Ethereum’in enerji tüketimi %99,95 azaldı: PoS doğrulayıcıları PoW’dan nasıl ayrılıyor?

Ethereum (ETH), 15 Eylül 2022’de “The Merge” güncellemesiyle İş İspatı’ndan (PoW) Hisse İspatı’na (PoS) geçti. Bu geçişin ardından enerji tüketimi yaklaşık %99,95 azaldı.

Bu oran Ethereum’un resmi belgelerinde yer alıyor. İki yöntem arasındaki temel fark, güvenliğin dayanağında: PoW’da madencilerin hesaplama yarışı öne çıkarken PoS’ta stake edilen varlıklar ve konsensüs kuralları belirleyici.

PoS’ta varlıklarını protokole yatıran doğrulayıcılar blok önermeye ve konsensüse katılıyor. Kurallara uyduklarında ödül alabiliyor, ihlal durumunda ise yaptırımla karşılaşabiliyor. PoW ağı hesaplama gücü ve elektrik kullanımıyla korurken PoS, stake edilen varlıklara, doğrulayıcı oylarına ve ödül-ceza kurallarına dayanıyor.

Doğrulayıcılar yalnızca token tutmuyor

PoS doğrulayıcısı, tokenlarını elinde tutan pasif bir katılımcı değil. Protokolün kurallarına göre blok öneriyor, işlemleri ve blokları doğruluyor, konsensüs oylamalarına ve düğüm işletimine katılıyor. Ethereum’un resmi belgelerine göre düzenli katılım ödül getirebilir; katılmama veya belirli ihlaller ise ödül kesintisi ya da başka yaptırımlara yol açabilir.

Ethereum’da tek başına doğrulayıcı çalıştırmak için gereken temel stake miktarı 32 ETH. Ethereum’un resmi SSS sayfası, bu miktarın tüm PoS ağları için geçerli ortak bir eşik olmadığını belirtiyor. Havuzlar veya üçüncü taraf hizmetler üzerinden katılımın koşulları ise farklı.

PoS tek bir algoritmadan ibaret değil. Doğrulayıcı seçimi, oylama, ödül ve kesinleşme kuralları ağdan ağa değişiyor. PoS ile staking’i de birbirinden ayırmak gerekiyor: PoS, ağın konsensüs kuralları; staking ise bu kurallara katılmak için varlık yatırma veya devretme işlemi.

Ethereum ve Solana: Aynı PoS, farklı kurallar

Ethereum’daki “slashing” yaptırımı, çevrimdışı kalınan her durumda uygulanmıyor. Ethereum’un resmi belgeleri, aynı slotta farklı bloklar önermek veya birbiriyle çelişen oylar kullanmak gibi protokolde tanımlanmış ihlallerin yaptırıma tabi olduğunu açıklıyor.

Solana’nın yapısı farklı. Solana’nın resmi belgelerine göre SOL sahipleri hisselerini bir doğrulayıcıya devredebiliyor. Belgelerde, Solana protokolünde slashing mekanizmasının şu anda uygulanmadığı da belirtiliyor. Bu nedenle bir ağın kuralları diğerine doğrudan uyarlanamaz.

PoW ile PoS arasındaki temel fark güvenlik kaynağı

PoW’da madenciler, hesaplama kaynaklarını ve elektriği kullanarak blok üretme yarışına giriyor. Yakın zamanda Ambient’in katman 1 test ağı da hesaplama yerine yapay zekâ çıkarımını madencilik işi olarak kullanan bir deneme başlattı.

PoS’un PoW’dan genel olarak daha güvenli veya daha merkeziyetsiz olduğunu kesin biçimde söylemek zor. Güvenlik modelleri ve saldırı koşulları ağlara göre değişiyor. Ethereum’un resmi SSS sayfası da stake’in yoğunlaşması halinde saldırıların mümkün olabileceğini belirtiyor.

Ödül oranı sabit getiri anlamına gelmiyor

PoS ödülleri ağın token ihracından, işlem gelirlerinden veya protokol teşviklerinden gelebiliyor. Bu kaynakların bileşimi ağdan ağa değişiyor. Bu nedenle staking ödül oranı sabit getiri anlamına gelmiyor. Doğrulayıcının performansı, ücretler, katılım yöntemi ve token fiyatındaki değişimler sonucu etkileyebiliyor.

Doğrulayıcılara devredilen stake büyüdükçe doğrulama yetkisi az sayıda işletmeci veya havuzda yoğunlaşabilir. Gerçek yoğunlaşma düzeyi, her ağ ve dönem için ayrı verilerle değerlendirilmelidir. Slashing kuralları da ağdan ağa değiştiği için bir ağın kuralı diğerine uygulanmamalı.

Staking’i sonlandırma ve çekim işlemleri de belirli süreçlere tabi. Ethereum’un resmi belgeleri, çekimlerde sıra veya hizmete özel prosedürler uygulanabileceğini belirtiyor. Varlıkların hemen çekilip çekilemeyeceği, kullanılan ağa ve hizmete göre kontrol edilmeli.