Aramco Eylül'de Avrupa'ya petrol ayırdı, Sidi Kerir rotası öne çıktı

Suudi Aramco (Saudi Aramco), Orta Doğu'da deniz taşımacılığında yaşanan aksamalara rağmen Eylül ayında Avrupa'ya ham petrol sevkiyatını sürdürüyor. Gündemdeki asıl mesele arzın kesilip kesilmediği değil; Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz'i atlayan alternatif taşıma rotalarının 'maliyeti'.

OilPrice'ın haberine göre Aramco, Eylül ayı sözleşmeli petrol hacminin bir bölümünü bazı Avrupalı rafinerilere tam kapasite ayırdı ve Mısır'daki Sidi Kerir, Suudi Arabistan'daki Yanbu ile Malta açıklarında gemiden gemiye aktarma yapılan bir rota önerdi. Ancak hangi rafinerilerin devrede olduğu ve sözleşme yapısının ayrıntıları açıklanmadı.

Çapraz doğrulanan gelişme ise Sidi Kerir rotasının genişlemesi. Reuters, Aramco'nun Mısır'ın Akdeniz kıyısındaki Sidi Kerir limanından spot bazlı ek petrol kargoları teklif ettiğini bildirdi. Bu hacimde petrol önce Suudi Arabistan'dan Mısır'daki Ain Sukhna'ya taşınıyor, ardından Süveyş-Akdeniz boru hattından geçerek Sidi Kerir'de gemilere yükleniyor.

Sidi Kerir'in Akdeniz tarafında bir yükleme noktası olması, Avrupalı ve Kuzey Amerikalı alıcılar için 'alternatif' anlamına gelebilir; çünkü petrol yüklenmeden önce zaten Akdeniz'e geçmiş oluyor. Asyalı alıcılar için ise tam tersi bir durum söz konusu: rota uzadığı için navlun ve teslimat süresi baskısı artabilir.

Reuters, Aramco'nun Sidi Kerir'den yapılan yüklemeler için Asya'ya yönelik fiyatlama mekanizmasını gözden geçirdiğini de aktardı. Bir kaynak, ek maliyeti sevkiyat başına 10 milyon dolar, varil başına ise 5 dolar olarak tahmin etti.

Bu maliyet tahmini, meselenin hacimden çok 'rotanın fiyata nasıl yansıdığı' olduğunu gösteriyor. Aynı miktarda petrol tedarik edilse bile rota uzadıkça, sigorta ve navlun yükü arttıkça rafinerilerin tedarik maliyeti değişiyor. Bu gelişmenin sıradan bir arz haberi değil, bir 'lojistik maliyet' haberi olarak okunmasının nedeni de bu.

Aramco, tedarik zincirini yeniden düzenleme ihtiyacını resmi açıklamalarında da ortaya koydu. Şirket, 4 Ağustos'ta (yerel saatle) açıkladığı 2026 yılı ikinci çeyrek finansal sonuçlarında, Hürmüz Boğazı'ndaki aksamaya rağmen Doğu-Batı boru hattı, depolama tesisleri ve ihracat terminalleri sayesinde üretim ve ihracatı sürdürdüğünü bildirdi.

Aramco Başkanı ve CEO'su Amin H. Nasser, "benzeri görülmemiş Hürmüz Boğazı arz kesintisine rağmen çeşitlendirilmiş varlık tabanımız ve uzun vadeli planlamamız sayesinde iş sürekliliğimizi koruduk" dedi. Bu açıklama, şirketin mevcut deniz darboğazına bağlı kalmak yerine kara boru hatlarını ve alternatif terminalleri birleştirerek ihracat akışını sürdürdüğünü ortaya koyuyor.

Asya tarafında ise tahsis süreci daha 'istikrarsız' görünüyor. Reuters, Aramco'nun bazı Asyalı uzun vadeli sözleşme müşterilerine yönelik Eylül ayı petrol tahsisatını olağan dışı bir yöntemle yürüttüğünü bildirdi. Bazı alıcılar, gemi temini ve yükleme imkânlarına bağlı olarak sözleşme kapsamındaki hacmi fiilen alıp alamayacaklarının belirsiz olduğunu aktardı.

Uzun vadeli ham petrol sözleşmeleri genellikle aylık tahsisat, yükleme takvimi ve teslimat koşullarına göre işler. Ancak rota riski büyüdükçe, sözleşme hacmi korunsa bile gemi tahsisi ve tahliye zamanlaması değişebiliyor. Rafineriler açısından artık yalnızca alım fiyatı değil, taşıma rotası ve varış zamanı da hesaba katılması gereken unsurlar arasında.

Bu gelişme, Hürmüz geçişindeki aksama ve Suudi Arabistan'ın sevkiyatları yeniden başlatmasına dair önceki haberimizle de bağlantılı. O dönemde de asıl soru petrol ihracatının tamamen durup durmadığı değil, hangi rotayla ve ne maliyetle taşındığıydı.

Sidi Kerir tartışması, Suudi petrolü için alternatif teslimat koşullarını ele alan önceki haberimizde de gündeme gelmişti. Kızıldeniz'deki risk arttıkça, gemi sahipleri ve alıcıların Bab-el-Mandeb'den geçiş ile Sidi Kerir üzerinden dolaşım arasında farklı kararlar alabileceği aktarılmıştı.

Kore piyasasına etki, petrol fiyatının kendisinden çok tedarik maliyeti ve rafineri marjı üzerinden ulaşabilir. Orta Doğu ham petrolü Asyalı rafinerilerin başlıca hammaddesi konumunda; rota uzadıkça navlun, sigorta primi ve teslimat zamanlaması birlikte etkileniyor. Yine de yerel rafinerilerin sözleşme koşulları ya da fiili maliyet yükü, kamuya açık verilerle net olarak belirlenemiyor.

Kripto para piyasasına doğrudan bir etki şu aşamada teyit edilmiş değil. Ancak petrol taşıma maliyetlerindeki artış enflasyon ve faiz beklentilerini etkilerse, bu durum risk varlıklarının genel fiyat seyriyle bağlantılı hale gelebilir. Gerçek etkiyi görmek için Eylül ayı yükleme rakamlarının, Sidi Kerir fiyatlama mekanizmasının netleşip netleşmediğinin ve Hürmüz-Kızıldeniz güvenlik durumunun birlikte izlenmesi gerekiyor.