Shell'in ABD kimya biriminde 8 milyar dolarlık teklif

Shell(SHEL)'in ABD'deki kimya işi, 8 milyar dolara (yaklaşık 11 trilyon 800 milyar won) varan potansiyel bir satın alma sürecinin merkezine oturdu. ExxonMobil(XOM), LyondellBasell(LYB), Apollo Global Management(APO) ve Kuveyt Petrol Kurumu'nun (Kuwait Petroleum Corporation) sürece ilgi gösterdiği aktarıldı.

Financial Times'a göre, olası alıcılar geçen ay Shell'in ABD kimya varlıkları için bağlayıcı olmayan teklifler sundu. Teklifler arasında işin tamamının satın alınmasından belirli varlıkların parça parça devralınmasına kadar farklı senaryolar yer alıyor.

Anlaşma gerçekleşirse, Shell'in kimya iş kolunu küçültme kararıyla enerji devlerinin portföylerini yeniden şekillendirme eğilimi aynı noktada buluşmuş olacak. Ancak süreç henüz bağlayıcı olmayan teklif aşamasında; alıcının kim olacağı, fiyatın nasıl belirleneceği ve satışın tam mı yoksa kısmi mi olacağı henüz netleşmedi.

Satış görüşmelerine konu olan varlıklar, Shell'in ABD'deki başlıca kimya tesislerini kapsıyor. Şirketin ABD'deki kimya işi Texas'taki Deer Park, Louisiana'daki Geismar ve Norco, Pennsylvania'daki Monaca olmak üzere dört ayrı tesisten oluşuyor.

Bu tesislerden Monaca, Kasım 2022'de üretime başladı. Shell bu tesise yaklaşık 14 milyar dolar (yaklaşık 19 trilyon 390 milyar won) yatırım yaptı; tasarım kapasitesi yılda 1,6 milyon ton olarak belirlendi.

Gündemdeki en yüksek 8 milyar dolarlık değerleme, yalnızca Monaca tesisine yapılan yatırımın bile altında kalıyor. Piyasada bu satış haberinin sıradan bir varlık elden çıkarmadan çok, indirimli bir satışa işaret ettiği yönünde yorumlar var.

Newsquawk, 24'ünde (yerel saatle) yayımladığı Avrupa açılış öncesi özetinde Shell hisselerinin seans öncesinde yüzde 0,5 gerilediğini aktardı. Aynı özette, söz konusu değerlemenin belirgin bir iskonto anlamına geldiği değerlendirmesi yer aldı.

Shell'in bu adımı, şirketin son dönemde belirlediği sermaye dağılımı yaklaşımıyla da örtüşüyor. Shell, Mart 2025'teki sermaye piyasaları sunumunda ABD kimya varlıkları için stratejik fırsatları ve ortaklıkları değerlendireceğini, Avrupa'da ise varlıkların iyileştirilmesi ve seçici kapatmalar yoluna gidileceğini açıklamıştı.

Aynı sunumda Shell, strateji ekseni olarak 'performans, disiplin, sadeleştirme' ilkelerini öne çıkarmıştı. Kimya, yenilenebilir enerji ve bazı downstream varlıkların yeniden konumlandırılması, karlılığı ve sermaye verimliliğini artırma amacı taşıyor.

Shell'in 2025 yıllık raporu da kimya biriminin üzerindeki baskıyı ortaya koydu. Raporda kimya marjlarının baskı altında kaldığı ve bu iş kolunda zararın sürdüğü belirtildi.

Shell bu yıl içinde Avrupa'daki karadan yenilenebilir enerji portföyünü TotalEnergies'e (TTE) satma kararı aldı. Şirket ayrıca BG Cyprus'u MOL Group'a (MOL) en fazla 720 milyon dolara (yaklaşık 997 milyar 200 milyon won) satmak üzere anlaştı.

Bu gelişmeler, enerji şirketlerinin iş modellerini yüksek getirili varlıklar etrafında yeniden kurma eğilimiyle örtüşüyor.

ExxonMobil açısından bakıldığında bu süreç, kimya işinden çekilmekten çok bir varlık portföyü değerlendirmesi niteliğinde. ExxonMobil kendi kimya birimini dünyanın en büyük kimya şirketlerinden biri olarak tanıtıyor.

Bu durum, aynı büyük enerji şirketleri arasında bile kimya işine bakışın farklılaştığını gösteriyor. Shell'in küçültmek istediği varlığı ExxonMobil değerlendiriyorsa, buradaki asıl mesele işin kendisinden çok fiyat, tesis kombinasyonu ve mevcut işle kurulacak sinerji.

Bağlayıcı olmayan teklifler genellikle satın alma niyetini ve koşullarını ortaya koyan ilk adım niteliği taşır. Bundan sonra durum tespiti, fiyat pazarlığı, varlık kapsamının netleştirilmesi ve düzenleyici incelemeler gibi aşamalardan geçilmeden nihai anlaşmaya ulaşılamaz.

Monaca gibi büyük ölçekli bir tesisin hangi paket içinde değerlendirileceği, anlaşmanın büyüklüğünü ve işleyiş yapısını doğrudan etkileyebilir. Şu an için kesinleşen tek şey, olası alıcıların bağlayıcı olmayan tekliflerini sunmuş olması.