12 ABD senatörü, İsrail iş birliğine dair 3 maddenin çıkarılmasını istedi

ABD’li 12 senatör, ABD-İsrail savunma teknolojisi iş birliğini ve istihbarat paylaşımını genişletecek üç maddenin 2027 mali yılı Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası’nın nihai metninden çıkarılmasını istedi.

Demokrat Senatör Chris Van Hollen’ın da aralarında bulunduğu 12 senatör, 10’unda Kongre liderlerine gönderdikleri mektupta üç hükmün nihai yasa tasarısına alınmaması çağrısı yaptı. Mektubu 11 Demokrat ve bir bağımsız senatör imzaladı.

Çıkarılması istenen hükümler, Temsilciler Meclisi’nden geçen tasarının 219. maddesi, Senato Silahlı Hizmetler Komitesi raporundaki 1217. madde ve Senato İstihbarat Yetkilendirme Yasa Tasarısı’nın 618. maddesi. İlk iki madde “ABD-İsrail Savunma Teknolojisi İşbirliği Girişimi” kurulmasını, 618. madde ise iki ülke arasındaki istihbarat paylaşımını düzenliyor.

219. madde, ABD Savunma Bakanlığı’nın iki ülke arasındaki savunma teknolojisi iş birliğini koordine edecek bir yetkili atamasını öngörüyor. Bu yetkili, ortak geliştirilen veya İsrail’de üretilen teknolojiler arasından ABD silah sistemlerinde kullanılabilecek olanları belirleyecek; hükümet, şirketler ve akademi arasındaki ortak araştırmaları koordine edecek.

Tasarı, araştırma ve geliştirme aşamasındaki teknolojilerin tedarik ve satın alma süreçlerine aktarılmasını da kapsıyor. Ortak girişimler, teknoloji lisansları ve ABD’de ortak üretim düzenekleri kurulmasının yanı sıra, ortak geliştirilen teknolojilerin sahada kullanılabilmesi için ortak tatbikatlar ve bilgi paylaşım sistemleri oluşturulması da öngörülüyor.

İş birliği alanları füze ve hava savunması, yapay zekâ (AI), kuantum teknolojileri, otonom sistemler, siber savunma, elektronik harp, biyoteknoloji ve biyolojik üretimi kapsıyor. Ortak üretim ve savunma sanayisi altyapısındaki iş birliği de girişimin parçası.

Yasa yürürlüğe girerse Savunma Bakanlığı, iş birliği yetkilisinin atanmasını ve çalışmaların ilerleyişini 180 gün içinde Kongre’ye bildirecek. Yürürlüğe girişten bir yıl sonra başlayarak yetkili görevde kaldığı sürece uygulama hakkında her yıl rapor sunacak.

İstihbarat tasarısının 618. maddesi, başkanın mevcut yasalara ve istihbarat kaynaklarıyla yöntemlerinin korunmasına uyarak İsrail hükümetiyle bilgi paylaşımını genişletmesini öngörüyor. Paylaşılabilecek bilgiler arasında siber tehditler, terörizm, yaptırımlardan kaçınma, füze ve insansız hava aracı tehditleri bulunuyor.

Madde, başkanın somut ve belirlenebilir bir ulusal güvenlik kaygısı tespit etmesi halinde bilgi paylaşımını durdurmasına veya azaltmasına izin veren bir istisna içeriyor. İstihbarat kaynaklarını ve toplama yöntemlerini korumak ile karşı istihbarat riskleri, istisna gerekçeleri arasında sayılıyor.

Başkan, bilgi paylaşımını azaltma veya durdurma kararını ve bunun ulusal güvenlik gerekçelerini yazılı hale getirmek zorunda olacak. Değişiklik kararından sonraki 15 gün içinde Kongre’nin istihbarat komitelerine de bildirimde bulunacak.

Mektubu imzalayan senatörler, üç hükmün yönetimin bağımsız ulusal güvenlik değerlendirmelerini kısıtlayabileceğini ve iki ülke arasında uzun vadeli taahhütleri kalıcılaştırabileceğini savundu. Senatörler ayrıca İsrail’in ABD silah sistemleri ve askeri teknolojileri üzerindeki etkisinin artabileceği endişesini dile getirdi.

Senatörler kaygılarına gerekçe olarak İsrail hükümetinin Gazze Şeridi ve Batı Şeria’daki adımlarını gösterdi. Mektupta, başkanın mevcut yasalar çerçevesinde İsrail’le yeni anlaşmalar yapabileceği de belirtildi.

Cumhuriyetçi Senatör Ted Budd, şubat ayında ilgili yasa tasarısını sunarken bunun “mevcut iki taraflı savunma programlarını güçlendirmek için bir fırsat” olduğunu söyledi. Budd, yapay zekâ ve biyoteknolojiyi ortak yatırım alanları arasında saydı ve savunma iş birliğinin bölgesel güvenliği güçlendirebileceğini savundu.

Temsilciler Meclisi’nden geçen tasarı ile Senato Silahlı Hizmetler Komitesi raporundaki metin henüz nihai yasa tasarısında birleştirilmedi. 12 senatör, Kongre liderlerinden nihai uzlaşma metninde üç hükmü çıkarmalarını istedi.