdan geçerek uluslararası piyasalara ulaştığı için, askeri gerginlik her arttığında petrol fiyatları, taşımacılık maliyetleri ve sigorta primlerinin birlikte dalgalandığı bir geçit olarak gündeme geliyor.

Bu gazete daha önce Hürmüz geçiş rakamları ile ABD tarafının açıklamaları arasındaki referans farkını aktararak, bu su yolunun enerji fiyatları ve riskli varlık algısını etkileyebileceğini bildirmişti. Ancak bu son açıklamanın Bitcoin(BTC) başta olmak üzere önemli kripto para fiyatlarına doğrudan bir etkisi, doğrulanmış rakamlarla ortaya konmadı.

ABD ile İran'ın iddiaları geçiş düzeni konusunda da çatışıyor. Trump abluka ve kontrol yetkisini öne sürerken, İran boğazın açılıp kapanma yetkisinin kendisinde olduğunu savunuyor.

Geçiş müzakereleri ise ayrı bir hat üzerinde sürüyor. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmaeil Baghaei(Esmaeil Baghaei), İran devlet haber ajansı Defa Press'te yaptığı açıklamada, Umman ile Hürmüz Boğazı geçiş rotası haritası üzerinde teknik müzakereler yürütüldüğünü ve son üç haftada olumlu ilerleme kaydedildiğini belirtti.

Baghaei, iki tarafın hâlâ kalan tartışmalı noktaları görüştüğünü açıkladı. Tahran ve Maskat'ın yapacağı ortak açıklama meselesi de görüşme gündeminde yer alıyor.

Umman, Körfez ile Hint Okyanusu arasındaki deniz trafiğinde arabuluculuk rolü üstlenen bir ülke. Hürmüz Boğazı'nda geçiş düzeninin netleşmesi için İran'ın egemenlik iddiası, Trump'ın kontrol yetkisi iddiası ve çevre kıyı ülkelerinin gemi güvenliği çıkarlarının birlikte ele alınması gerekiyor.

Çevre ülkelerin çıkarları da karmaşık bir tablo çiziyor. Bu gazete, Hürmüz'de gemilere yönelik saldırıların tekrarlanmasıyla Körfez müttefiklerinin rahatsızlığının arttığına dair önceki haberinde, boğaz çevresindeki güvenlik kaygısının ABD ile Körfez müttefikleri arasındaki savunma yükü tartışmalarına yansıdığını aktarmıştı.

Bu mesele petrol taşıma yolu üzerindeki kontrol yetkisine ilişkin diplomatik bir çekişme olsa da, piyasalara enerji güvenliği sorunu olarak yansıyor. Olası petrol arz aksaması, petrol fiyatları, lojistik maliyetler ve riskli varlık algısını etkileyebilecek bir değişken olarak gündeme getiriliyor.

Şu an için doğrulanmış olan bilgiler, Trump'ın açıklaması, İran Dışişleri Bakan Yardımcısı'nın karşı açıklaması ve İran-Umman arasındaki teknik müzakerelerin geldiği aşamadan ibaret. Boğaz geçiş düzenine ilişkin nihai bir anlaşma ya da ABD ile İran arasında ayrı bir anlaşma takvimi ortaya konmadı.