%50 Kanada gümrük vergisine ABD sınır eyaletlerinde tepki büyüyor

ABD ile Kanada arasındaki gümrük vergisi anlaşmazlığı, Maine, Vermont ve Michigan gibi sınır eyaletlerinde siyaset ve sanayi çevrelerinin tepkisiyle büyüyor. Kanada ile ticaret hacmi yüksek olan bu bölgelerde Cumhuriyetçi ve Demokrat fark etmeksizin görüşmelerin yeniden başlaması yönünde çağrılar yükseliyor.

ABD, 22'sinde (yerel saatle) saat 00.01 itibarıyla Kanada'dan gelen bazı ürünlere yüzde 50 gümrük vergisi uygulamaya başladı. Kanada Maliye Bakanlığı, ABD'nin bu adımının 27,6 milyar Kanada doları değerindeki Kanada malına uygulandığını belirtti ve Kanada'nın da 8 Eylül'de (yerel saatle) saat 00.01 itibarıyla ABD ürünlerine yüzde 15, yüzde 25 ve yüzde 50 arasında değişen karşı gümrük vergisi uygulayacağını duyurdu. AP ise aynı önlemin kapsamını yaklaşık 20 milyar dolar olarak aktardı.

Mark Carney(Mark Carney) Kanada Başbakanı, ABD'nin Kanada'nın çıkarlarına uymayan yeni koşullar öne sürdüğünü belirterek görüşmelerin resmen durduğunu açıkladı. Carney, ABD tarafının 'ekonomik olmayan ve adil olmayan' koşullar sunduğunu söyledi. ABD tarafı ise tam tersine Kanada'nın son anda daha fazla talepte bulunduğunu öne sürüyor.

Anlaşmazlık Washington'daki ticaret krizinin ötesine geçiyor. ABD Ticaret Temsilciliği verilerine göre Michigan'ın 2025'te Kanada'ya yaptığı mal ihracatı 23,2 milyar dolara ulaştı ve bu, eyaletin toplam ihracatının yüzde 39'unu oluşturdu. Maine, ihracatının yüzde 41'ini karşılayan 1,3 milyar dolarlık kısmını Kanada'ya gönderirken, Vermont ihracatının yüzde 31'ini oluşturan 635 milyon dolarlık malı Kanada'ya sattı.

Bu bölgelerde gümrük vergisi, dış politika meselesinden çok fiyat ve istihdam sorunu olarak görülüyor. Sınırın iki yakasındaki üretim, tarım-balıkçılık ve lojistik ilişkileri sıkı bağlarla örülü olduğu için vergi oranlarındaki değişimin şirket maliyetlerine ve tüketici fiyatlarına yansıyabileceği endişesi büyük.

Susan Collins(Susan Collins) ABD Cumhuriyetçi Senatörü açıklamasında, 'ABD ile Kanada arasındaki inişli çıkışlı ticaret görüşmeleri, Maine'deki şirketlerin maliyetini, riskini ve belirsizliğini artırıyor' dedi. Collins, Maine'in Kanada'dan petrol dışı ürünlerde yaklaşık 2 milyar dolarlık ithalat yaptığını hatırlatarak iki tarafı da görüşme masasına dönmeye çağırdı.

Phil Scott(Phil Scott) Vermont Valisi de Kanada'nın gümrük vergisi uygulamasını 'kötü bir fikir' olarak eleştirdi. Scott, Vermont ile Kanada'nın ekonomisinin, toplumunun ve geleceğinin derinden bağlı olduğunu belirterek iki tarafın sürdürülebilir bir anlaşmaya varması gerektiğini söyledi.

Gretchen Whitmer(Gretchen Whitmer) Michigan Valisi ise gümrük vergisinin Michigan'daki hane halkları ve şirketler için vergi artışı anlamına geldiğini savundu. Whitmer'a göre bu durum market ve benzin istasyonu fiyatlarını yükseltebilir, otomotiv üreticilerini de maliyeti tüketiciye yansıtma ya da işten çıkarma seçenekleri arasında bırakabilir.

Michigan'da otomotiv tedarik zinciri en kritik konu haline geldi. Michigan Ticaret Odası ile Ontario Ticaret Odası ortak açıklamalarında iki tarafın tedarik zincirlerinin derinden iç içe geçtiğini vurgulayarak yeniden müzakere çağrısı yaptı. Detroit bölgesindeki sanayi çevreleri de uzun süreli bir tıkanıklığın küresel rakiplere, özellikle Çin'e avantaj sağlayabileceğine dikkat çekti.

Honda, yeni bir anlaşma olmadan Kuzey Amerika tedarik zincirinde yaşanacak aksamanın araç fiyatlarını yükseltebileceğini açıkladı. Otomotiv parçaları çoğu zaman sınırı defalarca geçerek montajlanıyor, bu da gümrük yükünün nihai araç fiyatına ve üretim takvimine kümülatif olarak yansıyabileceği anlamına geliyor.

Kanada'nın karşı önlem listesi de siyasi yansımalar yarattı. Kanada Maliye Bakanlığı'nın 27'sinde (yerel saatle) güncellediği listede deniz ürünleri ve balık ürünleri kapsam dışı bırakıldı. Maine balıkçılık sektörünün endişe ettiği doğrudan darbe şimdilik hafiflemiş oldu.

Maine ıstakoz sektörü daha önce Kanada'nın yüzde 25'lik gümrük vergisinin sonbahar av sezonuna zarar verebileceğinden endişe etmişti. Ancak nihai listeden deniz ürünlerinin çıkarılmasıyla bölge balıkçılık sektörünün yükü beklenenden daha hafif kaldı.

Karşı gümrük vergileri genellikle karşı tarafın siyasi ve sanayi açıdan hassas noktalarını hedef alarak müzakere baskısını artıracak şekilde tasarlanıyor. Bu listede de çelik, süt ürünleri, beyaz eşya, tarım makineleri, kağıt hamuru-kağıt ve elektronik ürünler öne çıkarken, sınır eyaletleri ile üretim bölgelerinin çıkarları ön plana çıktı.

Anlaşmazlığın otomotiv ve çelik sektörlerine daha da yayılma ihtimali var. ABD Başkanı Donald Trump, Kanada menşeli araç, kamyon, parça ve çelik ürünlerine yüzde 50 gümrük vergisini 1 Ocak 2027'den itibaren uygulayacağını ayrıca duyurdu.

Şu an netleşmiş takvim, Kanada'nın 8 Eylül'deki karşı gümrük vergisi uygulaması ve ABD'nin 1 Ocak 2027'deki ek vergi tehdidinden oluşuyor. İki ülkedeki siyaset ve sanayi çevrelerinin yeniden müzakere talebi, Kanada'nın karşı vergiyi yürürlüğe koymasına kadar daha da büyüyebilir.