250 milyon avro: Polonya'dan Meta'ya(META) ceza talebi

Polonya, Facebook ve Instagram'da bildirilen sahte reklamların yeterince kaldırılmadığı gerekçesiyle Meta'ya(META) 250 milyon avro (yaklaşık 291,3 milyon dolar) para cezası uygulanması için Avrupa Komisyonu'na başvurdu.

Polonya Dijital İşlerden Sorumlu Başbakan Yardımcısı Krzysztof Gawkowski(Krzysztof Gawkowski), 27'sinde (yerel saatle) Meta'nın sahte reklamları ve yasa dışı uygulama tanıtımlarını yeterince engellemediğini açıkladı. Gawkowski, 26'sında kaleme aldığı mektupta Polonya'nın ulusal siber güvenlik kuruluşu CERT Polska'nın test sonuçlarını dayanak gösterdi.

CERT Polska, 2024 yılının Ocak-Kasım döneminde standart bir Facebook kullanıcı hesabı üzerinden 122 sahte reklam bildirdi. Bunlardan yalnızca 10'u kaldırıldı. 106 reklam için “reklam kaldırılmadı” yanıtı verilirken 6 bildirime hiç yanıt gelmedi.

Gawkowski basın toplantısında “platformun kullanıcı çıkarları yerine kendi çıkarları doğrultusunda hareket ettiğine dair net kanıtlar var” dedi. Polonya hükümeti, bildirimlerin geç işlenmesi veya hiç işlenmemesinin bireysel mağduriyetin ötesinde platform yönetimi sorumluluğu meselesine dönüştüğünü değerlendiriyor.

Meta, Reuters'e verdiği demeçte “dolandırıcılar giderek daha karmaşık yöntemler kullanan ısrarcı suçlular” ifadesini kullanarak teknolojiye ve sektör/kolluk kuvvetleriyle iş birliğine yatırım yapmaya devam ettiklerini belirtti. Şirket, sahte reklamları tespit edip kaldırmak ve nihayetinde engellemek için çalışma yürüttüğünü açıkladı.

Bu başvuru, sıradan bir şikayetten çok Avrupa Birliği Dijital Hizmetler Yasası'nın (DSA) uygulanmasıyla ilgili bir mesele. Avrupa Komisyonu, Facebook ve Instagram'ı 'çok büyük çevrimiçi platform' olarak belirlemiş durumda. Bu statüdeki platformlar risk değerlendirmesi yapmak, azaltıcı önlemler almak ve reklam arşivi işletmek gibi ek yükümlülükler taşıyor.

DSA kapsamında çok büyük çevrimiçi platform, Avrupa Birliği genelinde aylık 45 milyon kullanıcıyı aşan hizmetler olarak tanımlanıyor. İhlali kesinleşen şirketlere Komisyon, küresel yıllık cirolarının yüzde 6'sına kadar ceza kesebiliyor. Soruşturma sürecinde belge talebi, veri ve algoritma erişimi istemi, mülakat ve yerinde denetim de yer alıyor.

Polonya'nın itirazları 2024'ten bu yana birikiyor. CERT Polska, sahte reklamların ünlülerin görüntülerini, sahte haber sayfalarını ve gizleme (cloaking) tekniklerini kullanarak kullanıcıları yatırım dolandırıcılığı sayfalarına yönlendirdiğini tespit etti. Raporda 139'dan fazla tanınmış kişinin görselinin reklamlarda kullanıldığı da yer aldı.

NASK, Mart 2025'te Meta'nın CERT Polska'nın önerilerini yeterince hayata geçirmediğini açıkladı. Kurum özellikle riskli alan adlarının otomatik engellenmesi, reklam kütüphanesi indekslemesi ve sıradan kullanıcı bildirimlerinin işlenmesi konularında iyileşme eksikliği olduğunu belirtti.

Polonyalı iş insanı Rafał Brzoska(Rafał Brzoska), 2024 yılında kendi görüntüsünün ve eşiyle ilgili yanlış bilgilerin yer aldığı reklamlar nedeniyle Meta'ya karşı dava açmıştı. Polonya Kişisel Verileri Koruma Kurumu (UODO), Ağustos 2024'te Meta'ya söz konusu sahte reklamların gösteriminin durdurulması yönünde karar verdi.

Meta, Mart 2025'te UODO kararına karşı açtığı itiraz davasını geri çekti. Haziran 2026'da Varşova'daki istinaf sürecine ilişkin yapılan kamuoyu açıklamaları da Meta'nın rolünün pasif barındırmadan ibaret olmadığı yönündeydi.

Tartışmanın özü, platformların reklam satışı ve gösterimi sürecinde ne düzeyde önden ve sonradan sorumluluk taşıması gerektiği sorusu. Reklam tabanlı platformlar genellikle otomatik denetime ve sonradan bildirim işlemeye dayanıyor; ancak ünlü taklitçiliği sahte sitelerle birleştiğinde kullanıcı mağduriyeti hızla büyüyebiliyor.

Daha önce Meta'nın gençlik güvenliği davasının yargılama aşamasına geçmesiyle platform işletme biçiminde değişiklik olasılığının gündeme geldiğini aktarmıştık. Polonya'nın bu başvurusu gençlik güvenliğinden ayrı bir konu olsa da, düzenleyicilerin ve mahkemelerin Meta'nın platform tasarımı ve işletim sorumluluğunu ne kadar geniş yorumlayacağı sorusu bakımından aynı çizgide duruyor.

Bu başvuru, cezanın kesinleştiği anlamına gelmiyor. 250 milyon avro Polonya'nın talep ettiği tutar; fiili yaptırımın uygulanıp uygulanmayacağı ve nihai tutar, Avrupa Komisyonu'nun ihlal değerlendirmesi sonucunda belirlenecek.