Tokenizasyon ödemelerinde merkez bankası parası kullanılabilir

İspanya Merkez Bankası Başkanı José Luis Escrivá, tokenleştirilmiş varlıkların ödemesinde yalnızca özel stablecoin’lere ihtiyaç olmadığını belirterek merkez bankası parasının kullanılabileceğini söyledi. Escrivá, mevcut finansal ağlarla dağıtık defter teknolojisini (DLT) birbirine bağlayacak bir model önerdi ve merkez bankası parasının güven çıpası olmayı sürdürmesi gerektiğini vurguladı.

Escrivá, Akdeniz Merkez Bankaları 10. Yıllık Konferansı’nda yaptığı açılış konuşmasında, “Teknoloji para ve varlıkların hareket etme biçimini değiştirebilir, ancak güven ihtiyacını ortadan kaldırmaz” dedi. İspanya Merkez Bankasının yayımladığı konuşma metni 2 Ekim 2026 tarihli. Uluslararası Ödemeler Bankasının (BIS) sayfasında konuşma tarihi 1 Ekim olarak belirtilirken, İspanya Merkez Bankasının etkinlik takvimine göre konferans 1-2 Ekim’de düzenlendi.

Konuşmanın odağında merkez bankası parasıyla özel bankaların mevduatlarının birlikte işlediği “iki katmanlı para sistemi” yer aldı. Escrivá’ya göre banka mevduatları ödeme ve finansal hizmetleri sunarken, merkez bankası parası nihai ödeme için temel varlık işlevi görüyor. Düzenleme, denetim ve merkez bankası likiditesi bu yapıyı destekleyerek özel ve kamu parasının eşit değerde değiştirilebileceğine dair güven oluşturuyor.

Escrivá, Bitcoin’in (BTC) merkezi bir işletmeci olmadan değer kaydedip aktarılabileceğini gösterdiğini, ancak oynaklık, enerji yoğun mutabakat yöntemi ve ölçeklenebilirlik sorunlarını da ortaya çıkardığını söyledi. İzinli DLT ağlarında katılımcılar ve yönetişim yönetilebiliyor. Tokenizasyonla birlikte bu ağlar mutabakat maliyetlerini azaltabilir, karmaşık işlemlerin eş zamanlı tamamlanmasını sağlayabilir ve bazı süreçleri akıllı sözleşmelerle otomatikleştirebilir.

Ancak varlıkları kaydetmek için kullanılan teknolojiyle işlem bedeli olarak kullanılan paranın ayrı tasarım tercihleri olduğunun altını çizdi. Merkez bankası parası ve banka mevduatları da DLT ortamlarında ödeme aracı olarak kullanılabilir. Stablecoin’ler değer istikrarını hedeflese de özel sektör borçlarıdır ve teminat düzeyleri ihraç yapılarına göre değişir.

Toptan finans alanında Eurosystem’in Pontes ve Appia girişimlerini tanıttı. Konuşma metnine göre Pontes’in Eylül 2026’da devreye alınması planlanıyor. Girişim, onaylı piyasa DLT platformlarıyla TARGET Services’ı birbirine bağlayarak tokenleştirilmiş varlık işlemlerinin merkez bankası parasıyla ödenmesini amaçlıyor. Appia ise tokenleştirilmiş toptan finans için bütünleşik bir ekosistem oluşturma tasarısı. Eurosystem, piyasa altyapıları, teknoloji sağlayıcıları ve piyasa katılımcılarıyla iş birliği yaparak 2028 için bir yol haritası hazırlamayı planlıyor.

Perakende ödemelerde dijital euro, nakdin yerine geçecek bir araç olarak değil, onu tamamlayacak bir seçenek olarak sunuldu. Tasarı, çevrim içi, mağaza içi ve kişiler arası elektronik ödemelerde merkez bankası parasının kullanılmasını; dağıtım ve müşteri ilişkilerinin ise bankalarla ödeme hizmeti sağlayıcılarınca yürütülmesini öngörüyor. Konuşma metninde projenin hazırlık aşamasında olduğu, teknik çalışmaların, piyasa istişarelerinin ve yasama sürecine desteğin sürdüğü belirtildi.

Sınır ötesi ödemeleri iyileştirmek için yeni ödeme ağlarının mevcut muhabir bankacılık ağlarıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini de söyledi. Escrivá, BIS öncülüğündeki Agorá projesini farklı yetki alanlarında tokenleştirilmiş merkez bankası ve ticari banka paralarıyla çoklu para birimi ödemelerinin denendiği bir örnek olarak gösterdi. Nexus’u ise ülkelerin anlık ödeme sistemlerini birbirine bağlama girişimi olarak andı. Hukuk ve denetim çerçeveleri arasındaki farklılıkları azaltmak için yetki alanları arasında koordinasyon, ortak standartlar ve birlikte çalışabilirlik gerekiyor.

Avrupa Merkez Bankası (ECB) daha önce dijital euronun bankaların ödeme rolünü desteklemek ve tokenleştirilmiş finansın parçalanmasını önlemek için kullanılabileceğini belirtmişti. Escrivá’nın konuşmasında da dijital euro ve toptan finans altyapısı aracılığıyla kamu parasının dijital finans sistemine bağlanması ele alındı. Pontes ve Appia planlarıyla dijital euroya yönelik hazırlık takvimi, konuşma metninde yer alan tasarı ve hedeflerden oluşuyor.