Euro Bölgesi şirketlerinde 2026 AI yatırımları yüzde 10 olarak öngörülüyor

Euro Bölgesi şirketlerinin 2026 yılında yapay zekâya (AI) ayırdığı yatırım payının toplam yatırımların yaklaşık yüzde 10'una ulaşacağı öngörülüyor. AI bağlantılı borçlanmanın ise şirket kredi artışının yaklaşık dörtte birini oluşturması bekleniyor.

Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde(Christine Lagarde), 28'inde Brüksel'deki Avrupa Parlamentosu Ekonomik ve Parasal İşler Komitesi'nde düzenlenen oturumda, “AI üretim, çalışma ve inovasyon biçimlerini değiştirme potansiyeline sahip” dedi. Lagarde, AI'ın verimliliğin yanı sıra yatırımları, istihdamı, enflasyonu, finansal piyasaları ve para politikasının aktarım mekanizmasını etkileyebileceğini belirtti. Açıklamalar ECB'nin resmi konuşma metninde yer aldı.

ECB'nin araştırmasına göre, 2025 sonu itibarıyla Euro Bölgesi şirketlerinin yüzde 38'i AI'ı en az orta düzeyde kullandığını belirtirken, ileri düzeyde kullandığını söyleyen şirketlerin oranı yüzde 7'de kaldı. Euro Bölgesi çalışanlarının yarısından fazlasının iş yerinde AI kullandığı belirlendi.

Lagarde, AI'ın verimliliği artırması halinde uzun vadede şirket maliyetlerini ve enflasyon baskısını azaltabileceğini söyledi. Ancak etkinin büyüklüğü ve ortaya çıkma hızının şirketlerin benimseme oranına bağlı olduğunu ifade etti. AI altyapısının kurulması için işlem gücü, veri merkezleri, enerji ve çalışanların yeniden eğitilmesi gerekiyor. Avrupa Birliği'nin AI gigafabrikalarının kurulması için ayırdığı 30 milyar avroluk yatırım ise ilk adım olarak değerlendirildi.

İstihdam üzerindeki etki, AI'ın kullanım amacına göre değişti. AI'ı araştırma, inovasyon ve yeni ürün geliştirme için kullanan şirketlerin işe alım eğilimi gösterdiği, iş gücü maliyetlerini azaltmak amacıyla kullanan şirketlerin ise istihdamı düşürme eğiliminde olduğu görüldü. AI'ın uzun vadede çalışanları tamamlayıp tamamlamayacağı ya da onların yerini alıp almayacağı ise henüz net değil.

Finansal piyasalara yönelik riskler de gündeme geldi. AI bağlantılı hisse değerlerinin bazı şirketlerde yoğunlaşması ve bu şirketlerin borçlanmasının hızla artması, büyüme beklentilerinin ya da borçların sürdürülebilirliğinin yeniden değerlendirilmesini tetikleyebilir. Böyle bir piyasa düzeltmesinin Euro Bölgesi yatırımcılarına ve reel ekonomiye yayılma ihtimali bulunuyor.

Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS), AI yatırımlarındaki artışın veri merkezleri, özel amaçlı çipler, bulut altyapısı ve donanıma yönelik talebi artırdığını analiz etti. BIS ayrıca AI yatırımlarının şirket kârlarından çok borçlanma ve özel kredi yoluyla finanse edilmesinin yaygınlaştığına dikkat çekti.

SUERF, Ocak 2025'te yayımladığı Policy Brief 1080'de AI'ın para politikası üzerindeki etkisini dolaylı ve doğrudan etkiler olarak ikiye ayırdı. Rapora göre verimlilik, istihdam ve gelir dağılımındaki makroekonomik değişimlerin para politikası duruşuna etkisi dolaylı etkiyi oluşturuyor. Politika faizindeki değişimlerin finansal piyasalar ve reel ekonomi üzerinden enflasyon, büyüme ve istihdama aktarılma biçimindeki değişim ise doğrudan etki olarak tanımlanıyor. SUERF Policy Brief 1080, verimlilik artışının büyüklüğü ve gerçekleşme zamanına ilişkin araştırmaların farklı sonuçlar verdiğini, bu nedenle AI'ın toplam enflasyon etkisi için ek araştırmalara ihtiyaç bulunduğunu belirtti.

Raporda, AI tabanlı algoritmik fiyatlandırmanın şirketlerin fiyatlarını daha hızlı ve daha sık değiştirmesine yol açabileceği analiz edildi. Buna karşılık müşteriye göre farklı fiyatlandırma, algoritmalar arası anlaşma ve platform yoğunlaşmasının para politikası ile tüketici fiyatları arasındaki bağlantıyı karmaşıklaştırabileceği kaydedildi.

Lagarde, “Para politikasının görevi, AI'ın verimlilik, yatırımlar, iş gücü piyasası, finansal koşullar ve enflasyon üzerindeki etkilerini yakından izlemek ve araştırmaktır” dedi. ECB, AI'ın Euro Bölgesi ekonomisi üzerindeki etkilerini analiz ederken fiyat istikrarı görevini sürdürmeyi planlıyor.