Arbitrum(ARB), çekim sürelerini günlerden saatlere indirmeyi hedefliyor

Arbitrum(ARB), Ethereum(ETH) ana katmanına (L1) yapılan çekim işlemlerinde bekleme süresini kısaltmak için sıfır bilgi kanıtı (ZK) tabanlı yeni bir mutabakat (settlement) yapısı geliştiriyor.

Arbitrum geliştirme ekibi, hem Arbitrum One hem de Arbitrum tabanlı özel zincirler için ZK kanıtlarını kullanan çoklu kanıt (multi-proof) mutabakat modeli üzerinde çalıştığını açıkladı. Bu özelliğin Arbitrum One'da devreye alınabilmesi için Offchain Labs'in DAO'ya bir yükseltme teklifi sunması gerekiyor.

Yeniliğin özü, mevcut iyimser (optimistic) rollup yapısındaki hile kanıtı (fraud proof) sistemine ZK kanıtlarını paralel olarak eklemek. Arbitrum ekibine göre, ZK kanıtı devreye girdiğinde bir bloğun Ethereum L1'de mutabakata varma süresi günler mertebesinden saatler mertebesine inebiliyor.

İyimser rolluplar, varlıklar L2'den L1'e taşınırken bir 'itiraz süresi' (challenge period) uyguluyor. Bu süre hatalı durum geçişlerinin tespit edilebilmesi için gerekli, ama kullanıcılar, köprüler (bridge) ve protokoller açısından sermayenin uzun süre kilitli kalması anlamına geliyor.

Geliştirme ekibi, SP1 zkVM üzerinde mevcut iyimser çalıştırmayla aynı durum geçiş fonksiyonunu işlettiklerini ve gerçek mainnet bloklarına ait ZK kanıtları ürettiklerini belirtti. Kanıtlama kapsamına Solidity sözleşmelerinin yanı sıra Stylus'un WASM sözleşmeleri de dahil edildi.

Doğrulayıcı (verifier) yapısı da yeniden düzenleniyor. Ekip bağımsız bir Rust doğrulayıcı geliştirdi ve ZK kanıtlarını standart doğrulama süreciyle birlikte kullanacak şekilde yapıyı sadeleştirdi. ZK ile ilgili kod, Nitro'nun ana üretim hattına aşamalı olarak entegre edilecek.

BoLD mutabakat protokolü de ZK kanıtı kabul edecek şekilde uyarlandı. Hızlı onay komitesi ZK kanıtlarını garanti altına alırken, mevcut anlaşmazlık oyunu (dispute game) yedek yol olarak kalmaya devam ediyor. Arbitrum'un ortaya koyduğu yapı, ZK kanıtı, kanıt komitesi ve hile kanıtının bir arada kullanılmasına dayanıyor.

Kullanıcıları doğrudan ilgilendiren nokta çekim süresi. Borsa, cüzdan veya DeFi kullanıcılarının Arbitrum'dan Ethereum L1'e varlık taşırken yaşadığı mutabakat gecikmesi, maliyet ve likidite sorunlarına yol açabiliyor. ZK mutabakatının fiilen devreye girmesi halinde bu süreçteki bekleme süresinin kısalması bekleniyor.

Ancak uygulama henüz tamamlanmadı. Arbitrum, ilgili özelliğin hâlâ geliştirme aşamasında olduğunu belirterek sıradaki adımları şöyle sıraladı: △kanıtlama maliyetinin düşürülmesi △Reth tabanlı çalıştırmaya geçiş △L1 mesaj gelen kutusu (inbox) kanıtının tamamlanması △düğüm (node) ayarlarında ZK mutabakatının seçilebilir hale getirilmesi.