2024’te küresel mal ithalatının %23’ü en az iki tedarik zinciri kırılganlığı faktörüne maruz kaldı. Elektronik ürün ithalatında bu oran %43’tü.
McKinsey Global Institute (MGI), 12 tarihinde yayımladığı raporda 2024’teki 19 trilyon dolarlık (yaklaşık 25 katrilyon 384 trilyon Güney Kore wonu) küresel mal ithalatını inceledi. Avrupa Birliği’nin 27 üyesi ile Norveç, İsviçre ve Birleşik Krallık’tan oluşan “Avrupa 30” içindeki ticaret hesaba katılmadı.
Raporda kırılganlık; ürünün ekonomik önemi, tedarikçi yoğunlaşması ve ticaret ortağıyla jeopolitik mesafe olmak üzere üç ölçüte göre değerlendirildi. Bu ölçütlerden en az ikisini karşılayan ithalat, kırılgan ithalat olarak sınıflandırıldı.
Kırılgan ithalatın toplam içindeki payı 2000’de %15 iken 2024’te %23’e yükseldi. Üç ölçütün tamamını karşılayan ithalatın payı ise %4 oldu.
19 trilyon dolarlık toplamın %23’ü üzerinden hesaplandığında kırılgan ithalat yaklaşık 4,37 trilyon dolara (yaklaşık 5 katrilyon 838 trilyon Güney Kore wonu) karşılık geliyor. Toplam ve oran yuvarlanmış değerler olduğundan bu bir tahmindir; taşınacağı kesinleşmiş ticaret hacmini veya yeni pazarın kesin büyüklüğünü göstermiyor.
Kırılgan ithalat değerinin %35’i 10 üründe toplandı. Akıllı telefonlar toplam kırılgan ithalatın %7’sini, bellek yongaları %5’ini, dizüstü bilgisayarlar ise %4’ünü oluşturdu.
Akıllı telefon üretiminde kullanılan doğrudan ve dolaylı girdilerin %38’i de en az iki kırılganlık faktörüne maruz kaldı. Bu bulgu, tedarik zinciri analizinin yalnızca nihai ürünleri değil, parça ve malzeme tedarik yollarını da kapsaması gerektiğine işaret ediyor.
MGI; Çin, Japonya ve Güney Kore’yi elektronik ürünler ve girdiler bakımından karşılıklı bağımlılığın yüksek olduğu Asya sanayi merkezleri arasında saydı. Rapora göre Güney Kore ve Japonya, gelişmiş yarı iletken alt tabakaların ve yüksek bant genişlikli belleklerin üretiminde de önemli rol oynuyor.
Metal kalıcı mıknatıs tedarikinde de Çin’e bağımlılık görüldü. Almanya, Güney Kore ve ABD’nin metal kalıcı mıknatıs ithalatında Çin’in payı ayrı ayrı %75 ila %85 arasındaydı.
Taşımacılık güzergâhlarında da kırılganlıklar iç içe geçiyor. MGI’nin incelediği 24 önemli deniz koridorundan en az birini kullanan yükler, toplam deniz ticaretinin yaklaşık %80’ini oluşturdu.
Bu %80’lik oran, kırılgan ürünlerin payını değil, önemli deniz güzergâhlarına maruz kalan ticaret hacmini ifade ediyor. Raporda, Güney Kore limanlarına giden güzergâhlar açık olsa bile ticaret ortaklarının ihracat yollarında darboğaz oluşmasının tedarik zinciri riskini artırabileceği belirtildi.
ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), ülke bazındaki ticaret verilerinde ABD ile Çin arasındaki mal ticaretinin 2025’te 414,6 milyar dolar (yaklaşık 554 trilyon Güney Kore wonu) olduğunu kaydetti. Aynı yıl ABD’nin Çin’den mal ithalatı önceki yıla göre %29,9, Çin’e ihracatı ise %26,0 azaldı.
ABD Nüfus Sayım Bürosu’nun (US Census Bureau) yıllık istatistiklerine göre ABD’nin toplam mal ithalatı aynı yıl 3 trilyon 438,4 milyar dolara (yaklaşık 4 katrilyon 594 trilyon Güney Kore wonu) çıkarak rekor kırdı. Böylece Çin’le ticaretteki gerileme, ABD’nin toplam ithalatındaki eğilimden ayrıştı.
MGI; alternatif tedarik kaynakları bulmayı, üretim kapasitesini artırmayı, stok tutmayı ve ürün tasarımını değiştirmeyi olası önlemler arasında sıraladı. Rapora göre şirketlerin parça ve malzemeleri değiştirmenin mümkün olup olmadığını ve alternatif üretim kapasitesi kurmanın maliyetini ürün bazında değerlendirmesi gerekiyor.
16 Kasım’da Fortune’da yayımlanan rapor yazarlarının makalesinde tesis, lojistik, finans, sigorta ve tedarik zincirini izleme hizmetleri de ilgili alanlar arasında sayıldı. MGI, tedarik kaynaklarını yeniden konumlandırmanın birkaç hafta, üretim kapasitesini artırmanın ise yıllar alabileceğini belirterek maliyetin ve uygulama imkânının değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.
Comment 0