ETF zararda olsa da dağıtım gelirine vergi kesiliyor

Borsa yatırım fonlarında (ETF) yatırımcı zarar etse bile, ürünün yapısına ve hangi hesap türünden alınıp satıldığına göre vergi kesintisi değişebiliyor. Güney Kore'de işlem gören yerli hisse senedi ağırlıklı ETF'lerde genel hesaptan elde edilen alım satım kazancı vergiden muaf tutulurken, dağıtım geliri ile yurt dışı varlıklara dayalı ETF kazançları ayrı vergilendirmeye tabi olabiliyor.

Asia Economy'nin 21'inde (yerel saatle) aktardığına göre, ETF yatırımlarının artmasıyla birlikte yerli ve yurt dışı borsa kaydı, yatırım yapılan varlık türü ve hesap çeşidine göre değişen vergi farkları merak konusu oldu. Aynı ETF olsa da yerli hisse senedi ağırlıklı mı, yoksa yurt dışı hisse senedi, tahvil, emtia veya türev ürün ağırlıklı mı olduğuna göre vergilendirme yöntemi değişiyor.

Yerli borsada işlem gören ETF'ler arasında portföyünün yüzde 60'ından fazlasını yerli hisse senetlerinden oluşturan 'yerli hisse senedi ağırlıklı' ETF'lerde, genel hesapta elde edilen alım satım kazancı vergiden muaf. Ancak elde tutma süresince dağıtım geliri alınırsa, bu gelire yüzde 15,4 oranında temettü geliri vergisi uygulanıyor.

Yerli borsada kayıtlı olsa bile yerli hisse senedi ağırlıklı kategorisi dışında kalan tahvil, emtia, yurt dışı hisse senedi ve türev ürün ağırlıklı ETF'lerde hem alım satım kazancı hem de dağıtım geliri temettü vergisine tabi. Yatırımcı ETF alım satımından zarar etse bile, elde tutma döneminde aldığı dağıtım gelirinden vergi kesiliyor.

Yerli borsada kayıtlı ETF'lerden elde edilen alım satım kazancı ve dağıtım geliri, finansal gelir olarak sınıflandırılıyor. Mevduat faizi ve diğer temettü gelirleriyle birlikte yıllık toplamı 20 milyon wonu aşarsa, aşan kısım kapsamlı finansal gelir vergilendirmesine tabi olabiliyor.

Örneğin yerli borsada kayıtlı bir ETF'den alım satım kazancı ve dağıtım geliri toplamda 30 milyon won olduğunda, 20 milyon wonluk kısımdan yüzde 15,4 oranında temettü vergisi kaynakta kesiliyor. Aşan 10 milyon wonluk kısma ise yüzde 49,5'e kadar çıkabilen kademeli vergi oranı uygulanabiliyor.

Yurt dışı borsada işlem gören ETF'lerin doğrudan alınması durumunda vergilendirme sistemi farklı işliyor. Yurt dışı borsada kayıtlı ETF'lerden elde edilen alım satım kazancında, 2,5 milyon wonluk temel istisna düşüldükten sonra kalan tutara yüzde 22 oranında sermaye kazancı vergisi uygulanıyor.

Yurt dışı ETF alım satım kazancı, yerli borsada kayıtlı ETF'lerin aksine kaynakta kesilmiyor ve ayrı vergilendirmeye tabi tutuluyor. Bu sermaye kazancı, kapsamlı finansal gelir vergilendirmesi kapsamına girmiyor.

Dağıtım geliri vergilendirmesi ise ayrı ele alınması gereken bir konu. Amerika'da işlem gören ETF'lerde dağıtım geliri, yüzde 15 temettü vergisi kesildikten sonra yatırımcıya ödeniyor ve bu gelir kapsamlı vergilendirme kapsamına giriyor.

Asia Economy'nin aktardığına göre, alım satım kazancı 8 milyon 333 bin 333 wona kadar olan yatırımcılar için yurt dışı borsada kayıtlı ETF'ye doğrudan yatırım yapmak, yerli borsada kayıtlı yurt dışı hisse senedi ağırlıklı ETF'ye kıyasla vergi hesaplaması açısından daha avantajlı olabiliyor. 2,5 milyon wonluk temel istisna etkisinin, yerli borsada kayıtlı yurt dışı hisse senedi ağırlıklı ETF'lerdeki yüzde 15,4'lük vergiden daha güçlü çıktığı aralık olarak açıklanıyor.

'Örtülü call' (covered call) ETF'lerde de vergi, dağıtım kaynağına göre değişiyor. Dağıtım gelirinin kaynağı yerli opsiyon primi geliri veya yerli hisse senedi alım satım kazancıysa vergiden muaf olabiliyor. Ancak kaynak hisse senedi temettüsü veya yurt dışı hisse senedi dayanak varlığından geliyorsa yüzde 15,4 oranında temettü vergisi uygulanıyor.

Bireysel Kapsamlı Varlık Yönetimi Hesabı (ISA), hesap içindeki kâr ve zararın netleştirilmesiyle ortaya çıkan net kazanç üzerinden vergilendiriliyor. Genel tip hesaplarda 2 milyon wona, dar gelirli tip hesaplarda ise 4 milyon wona kadar vergi muafiyeti uygulanıyor; aşan kısma yüzde 9,9 oranında ayrı vergilendirme yapılıyor.

ISA hesabının bir diğer özelliği 'kâr-zarar mahsubu' yapabilmesi. Farklı ürünlerden elde edilen kâr ve zararlar hesap içinde birleştirilerek vergi matrahı belirlendiği için, genel hesaba göre vergi hesaplama sırası farklılaşıyor.

Ancak yurt dışı borsada kayıtlı ETF'ler ISA ve emeklilik hesaplarında işlem göremiyor. Yerli hisse senedi ağırlıklı ETF'lerde genel hesapta alım satım kazancı zaten vergiden muaf olduğu için, bu ürünleri ISA veya emeklilik hesabına dahil ederken dağıtım geliri vergi avantajı ile hesap kuralları birlikte karşılaştırılmalı.

Emeklilik birikim hesabı ve Bireysel Emeklilik Hesabı (IRP), yatırım süresince vergilendirmeyi erteleyen bir yapıya sahip. Emeklilik hesabından ETF alım satımı yapıldığında vergi, parayı çekme aşamasına kadar erteleniyor; emekli maaşı olarak alındığında ise yüzde 3,3 ile 5,5 arasında emeklilik geliri vergisi uygulanıyor.