90 milyon won geri alındı: Finans holdinglerinde prim ayarlaması yüzde 10'da kaldı

Güney Kore'de finans holdinglerinin iç yönetmeliklerinde üst düzey yöneticiler için performans primi geri alma (clawback) mekanizması bulunuyor, ancak bu mekanizmanın fiilen işlemesi son derece sınırlı kalıyor. 2024 yılında performans primi ayarlama nedenine giren tutar 576,5 milyar won olurken, daha önce ödenmiş paradan gerçekten geri alınan miktar sadece 90 milyon won'da kaldı.

Yonhap Infomax, 24'ünde (yerel saatle), Güney Kore'deki finans holdinglerinin ücret sisteminde prim erteleme, ayarlama ve geri alma kriterleri bulunmasına rağmen fiili geri alma vakalarının çok nadir olduğunu bildirdi. Finansal şirketler kurumsal yönetim kanunu ve uygulama yönetmeliği, yöneticilerin kısa vadeli sonuçlara odaklanmaması için performans priminin bir kısmının birkaç yıl sonra ödenmesini öngören bir yapı içeriyor.

Bu düzenleme yönetici ücretlerini hisse fiyatı ve uzun vadeli performansa bağlıyor. Prim ödenmeden önce zarar oluşursa veya hedefler tutturulamazsa uzun vadeli ücret tutarı azaltılabiliyor; ödeme anındaki hisse fiyatı düşüşü de ücret hesaplamasına yansıyor.

Yöneticinin kendi kusuruyla şirkete zarar vermesi ya da denetim otoritesinden ağır yaptırım alması durumunda performans priminin geri alınabilmesini öngören bir madde de mevcut. Sorun, bu maddenin kâğıt üzerindeki varlığıyla fiili uygulama arasındaki uçurumda yatıyor.

Finansal Denetim Servisi'nin (FSS) geçen yıl finans sektöründeki prim erteleme, ayarlama ve geri alma uygulamalarını tümüyle incelediği çalışmaya göre, 2024'te doğrudan veya dolaylı ayarlama nedenine giren 576,5 milyar won'luk tutarın yalnızca 56,8 milyar won'u, yani yaklaşık yüzde 10'u fiilen ayarlandı. Bunun 32,2 milyar won'u yeniden hesaplama, 23,6 milyar won'u ise ödeme erteleme şeklinde gerçekleşti.

Daha önce ödenmiş tutarlara yönelik asıl geri alma ise 100 milyon won'un altında, 90 milyon won'da kaldı. Bu da geri alma maddesi kâğıt üzerinde bulunsa bile fiilen bir hesap sorma aracı olarak işleyen vaka sayısının çok az olduğu anlamına geliyor.

Şirketler arasındaki fark da dikkat çekici. KB Finansal Grup'ta (KB Financial Group) 2024'te yöneticilerin ertelenmiş ücretinden doğrudan veya dolaylı ayarlamaya maruz kalan tutar 7,05 milyar won olurken, gerçekleşen ayarlama tutarı sıfır won oldu.

Woori Finansal Grup'ta (Woori Financial Group) da 8,7 milyar won'luk ayarlama riski taşıyan tutar fiili ayarlamaya dönüşmedi. Hana Finansal Grup'ta (Hana Financial Group) yönetici ertelenmiş ücreti 780 milyon won azaldı; bunun 180 milyon won'u kesinti ve geri alma gibi doğrudan ayarlamadan, 600 milyon won'u ise hisse fiyatı değişimine bağlı dolaylı ayarlamadan kaynaklandı. Shinhan Finansal Grup'ta (Shinhan Financial Group) ise herhangi bir ayarlama riski taşıyan tutar bulunmadı.

FSS, "finans şirketlerinin iç yönetmeliklerinde ayarlama ve geri alma nedenleri ile prosedürlerinin çoğu zaman belirsiz olduğunu, fiili geri alma vakalarının da son derece az olduğunu" belirterek, "finans şirketi çalışanlarının kısa vadeli performans arayışı, aşırı risk alması ve yasa dışı davranışlarının fiilen etkin biçimde denetlenmesinin zor olduğu bir durum söz konusu" dedi. Bu açıklama, performans primi sisteminin uzun vadeli performans teşviki iddiasına rağmen yeterli bir hesap sorma yapısına dönüşemediğini ortaya koyuyor.

Ertelenmiş ödeme yapısı, emekli yöneticilerin ücretleri sorunuyla da iç içe geçiyor. Finans holdingi başkanları gibi üst düzey yöneticiler emekli olduktan sonra da yıllara yayılan şekilde performans primi alabiliyor.

Ancak emekli yöneticilerin performans priminin nasıl ayarlandığı veya geri alındığı, kamuya açıklanan bilgilerde ve kurumsal yönetim ile ücret sistemine dair yıllık raporlarda çoğu zaman ayrıntılı biçimde yer almıyor. Woori Finansal Grup'un eski başkanı Son Tae-seung(손태승), Lime Fonu skandalıyla ilgili olarak finans otoritelerinden ağır yaptırım almıştı; ancak sonrasında performans priminin ayarlanıp ayarlanmadığı yalnızca kamuya açık verilerle doğrulanamıyor.

Finans otoriteleri, finans şirketleri kurumsal yönetimini iyileştirme tartışmaları kapsamında clawback sisteminin getirilmesini değerlendiriyor. Clawback, ciddi bir iç kontrol başarısızlığı veya yasa dışı bir eylem ortaya çıktığında daha önce ödenmiş performans priminin geri alınmasını sağlayan bir mekanizma.

Finansal Hizmetler Komisyonu (FSC), 16 Ocak'ta düzenlenen kurumsal yönetim ilerletme görev gücünün ilk toplantısında performans primi işleyişinin rasyonelleştirilmesini gündem maddesi olarak sundu. FSC, 12 Mart'ta yayımladığı açıklama metninde de finans sektöründe kurumsal yönetimin adalet ve şeffaflığını artırmaya yönelik önlemlerin tartışıldığını, ancak ayrıntıların ve açıklama zamanının henüz belirlenmediğini bildirdi.

FSC Başkan Yardımcısı Kwon Dae-young(권대영), geçen ay Ulusal Meclis Siyasi İşler Komitesi'ne sunduğu faaliyet raporunda, "clawback gibi ilerletme önlemlerinin genel çerçevesi oluşturulmuş durumda" dedi ve "uygulamaya alınmasını değerlendiriyoruz" diye ekledi. Sistemin getirilmesine ilişkin tartışmanın gerçekten iç yönetmelik düzenlemesine ve geri alma uygulamasına dönüşüp dönüşmeyeceği bir sonraki gündem maddesi olarak görülüyor.

Yurt dışında da finans şirketi yöneticilerinin sorumluluğu ve ücret geri alma konusu düzenleme reformunun temel gündem maddelerinden biri olarak ele alınıyor. TokenPost daha önce, İsviçre'nin Credit Suisse'in çöküşünün ardından ücret geri alma mekanizmasını da içeren banka reformu görüşmelerine başladığını bildirmişti. Güney Kore'deki finans holdingi prim tartışması, uzun vadeli performans ödülü gerekçesinin fiilen bir hesap sorma yapısına dönüşüp dönüşmediği sorusunu gündemde tutmaya devam ediyor.