ABD Savunma Bakanlığı, Baltık ülkelerinden Rusya tehdidi söylemini yumuşatmalarını istedi

ABD Savunma Bakanlığı yetkililerinin Litvanya, Letonya ve Estonya’dan Rusya tehdidine ilişkin kamuya açık açıklamalarının tonunu düşürmelerini istediği bildirildi.

Reuters, üç Avrupalı ve bir ABD’li yetkiliye dayandırdığı haberinde, ABD’nin son haftalarda Baltık ülkeleriyle yaptığı ikili görüşmelerde bu mesajı ilettiğini 30 Ekim’de bildirdi. ABD tarafının, bazı Avrupalı lider ve yetkililerin açıklamalarının Avrupa güvenliğine zarar verebileceğini söylediği aktarıldı.

ABD’nin itiraz ettiği açıklamalar arasında, Rusya’nın savaş alanında gerilediği, köşeye sıkıştığı ve çaresiz adımlar attığı yönündeki değerlendirmeler de yer aldı. Yetkililer, talebin karşı tarafla gerilim yaratacak biçimde iletilmediğini söyledi.

Mesajı ileten ABD’li yetkililer arasında ABD Savunma Bakanlığı Politika Müsteşarı Elbridge Colby de bulunuyordu. Bir kaynak, Colby’nin Baltık ülkelerinden birinin yetkilisine “Rusya’yı kışkırtan açıklamalardan kaçınılması gerektiğini” söylediğini aktardı.

ABD Savunma Bakanlığı’nın ayrı bir görüşmede Estonya heyetinden dış açıklamalarında daha dikkatli olmasını istediği de bildirildi. Ancak görüşmede belirli bir açıklamanın gündeme gelip gelmediği bilinmiyor.

Estonya Başbakanı Kristen Michal, eylül sonunda Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’i “köşeye sıkışmış bir fare” olarak nitelendirdi. Michal, Rusya’nın Ukrayna’daki savaşta yaşadığı güçlükleri telafi etmek için Avrupa’da sabotaj faaliyetleri yürüttüğünü öne sürdü.

ABD Savunma Bakanlığı’ndan bir yetkili, “Müttefikler arasındaki özel görüşmeler özel görüşmelerdir; bu nedenle bu iddiaya ilişkin yorum yapmayacağım” dedi. Baltık ülkelerinin savunma bakanlıkları yorum talebine yanıt vermedi, NATO ise açıklama yapmayı reddetti.

NATO içinde Rusya tehdidinin kamuoyu önünde ne ölçüde vurgulanması gerektiği konusunda görüş ayrılığı bulunuyor. Bazı Batılı yetkililer, tehdidi öne çıkarmanın Kremlin’in yaratmaya çalıştığı korkuyu artırabileceğini ve Ukrayna’ya verilen desteği zayıflatabileceğini düşünüyor.

Diğer yetkililer ise Avrupa hükümetlerinin güvenlik durumunu halka şeffaf biçimde anlatması gerektiğini savunuyor. Bu yaklaşımın, Rusya’yı caydırmak için gereken fedakârlık ve kaynakları halka açıklamayı kolaylaştıracağı belirtiliyor.

Reuters’ın bir Avrupalı yetkiliye dayandırdığı habere göre, Baltık ülkelerinin istihbarat kurumları son aylarda Rusya’nın NATO’nun kolektif savunma hükmünü sınama olasılığını düşük değerlendirdi. Buna karşılık bazı NATO istihbarat kurumları, Rusya’nın yakın dönemde Avrupa genelindeki sabotaj faaliyetlerini önemli ölçüde artırabileceği yönünde kamuya açık uyarılar yaptı.

Rusya tehdidine ilişkin kaygılar, NATO’ya komşu ülkelerde hibrit saldırıların genişleyebileceği ve sınırlı askerî eylem ihtimalinin bulunduğu yönündeki değerlendirmelerde de yer aldı. Rusya, Avrupa’da sabotaj faaliyetleri yürüttüğü iddialarını reddediyor.

Alman savcılar 28 Ekim’de, Nürnberg çevresindeki binaları veya kritik altyapıyı ateşe vermeye teşebbüs ettikleri şüphesiyle iki Belarus vatandaşının gözaltına alındığını açıkladı. Alman hükümeti, eylülde Leipzig/Halle havalimanlarında düzenlenen drone saldırısı girişimlerinin arkasında Rusya’yı gösterdi; Rusya bu iddiayı da reddetti.

ABD’nin açıklama talebi, Başkan Donald Trump yönetiminin Ukrayna savaşını müzakereler yoluyla sona erdirme girişimini yeniden başlattığı dönemde geldi. ABD, müzakerelerde teşvik unsuru olarak Rusya’ya yönelik yaptırımların hafifletilmesini değerlendirirken Ukrayna’ya Rus enerji tesislerine yönelik saldırıları durdurması için baskı yapıyor.

ABD’li yetkililer, Ukrayna’daki barış görüşmelerinin parçası olarak Rusya’yla olası ticari anlaşmaları da ele aldı. Rusya’nın ekonomik izolasyonunun sürmesi gerektiğini savunan Avrupalı yetkililer arasında bu girişimlere yönelik görüşler farklılık gösteriyor.

ABD Savunma Bakanlığı, Avrupa’da konuşlu ABD askerlerinin sayısını da gözden geçiriyor. İncelemenin sonucuna bağlı olarak Avrupa’daki ABD asker sayısı önemli ölçüde azalabilir. ABD’li yetkililer, Avrupa’daki NATO üyelerinin kendi savunmalarında daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini savunuyor.