Trump’ın ekonomi anlatısı, hayat pahalılığı baskısına takılıyor

ABD ekonomisi büyürken ve istihdam korunurken, hayat pahalılığını hisseden haneler Trump yönetiminin ekonomi anlatısını zorlaştırıyor. Bir değerlendirmeye göre, Başkan Donald Trump’ın Joe Biden yönetimini eleştirirken öne çıkardığı yaşam maliyeti sorunu, şimdi kendi ekonomi politikalarının değerlendirilmesinde ölçüt haline geldi.

Fortune, MAGAnomics’in Bidenomics’e rahatsız edici ölçüde benzemeye başladığını yazdı. Trump, 2024 başkanlık seçimleri sırasında Biden dönemindeki enflasyonun Amerikan ailelerine ağır yük getirdiğini söylemişti. Fortune’a göre mevcut yönetim de makroekonomik göstergeler ile hanelerin hissettiği yaşam maliyeti arasındaki farkı açıklamak zorunda.

ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu (BLS), 2 Ekim’de yayımladığı eylül istihdam raporunda tarım dışı istihdamın 29 bin arttığını, işsizlik oranının ise yüzde 4,2 olduğunu bildirdi. Her iki gösterge de önceki aya kıyasla büyük ölçüde değişmedi. Eylülde istihdam artışı 29 binle sınırlı kalırken işsizlik oranı yüzde 4,2 seviyesinde korundu.

Ağustos tüketici fiyat endeksi (CPI), bir önceki aya göre yüzde 0,4, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 3,4 yükseldi. Benzin fiyatlarındaki artış, aylık enflasyon yükselişinin üçte birinden fazlasını oluşturdu. Enflasyon oranı düşse bile daha önce yükselen fiyatlar eski seviyelerine dönmüyor; bu nedenle artış hızındaki yavaşlama tek başına hane halkının yükünün hafiflediği anlamına gelmiyor.

Büyüme göstergeleri ise farklı bir tablo ortaya koydu. ABD Ekonomik Analiz Bürosu (BEA), 30 Eylül’de yayımladığı üçüncü tahminde ikinci çeyrek reel gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yıllıklandırılmış yüzde 2,2 arttığını açıkladı. Bu oran, 26 Ağustos’ta yayımlanan ikinci tahmindeki yüzde 1,5’ten yukarı revize edildi.

BEA’nın ağustos ayına ilişkin kişisel gelir ve harcama verilerine göre kişisel tüketim harcamaları bir önceki aya kıyasla yüzde 0,9 arttı. İstihdam, enflasyon, GSYH ve tüketim göstergelerinin referans dönemleri ile hesaplama yöntemleri farklı. Bu nedenle bunları tek bir dönemin ekonomik durumunu gösteren tek bir gösterge gibi değerlendirmek güç.

Ulusal Ekonomi Konseyi (NEC) Başkanı Kevin Hassett, 4 Ekim’de CNN’e verdiği röportajda, “Ekonominin iyi olduğunu vurgulamak, hanelerin yaşadığı zorluklara duyarsız görünme riski taşıyor” anlamına gelen ifadeler kullandı. Tüketim harcamaları ve düşük işsizlik maaşı başvuruları gibi olumlu göstergelere de değindi. Sözleri, yönetimin güçlü makroekonomik verileri anlatırken yaşam maliyeti endişelerini göz ardı etmesinin zor olduğunu gösterdi.

Hazine Bakanı Scott Bessent ise bir röportajında, Biden yönetiminin yaptığı gibi halka durumlarının iyi olduğunu söylemeyeceğini belirtti. Geçmiş enflasyonun haneler üzerindeki kalıcı yükünden söz etti. Enflasyon oranı ile fiyat düzeyi farklı kavramlar olduğundan, enflasyon yavaşlasa da tüketicilerin karşılaştığı fiyatlar yüksek kalabilir.

Bu karşılaştırma, iki yönetimin ekonomi politikalarının aynı olduğu anlamına gelmiyor. Fortune’un değerlendirmesi, ekonomik performans anlatılırken büyüme ve istihdamın yanı sıra daha önce yükselmiş yaşam maliyetinin de seçmenlerin değerlendirmesini etkilediğine odaklanıyor. Bu tartışma ile yurt içindeki kripto varlık ve yarı iletken piyasaları arasında doğrudan bağlantı kuran bir dayanak sunulmadı.