Gelişmiş ülkelerdeki işlerin yüzde 60’ı AI’dan etkilenebilir: IMF vergi sisteminin gözden geçirilmesini öneriyor

Yapay zekâ (AI), gelişmiş ülkelerdeki işlerin yaklaşık yüzde 60’ını etkileyebilir. Uluslararası Para Fonu (IMF), AI’ın bazı görevleri destekleyerek verimliliği artırabileceğini, bazı görevlerin yerini alarak iş gücü talebi ve ücretler üzerinde aşağı yönlü baskı yaratabileceğini belirtiyor. Bu nedenle vergi sisteminin gözden geçirilmesi öneriliyor.

Oilprice’ın haberine göre IMF Başkanı Kristalina Georgieva, Bangkok’taki yıllık toplantıda AI’ın iş gücü piyasası üzerindeki etkilerine dikkat çekti.

IMF’nin 2024’te yayımladığı analizde, gelişmiş ülkelerdeki işlerin yaklaşık yüzde 60’ının AI’dan etkilenebileceği tahmin edildi. Bu oran, işlerin ortadan kalkacağı anlamına gelmiyor. Analiz, AI’ın bazı görevleri tamamlayarak verimliliği artırabileceğini, diğer görevlerin yerini alarak iş gücü talebi ve ücretleri baskılayabileceğini ortaya koyuyor.

Maliye politikası açısından temel mesele, gelir iş gücünden sermayeye kayarken mevcut vergi sisteminin nasıl karşılık vereceği. IMF’nin 2026 senaryo analizi, istihdam ve ücret gelirlerinin azalmasının kişisel gelir vergisi tabanını daraltabileceğine işaret etti.

Kurumlar vergisini artırmak, iş gücü vergilerindeki azalmayı tek başına telafi etmekte yetersiz kalabilir. Sermayenin hareketliliği, piyasa yoğunlaşması ve ülkeler arasındaki vergi rekabeti, vergi gelirlerini korumayı zorlaştırabilir.

IMF analizi, genel kapsamlı bir ‘robot vergisi’ konusunda temkinli olunmasını öneriyor. Bunun yerine kişisel sermaye gelirlerinin vergilendirilmesindeki boşlukların azaltılması, ekonomik rantın vergilendirilmesi ve vergi idaresi ile vergi uyumunun denetlenmesinde AI’dan yararlanılması seçenekler arasında gösteriliyor. Bu öneriler, belirli bir verginin yürürlüğe konmasına karar verildiği anlamına gelmiyor.

Tartışma yalnızca vergi gelirlerini değil, AI’ın büyümeden elde edilen kazançları nasıl dağıtacağını da kapsıyor. IMF’nin 2024 tarihli maliye politikası analizi, AI’ın verimliliği ve büyümeyi artırma olasılığının yanı sıra gelir eşitsizliğini ve servet yoğunlaşmasını artırabileceğini ele aldı. Analizde, iş gücü gelirlerinin toplam gelir içindeki payının düşmesi halinde sermaye gelirlerinin vergilendirilmesinin değerlendirilebileceği de belirtildi.

IMF, 14 Ekim’de Bangkok’taki yıllık toplantıda ‘AI Çağında Vergilendirmenin Yeniden Değerlendirilmesi’ başlıklı bir etkinlik düzenleyerek emek ve sermaye vergileri ile AI’a yönelik ayrı bir vergi yükümlülüğü gibi seçenekleri tartıştı. Vergi politikası seçeneklerinin AI’ın yayılma hızına ve ülkelerin sanayi yapısına göre değişmesi bekleniyor.