Alberta petrol vergisini reddetti, Kanada'nın gümrükleri 8 Eylül'de başlıyor

Kanada'nın Alberta eyaleti, ABD ile süren gümrük geriliminde petrol ihracatına vergi koymayı ya da arzı kısmayı bir misilleme aracı olarak kullanmayacağını açıkladı. Kanada'nın ham petrol ihracatının yüzde 90'ından fazlasının ABD'ye gitmesi, eyaletin sert bir tavır almasını zorlaştıran temel neden olarak öne çıkıyor.

Alberta Eyalet Başbakanı Danielle Smith(Danielle Smith), 26'sında (yerel saatle) düzenlediği basın toplantısında Alberta menşeli petrol ve doğal gaz ihracatına vergi getirmeyi ya da arzı kesmeyi desteklemediğini söyledi. Global News'e göre Smith, "Alberta'nın petrolünü ABD'ye kesmek ya da vergilendirmekten daha felaket bir politika kararı düşünemiyorum" dedi. Smith'in bu çıkışı, eyaletin ekonomisinin ABD pazarına ne kadar bağlı olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor.

Smith, petrol ihracatını kısıtlamanın ABD'den daha sert bir misilleme getirebileceğini düşünüyor. Alberta'nın pazarlık gücünü artırmaya çalışırken önce Kanada içindeki maliyetleri büyütebileceği değerlendirmesinde bulunuyor.

Tartışma, Başkan Trump'ın Kanada'ya yönelik gümrük baskısına Kanada'nın nasıl karşılık vereceği sorusuyla alevlendi. Kanada hükümeti, ABD'den yapılan 27,6 milyar Kanada doları değerindeki ithalata yüzde 15, yüzde 25 ve yüzde 50 oranlarında misilleme gümrüğü uygulayacağını duyurdu.

Misilleme gümrükleri 8 Eylül'de yürürlüğe girecek. Kapsamda çelik, süt ürünleri, beyaz eşya, tarım makineleri, kağıt hamuru-kağıt ve elektronik ürünler yer alıyor.

Enerji ise bu misilleme tartışmasında ayrı bir eksende duruyor. Kanada Enerji Düzenleme Kurumu (CER) verilerine göre 2025'te Kanada'nın ABD'ye yaptığı petrol ihracatı günlük 3,9 milyon varile ulaştı; bu rakam Kanada'nın toplam petrol ihracatının yüzde 90,1'ine denk geliyor.

ABD'ye yönelik petrol ihracatının değeri 126,1 milyar Kanada doları oldu. CER, Kanada ile ABD'nin ham petrol, doğal gaz, petrol ürünleri ve elektrik şebekesi üzerinden sıkı biçimde birbirine bağlı olduğunu belirtti.

Kanada Doğal Kaynaklar Bakanlığı da 2023 verilerine göre petrol ihracatının yüzde 97'sinin ABD'ye gittiğini, ABD'nin ise kendi petrol tüketiminin yüzde 24'ünü Kanada'dan karşıladığını açıkladı. Enerji alanındaki bu karşılıklı bağımlılık, siyasi baskı aracının fiilen uygulamaya konması halinde şokun her iki tarafa da yayılabileceği anlamına geliyor.

Smith, petrol ihracatının kısıtlanmasının yalnızca Alberta'yı değil Ontario ve Quebec'i de vurabileceğini öne sürdü. Kanada petrol ihracatını keserse ABD'li rafinericilerin doğu Kanada'ya gönderdiği benzin ve dizel arzını durdurabileceği uyarısında bulundu.

Karşı görüşler de var. Alberta Yeni Demokrat Parti (NDP) Lideri Naheed Nenshi(Naheed Nenshi), Smith'in tutumunun aslında hiçbir şey yapmamak anlamına geldiğini savundu.

Federal Yeni Demokrat Parti (NDP) Lideri Avi Lewis(Avi Lewis), 26'sında yayımladığı açıklamada enerji ve kritik mineral ihracatına vergi getirilmesini talep etti. Lewis, "ticaret savaşındaki gücümüz, ABD'nin ihtiyaç duyduğu kaynaklardan geliyor" dedi; bu sözler, Alberta'nın elindeki kozu kullanmadığı eleştirisini pekiştiriyor.

Eski Alberta Başbakanı Jason Kenney(Jason Kenney) de seçeneklerin şimdiden masadan kaldırılmaması gerektiği yönünde görüş bildirdi. Alberta içinde petrolün bir pazarlık kozu olarak kullanılıp kullanılmayacağı konusunda siyasi görüş ayrılığı sürüyor.

Calgary ve Lethbridge ticaret odaları ise petrol ihracatı tartışmasından çok, ticaret geriliminin uzamasıyla artan şirket maliyetlerine ve destek ihtiyacına dikkat çekti. Calgary Ticaret Odası federal düzeyde küçük işletmelere destek istedi; Lethbridge Ticaret Odası ise enerji sektörünün bu gümrüklerin kapsamı dışında kalmasının geniş çaplı ekonomik etkiyi engellediği anlamına gelmediğini belirtti.

Kripto para piyasasıyla doğrudan bir bağlantı şu an için doğrulanmış değil. Yine de Kuzey Amerika'daki enerji ticaretindeki belirsizlik; enflasyon, döviz kurları ve risk iştahı üzerinden Bitcoin(BTC) gibi dijital varlık piyasaları için dolaylı bir değişken olarak okunabilir.

Petrol piyasası, jeopolitik gelişmelerin, arz kesintilerinin ve diplomatik beklentilerin bir arada fiyatlandığı bir piyasa. TokenPost daha önce Hürmüz Boğazı'ndaki gemi saldırıları ve Orta Doğu'daki arz kesintilerinin petrol fiyatlarındaki risk primine nasıl yansıdığını aktarmıştı. Kanada'nın ABD'ye yönelik misilleme gümrükleri 8 Eylül itibarıyla yürürlüğe girecek.