Uniswap Kurucusu: “AMM Modelleri Sürdürülebilir ve Gelişmeye Açık”

Uniswap Kurucusu Hayden Adams: “AMM Modelleri Sürdürülemez Değil”

Uniswap’un kurucusu Hayden Adams, otomatik piyasa yapıcı (AMM) sistemlerinin sürdürülebilir olmadığı yönündeki eleştirilere doğrudan yanıt verdi. 6’sında (yerel saatle), eski adıyla Twitter olan X üzerinden yaptığı paylaşımda Adams, AMM'nin ‘likidite sağlayıcıları için yapısal olarak dezavantajlı’ olduğu iddiasını reddetti. Aksine, belirli koşullarda AMM sistemlerinin geleneksel piyasa yapıcılardan daha *rekabetçi* olabileceğini savundu.

Tartışmanın fitilini ise bir trader olan Yom Lambert ateşlemişti. Lambert, AMM sistemlerinin gelir yaratma kapasitesi ve sürdürülebilirliği konusunda kuşkular dile getirdi. Ona göre AMM yapılarındaki işlem ücretleri yalnızca gerçekleşmiş oynaklığa dayandığı için, likidite sağlayıcılar (LP) piyasa hareketlerinden kaynaklı ‘gamma riski’ için herhangi bir *telafi* alamıyor. Basitçe özetlemek gerekirse, büyük fiyat dalgalanmalarında LP’lerin aylarca biriktirdiği gelirler yalnızca birkaç günde buharlaşabiliyor.

Bu eleştirilere karşı çıkan Adams, özellikle düşük oynaklığa sahip sabitkoin(‘stablecoin’) havuzlarında AMM sistemlerinin *istikrarlı* ve *sürekli getiri* sunduğunu ifade etti. Ayrıca, uzun vadeli yatırım yerine proje ayağa kaldırma amacıyla hareket eden ekipler için de, AMM mekanizmasının token dolaşımı sürecinde ilk likiditeyi oluşturmak açısından *vazgeçilmez* bir rol oynadığını belirtti.

Adams, Ethereum(ETH) gibi hacimli token çiftleri söz konusu olduğunda LP getirileri açısından bazı tenkitler olduğuna dikkat çekse de, Uniswap’ın geçmişteki büyüme verileri ve emir defteri gelişmişliğini temel alarak AMM modelinin *istikrarlı yapısını* savundu. Yakında yayımlanacak olan Uniswap v4'ün ‘Hook’ adlı yeni özelliğinin, likidite havuzlarının özelleştirilmesini mümkün kılarak LP gelirlerini kayda değer şekilde artırabileceğini söyledi. Adams’ın, “AMM henüz yeni başlıyor” ifadesi, sürdürülebilirlik eleştirilerine net bir karşılık olarak değerlendiriliyor.

AMM Mekanizmalarına Dair Sürmekte Olan Yapısal Tartışmalar

Tartışma yalnızca kazanç potansiyeli değil, AMM modellerinin genel yapısal tasarımını da sorguluyor. AMM yaklaşımına mesafeli duran Yom Lambert dahi, mevcut yapıların bazı *verimsizlikler* barındırdığını kabul ediyor. Bu bağlamda işlem ücretlerinin artırılması, alternatif getiri modelleri oluşturulması ya da Panoptic gibi LP’lerin risklerini hedge edebilecek çözümler gerektiğini ifade etti. Ayrıca, Uniswap v4’ün getireceği ‘hook’ sistemi de bu eksiklikleri gidermek yönünde bir adım olarak değerlendirilmiş durumda.

Geçtiğimiz aylarda AMM ekosistemi hem *olumlu* hem de *olumsuz* örnekler yaşadı. 2023 yılının Kasım’ında AMM tabanlı öncü platformlardan Balancer, protokoldeki hassasiyet nedeniyle yaklaşık 173,74 milyon dolarlık (yaklaşık 2,515 milyar TL) bir hack olayıyla sarsıldı. Aynı ayın ilerleyen günlerinde ise Hayden Adams, Uniswap protokolünden elde edilen gelirin bir kısmının UNI token sahiplerine dağıtılması önerisinde bulundu. Bu gelişme sonrasında UNI fiyatı %35 oranında artış göstererek piyasanın olumlu tepkisini aldı.

Bu gelişmeler ışığında, AMM yapılarına yönelik yeniden değerlendirme süreci *tüm hızıyla sürüyor*. Uniswap dışında Pi Network gibi yeni nesil merkeziyetsiz borsa projeleri de kullanıcı güvenliği ve likidite mekanizmalarını optimize etmek adına AMM modelini güncellemeye yöneliyor.

Uzmanlara göre bu tartışmalar, AMM sistemlerinin ‘başarısız’ olduğu anlamı taşımıyor. Ancak mevcut işlem ücreti mekanizmasının uzun vadeli sürdürülebilirlik açısından *gözden geçirilmesi şart*. Özellikle Uniswap v4 ile birlikte gelecek olan ‘hook’ özelliğinin LP gelirlerini nasıl etkileyeceği, DeFi ekosistemi içinde büyük bir dikkatle takip ediliyor.