AI içerik kullanım ücretleri ve hakların zincir üstüne taşınması için koşullar

Yapay zekâ (AI) ajanlarının haber ve araştırma materyalleri gibi içerikleri doğrudan kullanmaya başlamasıyla, veri kullanım hakları ve gelir paylaşımının zincir üstünde yönetilmesi gerektiği belirtildi. Tokenizasyonun finansal varlıkların ötesine geçerek içerik, abonelik ve topluluk katılım haklarını da kapsayabileceği ifade edildi.

1 Ekim'de Seul'ün Yeouido bölgesindeki IFC The Forum'da düzenlenen Block Festa 2026 paneline Tiger Research araştırmacısı An Gwang-ho, Access Protocol Asya-Pasifik Bölge Başkanı Leo Wong (Leo Wong) ve Access Protocol İş Geliştirme (BD) Başkanı Jeong Yun-jae katıldı. Panelde AI ajanları çağında içerik ekonomisi ve tokenizasyonun koşulları ele alındı.

Panelde, tokenizasyonun mevcut finansal varlıkları dijitalleştirmenin yanı sıra içerik ve topluluk faaliyetlerinden doğan hakları varlıklaştırma yönünde genişleyebileceği görüşü paylaşıldı. Kullanıcıların abonelik, içerik üreticilerine destek ve topluluk katılım kayıtları zincir üstünde tutulduğunda, kullanıcıların sahip oldukları hakları doğrudan elinde bulundurabileceği veya devredebileceği belirtildi.

Ancak yalnızca token çıkarmak, hakların ve değerin otomatik olarak oluşmasını sağlamıyor. Panelistlere göre önce kimin hangi haklara sahip olduğu ve bu hakların nasıl kullanılacağı ve devredileceği belirlenmeli.

Access Protocol Asya-Pasifik Bölge Başkanı Leo Wong (Leo Wong), “Bir varlığın sermayeye dönüşmesi için önce kullanıcının ona gerçekten sahip olabilmesi gerekir. Ardından yeni değer üretebilmeli, devredilebilirlik ve likiditeye de sahip olmalıdır” dedi. Bu değerlendirme, mülkiyet ve devir yapısının işlem ve değer oluşumunun başlangıç noktası olduğunu gösteriyor.

Wong, mevcut içerik platformlarında kullanıcıların ödeme yapsa bile çoğu zaman yalnızca platformun belirlediği erişim hakkını elde ettiğine dikkat çekti. İçerik kullanım kayıtları ve haklar zincir üstünde tutulduğunda, kullanıcıların belirli bir platforma bağlı kalmadan hakları doğrudan elinde bulundurabileceğini söyledi.

Tiger Research araştırmacısı An Gwang-ho, “Önemli olan tokenın kendisi değil. Sistemin nasıl sürdürülebileceği, hakların ne kadar açık olduğu ve gelirin nasıl paylaşılacağı önemli” dedi. Bu sözler, tokenın kendisinden çok hakları ve gelir paylaşımını işler hâle getiren sistemin önemine işaret ediyor.

AI ajanlarının içerik tüketicisi olarak ortaya çıkması, hakların işlenmesini daha karmaşık hâle getirebilir. AI, tek bir içeriğin tamamını satın almak yerine haber, araştırma materyali ve videolarda yer alan küçük bilgi birimlerini tekrar tekrar kullanabilir.

An Gwang-ho, “AI çok küçük bilgi parçalarını tekrar tekrar kullanabilir. AI ajanı haber, araştırma materyali, video ve benzeri içeriklerle verileri kullanıyorsa bunun karşılığını ödemek gerekir” dedi. İçerik kullanım kayıtlarının tutulması ve kullanım miktarına göre içerik üreticilerine ödeme yapılması olası kullanım alanları arasında gösterildi.

Bu yapıda içeriği üreten kişiler, içeriği kullanan AI hizmetleri ve kullanım kayıtlarını yöneten platformların çıkarları birlikte kesişiyor. Kullanım miktarının hangi ölçütle hesaplanacağı ve hak sahiplerine ödenecek tutarın nasıl belirleneceği temel sorunlar arasında yer alıyor.

Access Protocol, ACS tokenını içerik üreticisi havuzunda stake ederek içerik erişimiyle içerik üreticilerine desteği birbirine bağlayan bir model işletiyor. Resmi belgelerde de ACS'nin içerik üreticisi havuzuna yatırılması karşılığında içerik erişim hakkı elde edilen bir yapı sunuluyor.

Wong, “Abonelik modelinde kullanıcı müşteri olarak kalıyor. Biz ise kullanıcıyı paydaş hâline getirmek istiyoruz. Kullanıcı, desteklediği içerik üreticisini desteklerken onun büyüme sürecine de katılabilir” dedi. Bu yaklaşım, kullanıcıyı yalnızca tüketici değil, içerik üreticisi ekosisteminin katılımcısı olarak konumlandırmayı amaçlıyor.

Güney Kore içerik pazarı da olası uygulama alanları arasında değerlendirildi. Webtoon, müzik ve medya gibi yaratıcı sektörlerin gelişmiş olması, içerik haklarıyla kullanıcı katılımının zincir üstünde yönetildiği modeller için alan yaratabilir.

Güney Kore'de de üretken AI ile içerik hak sahipleri arasındaki sözleşme yapısı tartışma konusu olurken, AI ile kullanılan müzikler için kayıt kriterleri ve hak sahipliği daha önce gündeme geldi. AI'nın yaratım sürecine daha fazla dâhil olmasıyla eğitim verileri, ortaya çıkan eserlerin hakları ve ticari kullanım koşullarının birlikte belirlenmesi gerektiği değerlendiriliyor.

Paneldeki tartışma, içerikleri tokene dönüştürmekle sınırlı kalmadı. Tokenizasyonun temel koşulları arasında kimin hangi haklara sahip olduğunun, AI içerik kullandığında kimin ödeme alacağının ve gelirlerin kullanıcılarla içerik üreticileri arasında nasıl paylaşılacağının belirlenmesi gösterildi.

Sonuç olarak içerik tokenizasyonunun başarısı, çıkarılan token sayısından çok gerçek hakların ve gelirlerin katılımcılara bağlanıp bağlanmadığına bağlı. Açık bir mülkiyet yapısı, kullanım kayıtları ve sürdürülebilir gelir paylaşımı oluşturulmadıkça kullanıcı katılımı ile içerik üreticisi ödemelerinin kalıcı hâle gelmesi zor görünüyor.