Çin AI token kullanımı %57-%67’ye çıktı, ABD modelleri harcamalarda önde

Çin yapay zekâ modelleri, küresel şirketlerin geliştirici platformlarındaki token kullanımında çoğunluğu oluşturdu. Ancak toplam harcamalarda ABD’nin öncü modelleri liderliğini korudu.

CNBC, 26’sında OpenRouter ve Vercel’in kullanım verilerine dayanarak Çin yapay zekâ modellerinin şirketler arasındaki kullanımının bu yıl önemli ölçüde arttığını bildirdi. OpenRouter’da Çin modellerinin token kullanım payı şubatta %6-%13 seviyesindeyken, 14 Eylül’de başlayan haftada %57-%67’ye yükseldi. Vercel’de de Çin modellerinin payı ocakta %11’den ağustosta %55’e çıktı. (CNBC’nin haberi)

OpenRouter, farklı model sağlayıcılarının hizmetlerine erişim sunan bir geliştirici platformu olarak faaliyet gösteriyor. Veriler, ABD ve Avrupa şirketlerinin yanı sıra Latin Amerika, Afrika ve Asya’daki 82 ülkeden oluşan ‘Küresel Güney’ şirketlerinin kullanımını da kapsıyor. Vercel ise verilerin bölgesel dağılımını açıklamadı.

OpenRouter sıralamasına göre DeepSeek’in 14 Eylül’de başlayan haftadaki istek payı %25,4 oldu. Küresel Güney şirketlerinin OpenRouter’da kullandığı tokenların %67’sini Çin modelleri oluşturdu. (OpenRouter kullanım verileri)

Çin modellerinin yayılmasının arkasında fiyat ve performans gösteriliyor. Çinli şirketler bu yıl DeepSeek, Z.ai ve Alibaba aracılığıyla kodlama başta olmak üzere yapay zekâ ajanı görevlerinde daha yüksek performans sunan modelleri art arda piyasaya çıkardı.

OpenRouter İçgörüler Başkanı Peter Walker, Çin’in açık kaynak modellerinin “2025’in sonunda mümkün olmayan gelişmiş ajan görevlerini, özellikle kodlama alanında, güvenilir biçimde yerine getirebilir hale geldiğini” söyledi. Walker, bu modellerin ABD’li yapay zekâ şirketlerinin modellerine kıyasla maliyet açısından da daha verimli olduğunu belirtti.

Vercel Ajan Altyapısı Başkanı Harpreet Arora, “Çin modelleri, çok daha düşük maliyetle daha fazla iş yapabilecek kadar gelişti” dedi ve “Model, iş için gereken kalite standardını karşılıyorsa fiyat farkı cazip hale geliyor” ifadelerini kullandı. Arora, şirketlerin daha karmaşık görevlerde ise ABD’nin öncü modellerini kullanmayı sürdürdüğünü ekledi.

Kullanım miktarı ile gelir arasında fark bulunuyor. Çin modelleri işlenen token hacminde güçlü bir performans gösterirken, ABD’nin öncü modelleri toplam harcamalarda önde yer aldı. Yüksek token kullanımı tek başına Çin modellerinin tüm görevlerde ABD modellerinin yerini aldığı anlamına gelmiyor.

TokenPost daha önce Çin yapay zekâ modellerinin açık ağırlık yaklaşımıyla yayılması ve kullanımındaki artış hakkında haber yayımlamıştı. Açık ağırlıklı modellerde model ağırlıkları paylaşılır; şirketler veya geliştiriciler bu modelleri doğrudan indirip çalıştırabilir. Bu yapı, bulut API üzerinden yapılan çağrılardan farklı bir maliyet düzenine sahip olabilir.

Washington’da Çin yapay zekâ modellerinin yayılmasına yönelik endişeler artıyor. ABD Temsilciler Meclisi’ne bağlı iki komite, Çin modellerinin artan kullanımının teknoloji rekabeti, ulusal güvenlik ve Çin’in uluslararası etkisi üzerindeki sonuçlarını inceliyor.

ABD hükümeti, Çinli yapay zekâ şirketlerinin yüksek performanslı çiplere erişmesini engellemek amacıyla ihracat kontrollerini sürdürüyor. Aynı zamanda yabancı veri merkezleri üzerinden Nvidia($NVDA) çiplerine uzaktan erişim olasılığı ve mevcut ABD modellerinin yeteneklerini taklit eden ‘damıtma’ yöntemi de endişe yaratıyor.

Damıtma, mevcut bir modelin yanıtlarını ve yeteneklerini öğrenerek yeni bir modelin performansını artırma yöntemidir. Washington’un gündeminde, çip ihracatı kısıtlansa bile model geliştirme ve kullanım aşamalarında rekabetin sürebileceği endişesi bulunuyor.

Yeni Amerikan Güvenlik Merkezi (CNAS) Teknoloji ve Ulusal Güvenlik Programı Kıdemli Araştırmacısı Daniel Remler, Çin yapay zekâsının ABD için “somut ekonomik ve güvenlik riski” oluşturduğunu söyledi. Remler, Çin yapay zekâ modellerinin entegrasyonunun ülkeleri Çin teknoloji alanına çekerek jeopolitik hizalanmaya dönüşebileceğini savundu.

Remler, Güneydoğu Asya’nın Çin’le ekonomik ve kültürel bağları ile dijital altyapısının genişlemesi nedeniyle Çin yapay zekâ modellerini benimseme ihtimali yüksek bölgelerden biri olduğunu belirtti. Düşük maliyetli açık modeller arayan şirketler ve hükümetlerin Çin yapay zekâsını ilk seçenekler arasında değerlendirebileceğini söyledi.

ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in bu hafta gerçekleştirdiği görüşmede de yapay zekâ ana gündem maddelerinden biri oldu. Çin modellerinin küresel kullanımının artması ve ABD modellerinin harcamalarda üstünlüğünü korumasıyla yapay zekâ rekabeti, çip erişiminin yanı sıra fiyat, performans ve geliştirici platformları üzerinden de sürüyor.