Yapay zekâ ajanları mevduatları taşıyabilir: Apollo’dan ‘ajanik banka hücumu’ uyarısı

Yapay zekâ (AI) ajanlarının hanehalkı fonlarını otomatik olarak yönetmesi, düşük faizli banka mevduatlarının aynı anda yüksek faizli hesaplara taşınmasına yol açabilir. Bu durum, bankaların kredi finansmanında kullandığı düşük maliyetli mevduat tabanını zayıflatabilir.

Apollo Global Management başekonomisti Thorsten Slok, 27’sinde yayımlanan ‘Ajanik banka hücumu yaklaşıyor mu?’ başlıklı raporda bu ihtimale dikkat çekti. Slok, “Tüm hanehalkı AI ajanlarını kullanarak nakit bakiyelerinin getirisini optimize ederse bankalar, kredilerde kullandıkları düşük maliyetli mevduatların önemli bir bölümünü kaybedebilir. Bu da tüm finansal sistem için sorun yaratabilir” dedi.

‘Ajanik banka hücumu’, mevduat sahiplerinin paniğe kapılarak para çektiği klasik banka hücumlarından farklıdır. Bu senaryoda AI ajanları, çeşitli finans şirketlerinin faiz oranlarını karşılaştırarak fonları daha yüksek getirili hesaplara taşır ve fatura ödeme zamanı geldiğinde gerekli parayı yeniden aktarır.

Senaryonun temelinde faiz farkı bulunuyor. ABD’de vadesiz mevduatların ulusal ortalama faizi yaklaşık yüzde 0,1 seviyesindeyken Revolut, SoFi($SOFI), Varo, LendingClub($LC) ve Wealthfront gibi bazı fintech ve çevrim içi finans hesapları yüzde 3,3 ila 5 arasında faiz sunuyor.

Faiz oranı, mevduat sahiplerinin fonlarını nerede tutacağına karar verirken dikkate aldığı başlıca ölçütlerden biri. Faiz karşılaştırması ve hesap taşıma sürecinde gereken zaman ve çaba azaldığında, geleneksel mevduatların ‘yapışkan’ niteliği de zayıflayabilir.

Bankalar, düşük faizle topladıkları mevduatları kredilerde ve diğer finansman faaliyetlerinde kullanıyor. Mevduat sahiplerinin ürünleri doğrudan karşılaştırması ve hesap değiştirmesi otomatikleşirse, bankaların istikrarlı fon kaynağı olarak gördüğü düşük maliyetli mevduatların niteliği değişebilir.

Risk, çok sayıda AI ajanının aynı ölçütlerle eş zamanlı hareket edebilmesinden kaynaklanıyor. Çok sayıda kullanıcı AI’dan daha yüksek faiz aramasını isterse fonlar benzer zamanlarda aynı yöne hareket edebilir.

İngiltere Merkez Bankası, Nisan 2025’te yayımladığı finansal istikrar değerlendirmesinde gelişmiş AI işlem stratejilerinin finans şirketlerini benzer pozisyonlara yönlendirerek piyasa şoklarını büyütebileceği uyarısında bulundu.

Kişisel finans bilgilerine erişebilen AI hizmetleri de ortaya çıkmaya başladı. Meta Platforms($META) tarafından geliştirilen kişisel AI ajanı Muse, Plaid aracılığıyla hesap bakiyelerini, işlem geçmişini ve yatırım varlıklarını kontrol edebiliyor.

Muse’un doğrudan para transferi yapabildiğine ilişkin bilgi şu an doğrulanmış değil. Bu nedenle Slok’un sözünü ettiği ajanık banka hücumu, hâlihazırda devam eden bir mevduat çekme krizi değil; AI ajanlarına gerçek para transferi yetkisi verilmesi hâlinde ortaya çıkabilecek varsayımsal bir senaryo.

Dijital varlık sektöründe de AI ajanlarının ödemelerini destekleyecek altyapılar geliştiriliyor. Coinbase($COIN) tarafından geliştirilen x402 protokolü, web isteklerine ödeme işlevi ekleyerek AI ajanlarının ve uygulamaların stablecoinler dâhil ödemeleri işlemesini sağlayacak şekilde tasarlandı.

x402, ayrı bir hesap veya kart kullanmadan ve insanın doğrudan onayını gerektirmeden çevrim içi hizmet bedellerinin ödenmesini hedefliyor. x402’nin operasyonları şu anda Linux Foundation bünyesindeki vakıf tarafından yürütülüyor.

CoinDesk, x402 protokolündeki kümülatif işlem sayısının yaklaşık 188 milyon ila 205 milyon arasında, aktif ajan sayısının ise yaklaşık 69 bin olduğunu bildirdi. Cloudflare, Google, Visa, Mastercard, Amazon Web Services, Circle ve Stripe’ın x402 vakfına katıldığı aktarıldı.

TokenPost’un tokenleştirilmiş mevduatlarla AI ajanlarının birleşiminin bankaların likiditesi ve vade dönüşümü üzerindeki etkisini ele alan önceki analizinde de mevduat sahipleri doğrudan işlem yapmasa bile bankalar arasındaki fon hareketlerinin hızlanabileceği belirtilmişti. Mevduat hareketlerinin hızlanması, bankaların uzun vadeli varlık taşırken üstlenebileceği faiz riskini sınırlayabilir.

Türkiye’de de AI sistemlerinin finansal hesaplara erişim yetkisi ve banka mevduatlarının likiditesindeki değişim, dijital varlık ödeme altyapılarıyla birlikte izlenmesi gereken başlıklar arasında yer alıyor. Ancak bu uyarı yeni bir düzenleme veya politika değişikliğinin duyurusu değil; AI ajanlarının gerçek para transferi gerçekleştirmesi ihtimaline dayanan bir analiz.

Slok’un uyarısı, AI’ın kısa vadede doğrudan banka hücumuna yol açacağı anlamına gelmiyor. Analiz, düşük faizli mevduatlardan yüksek faizli ürünlere geçişin AI tarafından otomatikleştirilmesi ve çok sayıda kullanıcının fonlarının aynı dönemde hareket etmesi hâlinde bankaların fonlama tabanının zayıflayabileceğine işaret ediyor.