27 ABD sivil toplum ve gözetim reformu kuruluşu, Yabancı İstihbarat Gözetim Yasası'nın (Foreign Intelligence Surveillance Act, FISA) 702. maddesinin yıl sonundaki savunma bütçesi yasasına eklenerek yeniden yetkilendirilmesine karşı çıktı. Gruplar, ABD vatandaşlarıyla ilgili iletişim kayıtlarında arama yapılmadan önce arama emri veya mahkeme kararı alınmasını istedi.
Temsilciler Meclisi İstihbarat Komitesi'ndeki Demokratların kıdemli üyesi Jim Himes, 12 Kasım'da The Hill'e verdiği röportajda, “Demokratların Senato ve Temsilciler Meclisi'ni kontrol etmesinin ardından yeniden yetkilendirilecek 702. madde, görev süresinin sonundaki Kongre döneminde yeniden yetkilendirilecek maddeden çok farklı olacak; siyasi gerçek bu” dedi. Himes, gelecek Kongre'de yasanın içeriğinin değişebileceğini belirterek yeniden yetkilendirmenin mevcut Kongre dönemi bitmeden tamamlanması gerektiğini savundu. Bu görüşünü yönetimin üst düzey yetkililerine de ilettiğini söyledi.
Associated Press (AP), 3 Kasım'da Demokratların Senato'da çoğunluğu kazandığını, ertesi gün de Temsilciler Meclisi'nde çoğunluğu elde ettiğini duyurdu.
Tartışmanın odağında, 2027 mali yılı Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası'na (National Defense Authorization Act, NDAA) FISA'nın 702. maddesinin yeniden yetkilendirilmesinin eklenip eklenmeyeceği bulunuyor. NDAA, ABD'nin yıllık savunma politikasını belirleyen ve ilgili bütçeye yetki veren yasa tasarısıdır. Yeniden yetkilendirmenin tasarıya eklenmesine yönelik resmi bir uzlaşma veya değişiklik önergesi kamuoyuna açıklanmadı.
Temsilciler Meclisi, 2027 mali yılı NDAA tasarısı H.R. 8800'ü 22 Temmuz'da 216'ya karşı 212 oyla kabul etti. ABD Kongre Araştırma Servisi'nin (Congressional Research Service, CRS) ilerleme raporunda, tasarının 1 Eylül itibarıyla yasalaşmadığı belirtildi.
Senato, tasarının görüşülmesine geçilmesi için gereken tartışmayı sona erdirme önergesini 14 Temmuz'da oyladı. Önerge 50'ye karşı 46 oyla reddedildi ve tasarı görüşme aşamasına geçemedi.
FISA'nın 702. maddesi, yurt dışında bulunan ABD vatandaşı olmayan kişileri hedef alarak yabancı istihbarat toplanmasına izin veriyor. Her hedef için ayrı bir mahkeme kararı gerekmiyor; ancak hükümetin gözetim, verilerin en aza indirilmesi ve arama süreçleri FISA mahkemesinin incelemesi ve onayına tabi. Bu çerçeve CRS'nin yasa açıklamasında yer alıyor.
Veri toplama sırasında ABD vatandaşları ile yurt dışındaki hedefler arasındaki iletişim de kayda girebiliyor. Yeniden yetkilendirme tartışmasının temel noktası, toplanan verilerde ABD vatandaşlarıyla ilgili bilgi aranırken arama emri veya mahkeme kararı gerekip gerekmeyeceği.
Sivil toplum ve gözetim reformu alanında çalışan 27 kuruluş, 12 Kasım'da Kongre liderlerine gönderdikleri ortak mektupta, FISA'nın 702. maddesinin NDAA gibi yıl sonundaki zorunlu yasalara eklenmemesini istedi. Kuruluşlar, gözetim yetkisinin ayrı bir tartışma ve oylama yapılmadan yeniden verilmemesi gerektiğini savundu ve ABD vatandaşlarıyla ilgili iletişim kayıtlarında arama öncesinde arama emri veya mahkeme kararı alınması çağrısında bulundu.
ABD Federal Soruşturma Bürosu (FBI), 15 Eylül'de Senato Yargı Komitesi'ne sunduğu yazılı açıklamada 702. maddenin ulusal güvenlik ve siber tehditlerle mücadele için gerekli olduğunu, başka yasal araçlarla ikame edilmesinin zor olduğunu bildirdi. FBI, yeniden yetkilendirme ihtiyacını vurgularken Kongre'den işlemi belirli bir tarihe kadar tamamlamasını da istedi.
FBI'ın talep ettiği son tarih 20 Kasım'dan önce. Bu, FBI'ın Kongre'ye yönelik işlem talebi için verdiği tarih; yasanın sona erme tarihi veya mevcut mahkeme kararlarının bitiş tarihi değil.
CRS, FISA'nın 702. maddesi 12 Haziran'da sona ermiş olsa bile mevcut mahkeme kararları ve sertifikaların kendi bitiş tarihlerine kadar geçerliliğini koruyabileceğini açıkladı. Bu nedenle yasanın sona ermesiyle mevcut onaylara dayalı gözetimin sona ermesi aynı tarihe denk gelmeyebilir.
Mevcut sertifikaların bitiş tarihi belgelerde farklı biçimlerde yer aldı. Dönemin Adalet Bakanı adayı Todd Blanche, temmuzdaki Senato oturumunda bitiş tarihi olarak 16 Mart 2027'yi belirtirken, sivil toplum kuruluşlarının ortak mektubunda 17 Mart yazıldı. Senato oturumu kaydı ile ortak mektuptaki tarihler arasında bir günlük fark bulunuyor.
ABD Ulusal İstihbarat Direktörlüğü Ofisi'nin (ODNI) 2025 istatistik raporuna göre FBI, Aralık 2024 ile Kasım 2025 arasında FISA'nın 702. maddesi kapsamındaki verilerde arama yapmak için ABD vatandaşlarıyla ilişkili 7.413 benzersiz sorgu terimi kullandı. Bu sayı, Aralık 2023-Kasım 2024 dönemindeki 5.518 terimden fazla. Raporda aynı terim birden çok kez kullanılsa bile benzersiz terim sayısına yalnızca bir kez dahil edildiği belirtiliyor. Dolayısıyla 7.413 sayısı, arama yapılan kişi sayısını veya uygunsuz arama sayısını ifade etmiyor.
Comment 0