Lean ve Mathlib topluluğu, genelleştirilmiş Riemann hipotezine ilişkin bir ispat kodunun ve kodun ifade ettiği önermenin doğru olduğunu doğruladı.
Doğrulanan kodu, Anthropic matematikçisi Levent Alpöge 20'sinde yayımladı. Alpöge, kişisel internet sitesindeki bir belgede “Claude ile birlikte Riemann hipotezinin ispatını bulduğumuza inanıyorum” dedi. Uzun bir metin yerine, bilgisayarın denetleyebileceği kod biçiminde bir ispat sundu.
Lean ve Mathlib topluluğu, 21'inde resmi blogunda yayımladığı ortak açıklamada hem önermenin hem de ispatın doğru olduğunu bildirdi. Kodun doğrudan yalnızca Mathlib'e dayandığını belirten topluluk, doğrulama için önceki gün boyunca çeşitli kontroller yürüttü.
Alpöge'nin kod kütüphanesi hatasız derlendi. Topluluk, birden fazla kişinin aynı ispat dosyasını yeniden oluşturduğunu açıkladı.
Doğrulayıcılar, kodun gerçekten Riemann hipotezini ispatlayıp ispatlamadığını da karşılaştırdı. İki bağımsız araçla kodun ispatladığı teorem ile Mathlib'de tanımlanan Riemann hipotezinin aynı olup olmadığını kontrol ettiler. Lean'in resmi çekirdeği dahil çeşitli doğrulayıcılar da ispatı kabul etti.
Doğrulanan genelleştirilmiş Riemann hipotezi, Dirichlet L-fonksiyonlarına ilişkin bir ifadeyle sınırlı. Bu nedenle sonuç, Dedekind zeta fonksiyonları veya Hecke L-fonksiyonları gibi diğer fonksiyon türlerini kapsayan tüm genellemelere genişletilerek yorumlanamaz.
Alpöge'nin kodu 20'sinde yayımlamasının ardından Elon Musk, 21'inde X'te “Riemann hipotezi henüz tamamen çözülmemiş olsa da yakında çözülecek” diye yazdı. Bu yorum, Musk'ın Alpöge'nin ispatını doğrudan doğruladığı anlamına gelmiyor; gelecekteki çözüme ilişkin bir öngörüyü yansıtıyor.
Alpöge, yayımladığı kodun yaklaşık 17 milyon satır olduğunu belirtti. Tüm kanıtın insanların okuyabileceği bir metne dönüştürülmesi halinde 250 bin sayfayı aşabileceğini de yazdı.
Lean, matematiksel ispatları biçimsel hale getirerek bilgisayarların her adımı denetlemesini sağlayan bir araç. Bu doğrulamada kodun çalışıp çalışmadığının yanı sıra, ileri sürdüğü önerme ile ispatın içeriğinin birbiriyle örtüşüp örtüşmediği de kontrol edildi.
Riemann hipotezi, Riemann zeta fonksiyonunun trivial olmayan tüm sıfırlarının gerçek kısmı 1/2 olan doğru üzerinde bulunduğunu öne sürüyor. 1859'da ortaya atılan bu problem, asal sayıların dağılımıyla bağlantılı.
Anthropic, ağustosta yayımladığı araştırmada araştırma amaçlı Claude'un, zeta fonksiyonunun sıfırlarının Riemann hipotezini karşılama oranına ilişkin bilinen alt sınırı yüzde 41,6'dan yüzde 67,2'ye yükselttiğini duyurdu. Şirket, o dönemde araştırmada kullanılan yöntemle Riemann hipotezinin kendisinin ispatlanmasını beklemediğini açıklamıştı.
Polymarket'teki “Yapay zekâ 2026'da Riemann hipotezini çözecek mi?” sözleşmesinde “Evet” seçeneğinin fiyatının 21'inde sabah saatlerinde yüzde 79'a kadar çıktığını daha önce bildirmiştik. Sözleşme fiyatı, işlem yapanların değerlendirmesini yansıtıyor ve matematiksel doğrulama sonucundan ayrı bir gösterge.
Sözleşmenin sonuçlanma koşulu, nitelikli bir yapay zekâ laboratuvarının veya resmi temsilcisinin yıl sonuna kadar çözümü duyurması. Clay Matematik Enstitüsü'nün çözümü tanıması sözleşme koşulları arasında yer almıyor.
Lean ve Mathlib topluluğunun doğrulaması ile Clay Matematik Enstitüsü'nün ödül değerlendirmesi ayrı süreçler. Enstitünün kuralları, çözümün uygun bir yayın mecrasında yayımlanmasının üzerinden en az iki yıl geçmesini ve matematik topluluğunda genel kabul görmesini şart koşuyor.
Comment 0