Avrupa Komisyonu (European Commission), Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkelerin acil petrol rezervlerinin bileşimini fiilî yakıt tüketimi ve rafinaj kapasitesine göre yeniden düzenlemeye hazırlanıyor. Bu adım, ham petrol yeterli olsa bile kriz anında dizel ya da jet yakıtı tedarikinin ayrı bir mesele olduğu değerlendirmesine dayanıyor.
Bloomberg, 19'unda incelediği Komisyon taslağında üye ülkelerin yakıt talebi ve rafinaj koşullarının rezerv bileşimine yansıtılmasının öngörüldüğünü bildirdi. Haberde aktarılan metin bir taslak; üye ülkelere uygulanacak nihai ölçütler henüz belirlenmedi.
Mevcut AB kuralları, üye ülkelerin günlük ortalama net ithalatın 90 günlük miktarı ile yurt içi tüketimin 61 günlük miktarından hangisi daha yüksekse o düzeyde rezerv tutmasını zorunlu kılıyor. Bu ölçüt, her ülkenin bulundurması gereken toplam rezerv miktarını belirliyor.
Rezerv yükümlülüğünün toplam hacmi ile ham petrol ve petrol ürünlerinin rezerv içindeki dağılımı ayrı konular. Reform görüşmeleri, ülkelerin yakıt talebi ve rafinaj koşullarının bu dağılımda dikkate alınıp alınmayacağına odaklanıyor.
Eurostat'ın yayımladığı temmuz verilerine göre AB acil petrol stokları 103,5 milyon tondu. Bunun 43,7 milyon tonu ham petrol, 36,5 milyon tonu gaz/dizel yağı, 9,8 milyon tonu benzindi.
Aynı veriler, 13 üye ülkenin stoklarının kendi asgari seviyelerinin altında kaldığını gösterdi. Avrupa Komisyonu, 2026 sonbahar ekonomik tahmininde AB acil rezervlerinin ortalama bileşimini yaklaşık yüzde 60 petrol ürünü ve yüzde 40 ham petrol olarak açıkladı.
Komisyon aynı tahminde Avrupa'da yapısal olarak benzin fazlası, dizel ve özellikle jet yakıtı açığı bulunduğunu değerlendirdi. Bu nedenle petrol ürünlerini stoklamak, ürün bazında talep ile stokların örtüştüğü anlamına gelmiyor.
Ham petrolün dizel ya da jet yakıtı gibi ürünlere dönüştürülmesi için rafinerilerin çalışması, ardından üretilen yakıtın tüketim merkezlerine taşınması gerekiyor. Komisyon, rafine yakıt piyasalarının ham petrol piyasalarına kıyasla ürün ve bölge bazında daha parçalı olduğunu, lojistik kısıtların da daha ağır bastığını belirtti.
Rafinerilerde aksama yaşanması hâlinde ham petrol arzı sürse bile belirli petrol ürünlerinde kıtlık devam edebilir. Ekonomik tahmin belgesinde yeni rafinaj kapasitesi oluşturmanın genellikle yıllar aldığı da belirtildi.
Komisyon, Temmuz 2026'da petrol stoklama direktifini değiştirme sürecini başlatarak üye ülke hükümetleri ile sektör temsilcilerinin görüşlerini aldı. Çalıştay tutanaklarında değişikliğe ihtiyaç olduğu konusunda geniş mutabakat bulunduğu kaydedildi.
Ancak katılımcılar değişikliğin kapsamı konusunda farklı görüşler bildirdi. Bazıları ülke koşullarına göre sınırlı düzenleme ve esneklik isterken, diğerleri daha kapsamlı bir reformu tercih etti.
Uzun süreli arz kesintilerine hazırlık, değişen yakıt tüketimi ile rafineriler ve boru hatlarının rolü de çalıştayda ele alındı. Taslak yalnızca toplam stok miktarını değil, her ülkenin hangi yakıttan ne kadar bulunduracağını da değerlendiriyor.
Stokların piyasaya sürülmesinde de ürün türü dikkate alınıyor. TokenPost daha önce G7 ve Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) acil petrol rezervlerinden yapılacak ilk salımda dizele öncelik verme kararını aktarmıştı. Bu reform tartışması ise kriz sırasında salım sırasından ayrı olarak olağan dönemde hangi ürünlerin stoklanacağını ele alıyor.
IEA, 2025'te Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol akışına ilişkin verilerinde Güney Kore ve Japonya'nın bu akışa özellikle bağımlı olduğunu belirtti. AB'nin tartışması ise ham petrolü güvence altına aldıktan sonra gerekli yakıtın sağlanmasını mümkün kılacak rafinaj ve taşımacılık koşullarına odaklanıyor.
Avrupa Komisyonu bünyesindeki Petrol Koordinasyon Grubu, 13'ünde petrol arzının kısa vadede istikrarlı olduğunu açıkladı. Bununla birlikte piyasaların hâlâ sıkışık olduğunu, ham petrol ve petrol ürünü fiyatlarının çatışma öncesi seviyelerin oldukça üzerinde kaldığını değerlendirdi. Komisyon, Grup açıklamasında, ısınma sezonu boyunca piyasayı izlemeyi ve üye ülkeler ile IEA'yla istişareleri sürdürmeyi planladığını bildirdi.
Comment 0