Hürmüz Boğazı'nda 20 bin gemiadamı etkilendi, lojistik maliyetleri yükseldi

Hürmüz Boğazı'ndaki geçiş sorunlarının uzaması, gemiadamlarının güvenliğini, deniz taşımacılığı navlun fiyatlarını ve enerji ithalatı maliyetlerini aynı anda etkiliyor. Denizcilik şirketlerinin finansal sonuçlarına yönelik ilgi de artarken, savaş ve ablukanın yarattığı navlun artışını doğrudan bir yatırım sinyaline dönüştürmenin güç olduğu belirtiliyor.

İngiliz gazetesi The Guardian, Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) verilerine dayanarak Hürmüz Boğazı ve çevresinde yaklaşık 20 bin gemiadamının etkilendiğini yazdı. Habere göre 500'den fazla gemide bulunan 6 bin gemiadamı hâlâ boğazdan çıkamıyor; savaşın başlamasından bu yana boğaz içinde 17 gemiadamının hayatını kaybettiği kaydedildi.

Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi ile Umman Körfezi'ni birbirine bağlayan, ham petrol ve sıvı yakıt taşımacılığı açısından kritik bir güzergah. Bu boğazda seyir riski arttığında genellikle gemi sigorta primleri, navlun ücretleri ve alternatif rota maliyetleri birlikte yükseliyor; bu durum enerji ithalatçısı ülkelerin tedarik maliyetlerine de yansıyor.

Söz konusu güzergah ABD Enerji Bilgi İdaresi'nin (EIA) verilerine göre 2025 yılının ilk yarısında Hürmüz Boğazı'ndan günlük ortalama 20,9 milyon varil petrol ve sıvı yakıt geçti. Aynı dönemde ham petrol ve kondensatın yüzde 89'u Asya pazarlarına yönelirken, Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore toplamda yüzde 74'lük payı elinde tuttu.

Denizcilik piyasasında asıl belirleyici unsur, navlun ücretlerindeki artıştan çok geçişin fiilen mümkün olup olmadığı. Lloyd's List'in analizine göre ABD ile İran arasındaki ateşkes mutabakat muhtırasının imzalanmasının ardından bile boğaza giren ve çıkamayan tanker sayısı 65'e ulaştı.

Bazı gemilerin hareket etmiş olması, armatörlerin veya işletmecilerin güveninin geri geldiği anlamına gelmiyor. Boğazı çevreleyen askeri ve diplomatik risklerin ortadan kalktığını söylemek için henüz erken.

Gemilerin boğazdan çıkamama sorunu da sürüyor. Lloyd's List, ateşkes mutabakatına rağmen çok sayıda geminin hâlâ boğazı terk edemediğini belirtti. Aynı dönemde bölgeye giren 65 geminin henüz çıkamadığı, savaşın ilk gününden bu yana Körfez bölgesinde kalan gemi sayısının ise 70'i aştığı aktarıldı.

Lloyd's List, savaşın başlamasından bu yana çok sayıda geminin hâlâ Basra Körfezi'nde mahsur kaldığını aktardı. Mutabakat muhtırasının bazı gemilere çıkış fırsatı yarattığı, ancak ateşkesin bozulmasıyla yeni giren gemilerin de bu kez tıkanıklığa takıldığı belirtiliyor.

Bu tablo denizcilik şirketleri için 'karmaşık bir değişken' oluşturuyor. Navlun artışı ve arz kısıtları kısa vadeli finansal sonuçları olumlu etkileyebilir; ancak gemiadamı güvenlik maliyetleri, sigorta primleri, rota değişiklikleri ve gecikme maliyetleri de aynı anda büyüyor.

İşletmeciler, yüksek navlun beklenen bir rotada bile risk arttığında gemi sevkiyatını azaltabilir veya sözleşme koşullarını değiştirebilir. Yük sahipleri ise taşıma gecikmelerini ve sigorta prim artışlarını hesaba katarak tedarik maliyetlerini yeniden hesaplamak zorunda kalıyor.

Okuyucular için bu gelişme tek bir denizcilik hissesinin alınıp alınmayacağı meselesi değil. Enerji ve lojistik maliyetleri, ithalat fiyatları ve deniz sigortası yükü aynı anda hareket edebilecek bir tedarik zinciri sorunu söz konusu.

TokenPost daha önce Hürmüz Boğazı'na alternatif güzergah tartışmasının Fransa ile Suudi Arabistan arasında bir diplomasi gündemi haline geldiğini aktarmıştı. Geçiş sıkıntısı, yalnızca bir gemi seyrüsefer sorunu olmaktan çıkıp petrol üreticisi ülkeleri, ithalatçı ülkeleri ve denizcilik-sigorta sektörünü bir araya getiren bir diplomatik ve ekonomik meseleye dönüşüyor.

Lloyd's List, İran ile ABD arasındaki çelişkili sinyallerin geçişi caydırdığını, diplomatik ilerlemeye dair haberlerin ise risk hesaplamasını değiştirecek güvenilir bir dönüşüme henüz yol açmadığını değerlendirdi. Denizcilik şirketlerinin finansal sonuçlarındaki değişim, Hürmüz geçişinin ne zaman normalleşeceği ve gemi tıkanıklığının ne hızda çözüleceği netleştikten sonra değerlendirilmesi gereken bir konu olarak duruyor.