NYT: ABD istihbaratı Alice Huang’ı Çin için bilgi kaynağı saydı; Kongre, Jensen Huang’dan açıklama istedi

ABD istihbaratının, Singapur merkezli veri merkezi şirketi Megaspeed’in eski yöneticisi Alice Huang’ı Çin Devlet Güvenliği Bakanlığı (MSS) için bilgi kaynağı olarak değerlendirdiği bildirildi. ABD Temsilciler Meclisi, Nvidia(NVDA) CEO’su Jensen Huang’dan Alice Huang’la ilişkileri ve şirketin karşı istihbarat prosedürleri hakkında kapalı bir brifing vermesini istedi.

The New York Times, 6 Kasım’da ABD’li politika yapıcılar arasında paylaşılan bir notta bu değerlendirmenin yer aldığını bildirdi. Gazete, önceki haberinde Çin istihbaratına bilgi kaynağı olarak tanımlanan Alice Huang’la ilgili kurumun Çin Devlet Güvenliği Bakanlığı olduğunu belirtti.

Gazete, ismi açıklanmayan ve brifing hakkında bilgilendirilen kişilere dayandırdığı haberinde, Çin tarafının Alice Huang aracılığıyla ABD’nin yapay zekâ çipleri hakkındaki bilgileri toplamaya ve Nvidia’yı gelişmiş çipleri Çin’e satmaya yöneltmeye çalıştığını aktardı. Bu anlatım anonim kaynaklara dayanıyor; haberde ABD hükümetinin ilgili kanıtları kamuoyuna açıkladığı belirtilmedi.

The New York Times, 29 Ekim tarihli haberinde ABD istihbarat kurumlarının Alice Huang’ı en az bir yıl boyunca izlediğini yazdı. Gazete, ABD Başkanı Donald Trump’ın da geçen yıl konuyla ilgili bilgilendirildiğini ancak herhangi bir adım atmadığını bildirdi.

Alice Huang ile Jensen Huang aynı soyadını taşıyor ancak akraba değiller. Gazeteye göre Alice Huang, yapay zekâ çipi sektöründeki yöneticilerle temas kurdu ve sektör etkinlikleriyle yalnızca üst düzey yöneticilerin katıldığı kapalı yemeklere katıldı.

Megaspeed, Singapur merkezli bir veri merkezi şirketi. The New York Times, şirketin Şanghay ve Zhejiang merkezli firmalarla ve yatırımcılarla bağlantılı olduğunu; bu çevrelerin Şanghay’daki yerel yetkililerle ilişkilerini kullanarak mobil oyun sektöründen veri merkezlerine yöneldiğini bildirdi.

Gazete, Megaspeed’in 2024 civarında milyarlarca dolar değerinde gelişmiş yapay zekâ çipi satın almaya başladığını yazdı. Şirket, Güneydoğu Asya’da veri merkezleri kurdu ve buradaki işlem kapasitesini Alibaba’ya(BABA) kiraladı.

ABD, gelişmiş Nvidia çiplerinin Çin’e doğrudan satışını kısıtlıyor. The New York Times, yurt dışındaki veri merkezleri üzerinden işlem kapasitesine erişmenin Çinli şirketlerin bu çipleri dolaylı biçimde kullanmasına imkân verebileceğini bildirdi. Yurt dışındaki veri merkezlerinden işlem hizmeti almakla çipleri yasa dışı biçimde Çin’e göndermek farklı konular.

The New York Times, Megaspeed’le bağlantılı bir ağın Çin Elektronik Teknolojisi Grubu (CETC) bünyesindeki bir güvenlik kuruluşuna yatırım yaptığını ve bu kuruluşun Çin’in askerî yapısıyla mali bağları bulunduğunu yazdı. Bu, gazetenin ağ hakkındaki aktarımı; Alice Huang’ın istihbarat faaliyetlerine ilişkin ayrıca açıklanmış bir kanıt anlamına gelmiyor.

Çin Devlet Güvenliği Bakanlığı 1983’te kuruldu. Gazetenin aktardığı araştırmacılara göre kurumun yapısı ve bütçesi Şi Cinping’in 2012’de iktidara gelmesinden sonra genişledi; kurumun mevcut ölçeği ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı’nın (CIA) birkaç katına ulaştı.

Jensen Huang, 29 Ekim’de Bloomberg’e verdiği röportajda Megaspeed’le yapılan işlemlerin “olağan ve sıra dışı olmadığını” söyledi. Nvidia’nın Megaspeed’de kurulu GPU’ları denetlediğini ve Çin’e yasa dışı biçimde götürülmüş çip bulamadığını belirtti.

Huang, Alice Huang’ın artık Megaspeed’de çalışmadığını ve ABD hükümetinin kendisine konuyla ilgili herhangi bir endişe iletmediğini söyledi. Nvidia da Bloomberg’e, Jensen Huang’ın her yıl “binlerce” müşteriyle görüştüğünü ve ABD hükümetinin ülke sanayisi için tehdit oluşturan kişileri tespit etmesi hâlinde şirketi bilgilendireceğine inandığını aktardı.

Çin Dışişleri Bakanlığı iddiaları reddetti. Bakanlık Sözcüsü Guo Jiakun, 30 Ekim’deki olağan basın toplantısında haberlerin “temelsiz spekülasyonlara dayandığını ve Çin’i karaladığını” söyledi.

ABD Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi, Çin’le Stratejik Rekabet Özel Komitesi ve İstihbarat Komitesi başkanları 4 Kasım’da Jensen Huang’a mektup göndererek Çin konulu kapalı bir brifing istedi. Mektupta Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Brian Mast, Çin’le Stratejik Rekabet Özel Komitesi Başkanı John Moolenaar ve İstihbarat Komitesi Başkanı Rick Crawford’ın imzaları yer aldı.

Komite başkanları, üç komitenin ortak kapalı brifingini 18 Kasım’da Rayburn Temsilciler Meclisi Ofis Binası’nın 2172 numaralı odasında düzenlemeyi önerdi. Açıklama istenen konular arasında Alice Huang’la temaslar ve Nvidia’nın yabancı istihbarat faaliyetlerine karşı güvenlik prosedürleri bulunuyor.

Mektupta, “Kongre, ABD ulusal güvenliğinin ne ölçüde risk altında olduğunu anlamalı” ifadesi yer aldı. Bu, açıklama talep eden bir mektup; herhangi bir yasa dışı faaliyete ilişkin hüküm değil.

Komite başkanları, Jensen Huang’dan önerilen takvimi kabul etmesini ya da Kongre’nin oturumda olduğu başka bir tarih önermesini 11 Kasım’a kadar istedi. Brifingin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği ve tarafların görüşmede hangi bilgileri paylaşacağı izlenecek.