İrlanda Merkez Bankası (Central Bank of Ireland) Başkanı Gabriel Makhlouf, ayın 13’ünde Dublin’de düzenlenen bir çalıştayda “Sanayi politikasında bedava öğle yemeği yok” dedi. Makhlouf, sanayi politikasının mali yükü ile piyasayı bozma riskinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.
Makhlouf, sanayi politikasını hükümetin belirli şirketleri veya sektörleri hedef alarak ekonomik faaliyetin bileşimini değiştirmeye çalıştığı politikalar olarak tanımladı. “Sanayi politikası yalnızca imalat sanayisine değil, hizmet sektörüne de uygulanır” dedi. Bankanın konuşma metnindeki bu tanım, kavramın sübvansiyon veya fabrika desteğiyle sınırlı olmadığını gösteriyor.
Makhlouf’un konuşmasında verdiği rakamlara göre ABD’de işgücü verimliliği artışı 1995-2007 arasında yıllık ortalama %2,7 iken 2007-2019 arasında %1,3’e geriledi. Avrupa’nın başlıca ekonomilerinde aynı karşılaştırma %1,3’ten %0,5’e düştü. Bunlar geçmiş dönemlere ait karşılaştırmalar. Konuşmada Ar-Ge yatırımı ABD GSYH’sinin yaklaşık %3,5’i, Avrupa’da ise yaklaşık %2,2’si olarak verildi. Ayrı olarak doğrulanan 2024 resmî verileri ABD için %3,4, Avrupa Birliği (AB) için %2,2. ABD Ulusal Bilim ve Mühendislik İstatistikleri Merkezi (NCSES) ile Eurostat’ın verileri konuşmada belirtilen genel farkı destekliyor; ancak bu fark tek başına sanayi politikasının etkisini kanıtlamıyor.
Makhlouf, sanayi politikasının sonuçlarının farklılık gösterdiğini belirtti. Ona göre hedefli destek bazı durumlarda sürdürülebilir kapasite oluştururken, bazı uygulamalar mevcut şirketleri korudu, siyasi açıdan tercih edilen şirketlere sermaye aktardı ve kamu harcamalarını artırdı. Açıklık korunurken inovasyonun desteklenmesi, hükümetin özel sektörle rekabet etmek yerine onu tamamlaması gerektiğini vurguladı.
Dünya Bankasının (World Bank) 2026 tarihli raporu, sanayi politikasını 15 araç üzerinden ele alıyor ve 60’tan fazla ekonominin verilerine dayanarak politika tasarımına ilişkin koşulları sıralıyor. Dünya Bankasının 1993 tarihli raporu belirli sektörleri teşvik etmenin sonuçlarına kuşkuyla yaklaşmıştı. Yeni rapor, politikaların koşulsuz biçimde genişletilmesi çağrısı yapmıyor. Raporun temel mesajı, araçların ülkelerin uygulama kapasitesine, pazar büyüklüğüne ve mali imkânlarına göre seçilmesi gerektiği.
Avrupa Merkez Bankası (ECB), 10 Kasım’da yayımladığı Ekonomik Bülten’de sanayi politikasının verimlilik ve dayanıklılığa hangi koşullarda katkı sağlayabileceğini inceledi. Bülten, hedeflerin belirsiz olması veya üye ülkelerin politikalarını koordine etmemesi hâlinde kaynak dağılımının bozulabileceği ve sübvansiyon rekabetinin başlayabileceği uyarısında bulundu. ECB’nin analizi, politikanın gerekliliğinden çok tasarım, uygulama ve değerlendirme ölçütlerinin sorgulanması gerektiğini savunan Makhlouf’un temkinli yaklaşımıyla örtüşüyor.
Makhlouf’un konuşmasında Bitcoin (BTC), blokzincir veya kripto varlık politikasına doğrudan değinilmedi. Yarı iletkenler yapay zekâ ve teknoloji rekabetiyle bağlantılı yakın bir alan olsa da Makhlouf somut bir yarı iletken destek planı sunmadı. Önerisi, açıklığı korurken inovasyonu ve özel sektör yatırımlarını tamamlayacak politikalar bulmaya odaklandı.
Comment 0