Sanat eseri RWA’sında tokenizasyondan önce mülkiyet ve gelir hakları belirlenmeli

Sanat eserleri tokenleştirilirken öncelikle tokenın hangi hakları temsil ettiği belirlenmeli. Fiziksel eserin mülkiyeti ile telif hakkı birbirinden ayrıdır; payların bölünerek gelirin dağıtıldığı yapılar Hong Kong’da kolektif yatırım planı düzenlemelerine tabi olabilir.

Techub News’in yayımladığı başlıkta, kurucu ve CEO Alma Li’nin görüşü “Sanat eseri RWA’sında teknoloji tasarlanmadan önce haklar tanımlanmalı” şeklinde özetlendi.

Hong Kong Menkul Kıymetler ve Vadeli İşlemler Komisyonu (SFC), 2 Kasım 2023 tarihli tokenleştirilmiş menkul kıymetler genelgesinde sanat eseri veya arazi üzerindeki bölünmüş payların tokenleştirilmesinin kolektif yatırım planı (CIS) kapsamına girebileceğini belirtti. SFC’ye göre geleneksel bir fon biçiminde olmasa bile, varlıkların ortak yönetildiği ya da katılımcıların katkı ve getirilerinin bir araya getirilerek işletildiği ve katılımcılara bu yapıdan gelir sağlandığı anlaşmalar, yapısına bağlı olarak CIS sayılabilir.

Bir yapının CIS kapsamına girip girmediği, anlaşmaya ve varlıkların yönetimi ile getirilerin dağıtım biçimine göre değerlendirilir. SFC, tokenleştirilmiş menkul kıymetlerde mülkiyet paylarının nasıl devredildiğini ve kaydedildiğini de risk unsurları arasında gösterdi.

Bir tokenın blokzincire kaydedilmiş olması, sanat eseri üzerindeki yasal hakları tek başına belirlemez. Token sahibinin eserin mülkiyetini mi, saklandığı sırada elde edilen gelirden pay alma hakkını mı, yoksa eseri çoğaltma veya sergileme hakkını da mı edindiği sözleşmeye ve geçerli hukuka bağlıdır.

ABD Telif Hakkı Ofisi, telif hakkı ile telifli eserin yer aldığı fiziksel nesnenin mülkiyetinin farklı olduğunu belirtiyor. ABD hukukuna göre bir tabloyu satın almak, ayrıca anlaşma yapılmadıkça telif hakkını da otomatik olarak devretmiyor.

ABD Telif Hakkı Ofisi ile Patent ve Marka Ofisinin NFT’lere ilişkin ortak raporunda da NFT’nin devredilmesinin temel esere ilişkin hakları kendiliğinden devretmediği; hak devrinin veya kullanım izninin geçerli ayrı bir sözleşmeye bağlı olduğu ifade edildi. Bu açıklama ABD hukuku için geçerli olup diğer hukuk sistemlerine doğrudan uygulanamaz.

SFC’nin 20 Nisan 2026’da güncellediği yetkilendirilmiş yatırım ürünlerinin tokenleştirilmesine ilişkin genelge, SFC tarafından yetkilendirilmiş yatırım ürünlerini kapsıyor. Genelgenin kapsadığı ürünlerin açıklama belgelerinde tokenın temsil ettiği mülkiyetin veya ürün payının açıkça belirtilmesi gerekiyor.

Sanat eseri RWA’sı değerlendirilirken eserin kime ait olduğu ve kim tarafından saklandığının yanı sıra token sahibinin kullanabileceği haklar, hakların devir yöntemi ve uyuşmazlıklarda uygulanacak sözleşme ile hukuk da incelenmeli. Düzenlemeler ve hakların kapsamı, yapının ayrıntılarına göre değişebilir.