Güney Kore'de 5 yerel bankaya ortak sistem önerisi

Kore Finans Araştırma Enstitüsü (KIF), yerel bankaların rekabet gücünü güçlendirmek için kısa vadede bilgi işlem sistemlerinin birleştirilmesini, orta ve uzun vadede ise aynı finans holdingi çatısı altındaki yerel bankalar arasında birleşmenin değerlendirilmesini önerdi.

Lee Byeong-yun, Kim Seok-gi ve Park Hae-sik imzalı KIF Konu Raporu “Japonya'da Yerel Bankaların Rekabet Gücünü Artırmaya Yönelik Kurumsal İyileştirmeler ve Çıkarımlar” başlıklı çalışmada, Güney Kore'deki yerel bankaların iş tabanının hızla zayıfladığı tespit edildi. Rapor, düşük doğum oranı, nüfus azalması, başkent bölgesine yoğunlaşma ve bölgesel geleneksel sektörlerin gerilemesini yerel bankalar üzerindeki yapısal baskı unsurları olarak sıraladı.

Yerel bankalar büyük ölçekli ticari bankalarla rekabet etmek zorunda, ancak birleşme yoluyla büyümek de kolay değil. Raporda, ülkede şu an yalnızca 5 yerel banka bulunduğu ve bunların tamamının farklı holding şirketlerine bağlı olduğu belirtilerek, Japonya tarzı özel bir yasanın şimdilik gündeme alınacak aşamada olmadığı ifade edildi.

Araştırmacılar, “Aynı holding bünyesindeki bankalar arasında birleşme kısa vadede zorsa, öncelikle bilgi işlem sistemlerinin birleştirilmesi yoluyla sabit maliyetlerin azaltılması gerekiyor” dedi. Ekip, güvenlik duvarı kurulumu, iç kontrol ve bilgi ayrıştırması gibi koşullar sağlandığında sistem birleşiminin mevcut mevzuata göre mümkün olabileceğini değerlendirdi.

Bilgi işlem sistemleri, bankaların maliyet yapısında sabit giderlerin büyük yer tuttuğu bir alan. Her banka sistem geliştirme, güvenlik, bakım ve arka ofis işlemlerini ayrı ayrı yürüttüğünde, iş hacmi daralırken maliyet yükü daha da artabiliyor.

Orta ve uzun vadeli öneri olarak aynı holding çatısı altındaki yerel bankalar arasında birleşme gündeme getirildi. Bu kapsamda BNK Finansal Grubu'na bağlı Busan Bankası ile Gyeongnam Bankası, JB Finansal Grubu'na bağlı Jeonbuk Bankası ile Gwangju Bankası örnek olarak gösterildi.

Rapora göre bu yöntem, yerel bankaların ölçeğini büyütmek için gerçekçi bir yol olabilir. Ancak birleşme yalnızca maliyet avantajı sağlamakla kalmayıp, bölgedeki finansal tüketicilerin seçim hakkı, yerel odaklı bankacılık işlevi ve holding içi iş yeniden yapılanması gibi konuların birlikte ele alınmasını gerektiren bir mesele (yorum).

Birleşme olmadan maliyet azaltmanın bir yolu olarak Japonya'daki Tsubasa İttifakı (Tsubasa Alliance) tarzı iş birliği örnek gösterildi. Bu modelde yerel bankalar sahiplik yapılarını değiştirmeden bilgi işlem sistemi, arka ofis ve kara para aklamayla mücadele ortak merkezi gibi işlevleri birlikte yürütüyor.

Japonya'da bu iş birliği 2015'te Chiba Bankası, Daishi Hokuetsu Bankası ve Chugoku Bankası'nın katılımıyla başladı, ardından 7 banka daha katıldı. Şu anda 10 banka ittifaka dahil ve toplam varlıkları yaklaşık 80-90 trilyon yen seviyesinde.

Rapor, Tsubasa İttifakı tarzı iş birliğinin bağımsızlığı korurken mega banka düzeyinde teknolojik güç elde etmeyi sağlayan bir örnek olduğunu değerlendirdi. Ortak geliştirme ve ortak işletme sayesinde mükerrer yatırımların azaldığı, tek başına karşılanması zor dijital dönüşüm maliyetlerinin paylaşıldığı bir yapı bu.

Güney Kore'de zaten 1997'den bu yana yerel bankalar arasında ortak bilgi ağı işletiliyor. Rapor, bu altyapının arka ofis, kara para aklamayla mücadele, yapay zeka ve yurt dışı ağı gibi alanlara genişletilmesinin değerlendirilebileceğini belirtti.

Daha önce Kore Finans Araştırma Enstitüsü, yerel bankaların finans dışı iş alanlarının genişletilmesi ve ortak altyapı kurulması gerektiğini öne sürmüştü. O dönemki rapor da Japonya'nın banka kanunu değişikliği ve rekabet yasasındaki özel hükümlerini referans alarak, Güney Kore'deki yerel banka sistemine yönelik iyileştirme yönünün değerlendirilmesi gerektiği görüşündeydi.

Finans dışı iş alanlarının genişletilmesi de gündeme geldi. Japonya, 2021'deki banka kanunu değişikliğiyle bankaların yan işlevlerinin ve iştiraklerinin faaliyet alanını bölgesel kalkınma ve sürdürülebilirlikle ilgili konulara genişletti; bankaların kendi geliştirdiği bilgi teknolojisi sistemlerini satması, ücretli iş bulma hizmeti sunması, müşteri verisi analizi yapması ve reklam-pazarlama işleri yürütmesine imkân tanıdı.

Araştırmacılar, Güney Kore'deki yerel bankaların da yönetim danışmanlığı, dijital dönüşüm, karbon nötrlüğü desteği, bölgesel ticaret şirketleri ve enerji çözümleri gibi finans dışı işleri banka yan faaliyeti veya iştirak yoluyla yürütebilmesi için mevzuat iyileştirmesinin değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Ancak iştirak modelinin banka-sanayi ayrımı ilkesiyle nasıl uyumlu hale getirileceği bir sorun olarak ortaya konuldu.

Yerel bankaların rekabet gücü tartışması yalnızca kârlılık meselesiyle sınırlı değil. Kore Finans Araştırma Enstitüsü daha önce, yerel bankaların bölge ekonomisine katkısının küresel finans krizinden sonra belirgin olmadığını analiz etmişti. Bu yeni rapor da Japonya örneğini bir referans noktası olarak sunarken, Güney Kore'ye uygulanması için kurumsal bir değerlendirme yapılması gerektiğini vurguladı.