ABD’de Tahmin Piyasaları Krizi: Mahkeme Kararı Kalshi Lehine, CFTC ile Eyalet Kumar Yasaları Çatışıyor

Amerikan federal temyiz mahkemesinin, tahmin piyasası şirketi Kalshi lehine verdiği karar, eyalet bazlı kumar düzenlemeleri ile federal ‘emtia türev piyasası’ düzenlemeleri arasındaki çekişmeyi yeniden alevlendirdi. ‘Tahmin piyasası’ ürünlerinin basit birer ‘spor bahsi’ mi, yoksa ‘finansal ürün’ mü sayılacağına dair tartışma bu kararla birlikte daha da kritik hale gelmiş durumda.

7’sinde (yerel saatle) ABD 3. Daire Temyiz Mahkemesi, 2’ye 1 oyla New Jersey eyaletinin Kalshi’ye karşı ‘ihtiyati tedbir’ kararı alamayacağına hükmetti. Mahkeme, Kalshi’nin sunduğu tahmin piyasası kontratlarının eyalet ‘kumar yasası’ kapsamında değil, ‘Emtia Borsa Yasası(Commodity Exchange Act)’ kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Böylece bu ürünler üzerindeki asıl denetim yetkisinin, federal düzenleyici kurum olan Emtia Vadeli İşlemler Komisyonu’nda(CFTC) olduğunun altı çizildi.

Mahkeme heyeti, Kalshi’nin sporla bağlantılı etkinlik sözleşmelerini kendi borsasında listelediğini ve ilgili federal düzenlemelere uyum sağladığını kendi içinde ‘sertifikalandırdığını’ kaydetti. Kararda, bu tür sözleşmelerin “federal hukuk uyarınca onaylanmış sayıldığı” ifade edildi. Yargıçlar, CFTC’nin şu ana kadar bu spor tabanlı tahmin sözleşmelerinin ‘kamu yararına aykırı’ olduğuna dair bir karar açıklamadığını da hatırlattı. ‘yorum: Burada mahkeme, CFTC’nin pasif tutumunu fiili bir onay olarak okuyor.’

New Jersey tarafı ise Kalshi’nin ürünlerinin finansal varlık fiyatlarıyla ‘bağlantılı veya ilişkili’ olmadığı için Emtia Borsa Yasası kapsamına girmediğini savundu. Ancak mahkeme, bu yorumun yasa metninin öngördüğünden çok daha dar ve katı olduğunu belirterek reddetti.

Azınlıkta kalan yargıç Jane Roth ise karşı oy yazısında Kalshi’nin sözleşmelerini “özünde spor bahisleri” olarak nitelendirdi. NFL maçlarının galibi ya da skor farkına yönelik pozisyon alınmasını örnek gösteren Roth, bu yapıların ‘klasik spor bahsi’ ile aynı ekonomik mantıkla işlediğini vurguladı. Ona göre eyaletlerin kumar düzenlemeleri, bu alanda federal hukukun amacını zedelemiyor.

최근 farklı mahkemelerde verilen kararlar, ABD genelinde tahmin piyasası alanında bir ‘düzenleme karmaşası’ yarattı. Kalshi ve Polymarket gibi platformlar, kimi eyaletlerde kumar yasalarını ihlal ettikleri iddiasıyla dava edilirken, faaliyet durdurma kararları da gündeme geldi. Buna karşın CFTC, söz konusu tahmin piyasası ürünlerini ‘swap’ olarak sınıflandırarak ‘federal yetki’ argümanını öne çıkarıyor. Bu yaklaşım, eyalet düzenlemelerinin ‘federal hukuk tarafından öncelenmesi(‘preemption’)’ tezine dayanıyor.

Mahkeme kararları da bu nedenle yeknesak değil. Bazı eyalet mahkemeleri, kumar otoriteleri ve eyalet başsavcılarının pozisyonunu desteklerken; federal mahkemeler ve temyiz mahkemeleri arasında çelişkili kararlar çıkıyor. Örneğin 9. Daire Temyiz Mahkemesi, kısa süre önce Nevada eyaletinin Kalshi’ye yönelik kısıtlama girişimini engellemedi ve Nevada, Kalshi ürünlerine karşı ‘geçici yasaklama’ kararı almayı başardı.

Bu tablo içinde CFTC cephesi ise ‘tek elden federal düzenleme’ söylemini daha güçlü dile getiriyor. 7’sinde (yerel saatle) konuşan CFTC Komiseri Michael Selig(Michael Selig), bu piyasalar üzerinde ‘münhasır yetki’yi korumanın önemine vurgu yaptı. Selig, ‘emtia’ tanımının çok geniş olduğuna ve spor ile siyasi etkinliklere dayalı sözleşmelerin de bu kapsama girdiğine dikkat çekti. Ona göre ‘tahıl fiyatına bağlı bir olay sözleşmesi’ ile ‘spor karşılaşmasına bağlı bir sözleşme’ arasında düzenleme bakımından yapay bir ayrım yapılmamalı. CFTC, önümüzdeki davalara da görüş sunarak bu hattı hukuken güçlendirmeyi planlıyor.

Tahmin piyasalarına ilişkin bu son karar, bu ürünlerin ‘sıradan kumar’ değil, ‘finansal ürün’ olarak kabul edilebilmesinin önünü açması bakımından kritik. Ancak farklı temyiz mahkemelerinin zıt yönlerde kararlar vermesi, konunun nihai çerçevesinin ya ABD Yüksek Mahkemesi’nin içtihadıyla ya da yeni bir federal yasama hamlesiyle netleşeceğine işaret ediyor. ‘yorum: Eğer Yüksek Mahkeme devreye girerse, tahmin piyasalarının kripto tabanlı versiyonları dahil tüm piyasalar için bağlayıcı bir çerçeve oluşabilir.’