SEC ve CFTC’den Dijital Varlıklar İçin Yeni Rehber: Staking ve Meme Coin’lerde Esneme, Yatırım Sözleşmesi ve 2. El İşlemlerde Hâlâ Belirsizlik

ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu(SEC), dijital varlıklara yönelik yeni bir düzenleyici rehber yayımladı. Piyasada ‘belirsizliğin azalacağı’ beklentisi oluşsa da, özellikle *yatırım sözleşmesi* ve *2. el piyasa işlemleri* gibi kritik başlıklarda rehberin hâlâ ‘tam anlamıyla netlik’ sunamadığı yorumları öne çıkıyor. Düzenleyici çerçevenin kısmen berraklaşması olumlu görülürken, kripto endüstrisinin uzun süredir talep ettiği ölçüde açık ve öngörülebilir bir standarttan hâlâ uzak olunduğu vurgulanıyor.

19’unda (yerel saatle), SEC ile ABD Emtia Vadeli İşlemler Komisyonu(CFTC) dijital varlıklara menkul kıymetler hukukunun nasıl uygulanacağına dair ortak bir çerçeve paylaştı. Rehber, *staking* hizmetleri ve *meme coin* projeleri gibi tartışmalı alanlarda önceki döneme göre daha esnek bir yaklaşım sergiliyor. Özellikle Gary Gensler(Gary Gensler) döneminde eleştirilen ‘*sadece yaptırım odaklı yaklaşım*’ın kısmen kabul edilip yumuşatılması, piyasa aktörleri tarafından temkinli bir olumlu adım olarak değerlendiriliyor.

Gensler döneminde, net kriterler ortaya konmadan açılan davalar ve soruşturmalar üzerinden hukuk yorumunun genişletildiği eleştirisi sıkça dile getiriliyordu. Uzmanlara göre bu yöntem, *uyum standartlarını* ciddi biçimde muğlaklaştırdı ve kripto sektöründeki ürün geliştirme ile kurumsal yatırımı frenleyen başlıca unsurlardan biri haline geldi.

Bununla birlikte tartışmanın odağında hâlâ ‘*Howey Testi*’ bulunuyor. SEC, çoğu dijital varlığın ‘kendi başına’ menkul kıymet olmadığı tespitini bu rehberde bir kez daha yineledi. Ancak bir işlemin hangi koşullarda ‘*yatırım sözleşmesi*’ olarak sayılacağı noktasında, hukukçulara göre tatmin edici bir açıklık sağlanamadı.

Mevcut hukuki yorumda, yatırım sözleşmesi sayılabilmesi için ihraççı ile yatırımcı arasında belirgin bir taahhüt veya sözleşmesel ilişki arandığı kabul ediliyor. Buna rağmen SEC, yeni metinde bu ‘sözleşmesel unsur’u açık ve katı bir şart olarak ortaya koymak yerine, geliştiricinin kamuya yaptığı açıklamalar, potansiyel kâr beklentisi ve proje ekibinin rolü gibi daha çok ‘*olgusal/ortam koşullarına dayalı*’ kriterleri öne çıkardı.

Bu yaklaşım, geçmişte projelerin *tweet*’leri, *whitepaper* içerikleri ve pazarlama sunumları üzerinden ‘menkul kıymet’ olarak nitelendirilmesine kapı açan çizgiden tam anlamıyla kopuş olmadığı yönünde eleştirilere yol açıyor. Piyasada, bu tür geniş ve yoruma açık ölçütlerin, *özellikle yenilikçi projeler için hukuki öngörülebilirliği zayıflattığı* savunuluyor.

2. el piyasalara ilişkin çerçeve de benzer şekilde tartışmalı. SEC, dijital varlıkların ‘süresiz olarak’ yatırım sözleşmesi kapsamında değerlendirilemeyeceğini kabul ediyor. Ancak yatırımcıların, hâlâ ihraççının vaat ve faaliyetlerine dayalı bir getiri beklentisi içinde olduğunun tespit edilmesi halinde, o varlığın ‘menkul kıymet niteliğini’ koruyabileceğini belirtiyor.

Buradaki esas tartışma ise ‘*makul beklenti*’ kavramının sınırlarının belirsizliği. Özellikle merkezi borsalarda gerçekleşen anonim işlemlerde, alıcı ile ihraççı arasında doğrudan bir bağ ya da iletişim bulunmuyor. Bu nedenle birçok hukukçu, bu tür anonim spot işlemlerin klasik anlamda ‘yatırım sözleşmesi’ çerçevesine oturmadığı görüşünde.

Ripple(XRP) davasına bakan Yargıç Analisa Torres(Analisa Torres), ikincil piyasalardaki anonim XRP alım satımlarının, yatırımcıların doğrudan Ripple ile sözleşmesel bir ilişki içinde olmadığı gerekçesiyle, yatırım sözleşmesi olarak değerlendirilemeyeceğine hükmetmişti. Piyasa yorumcuları, SEC’in yeni rehberinde bu kritik içtihadı daha açık ve bağlayıcı bir biçimde yansıtması gerektiğini savunuyor.

Uzmanlara göre yayımlanan yeni çerçeve, düzenleyici netlik açısından kayda değer bir ilerleme taşısa da, *yorum alanını geniş bırakması* nedeniyle, gelecekte SEC yönetiminde yaşanabilecek değişikliklerle birlikte yeniden ‘*yaptırım merkezli regülasyon*’ çizgisine dönülebileceği riskini barındırıyor. Ayrıca belirsiz kriterler, özel sektör kaynaklı toplu dava süreçlerinde de farklı yorum ve sonuçlara zemin hazırlayabilir.

Kripto sektörü temsilcileri, SEC’in daha esnek ve diyalog odaklı yaklaşımını not etmekle birlikte, ‘*öngörülebilir, tutarlı ve ayrıntılı*’ kurallar dizisine hâlâ ihtiyaç olduğunun altını çiziyor. Sektörden gelen görüşlere göre mesele sadece mevcut kuralların sadeleştirilmesi değil; hangi durumda bir dijital varlığın menkul kıymet sayılacağına dair hukuki sınırların, gri alan bırakmayacak biçimde tarif edilmesi.

Bu tabloya bakıldığında, yeni rehberlik adımı için; ‘*yön değişikliğinin başlangıcı*’ nitelemesi öne çıkıyor. Ancak piyasa aktörleri, *staking*’den *meme coin*’lere, 2. el piyasa işlemlerinden geliştirici sorumluluğuna kadar birçok konuda gerçek anlamda düzenleyici kesinliğe ulaşılması için, ilave düzeltme ve netleştirmelere ihtiyaç olduğu görüşünde birleşiyor. Yorum